Yıkım sözleşmelerinde tarafların karşılıklı hak ve borçları sözleşme şartlarıyla belirlenir. Tip sözleşme koşullarında yıkım işine başlanması; işverence resmi izinler ile yıkım ruhsatının alınması, hafriyat toprağı taşıma belgesinin yükleniciye verilmesi ve taraflarca düzenlenecek tutanakla yer tesliminin yapılması şartına bağlanabilmekte, bu tutanak tanzim ve imza edilmeden işe başlanamayacağı kararlaştırılabilmektedir.
Yıkım İşine Başlama Şartları ve Yer Teslimi
Yıkım işine başlanabilmesi amacıyla işveren tarafından resmi izinler alındıktan sonra tarafların temsilcilerince imzalanacak tutanak ile yıkım ruhsatı ve hafriyat toprağı taşıma belgesi yükleniciye teslim edilerek yer teslimi gerçekleştirilir. Söz konusu yer teslim tutanağı tanzim ve imza altına alınmadan yüklenici tarafından işe başlanamaz.
İçerisinde kiracı ve eşya bulunan binaların yıkımına yönelik sözleşme koşullarında, yapının bütünüyle tahliye edilmiş olması şartı aranır. Binalar tamamen tahliye edildikten sonra yıkım işlemlerine geçilir.
Mücbir Sebepler ve İş Süresinin Hesabı
İşyerindeki çalışmaların mücbir nedenlerle durması veya yetkili resmi makamlar tarafından tatil edilmesi ya da geçici olarak durdurulması durumunda bu haller taraflarca tutanak altına alınır. Tutanakla kayda bağlanan ve fiilen çalışılmayan günler işin süresine eklenir.
İş Sağlığı, Güvenlik Tedbirleri ve Zararlardan Sorumluluk
Yüklenici; yıkım, söküm, hafriyat ve nakliyat süresince şantiye sahasında mevzuatta öngörülen tüm iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almakla ve çalışanların bu kurallara uymasını sağlamakla yükümlüdür. Şantiye alanında baret ve emniyet kemeri takılması mecburidir. Kurallara uymayan işçiler işverenin talebi doğrultusunda işten çıkartılır.
Yıkım ve hafriyat sırasında mevcut alt ve üst yapılar ile taşınır ve taşınmaz mallara zarar verilmemesi için yüklenici gerekli önlemleri alır. Alınan önlemlere rağmen meydana gelebilecek tüm hasarlar ile çalışanların fiilleri dahil üçüncü şahıslara verilebilecek zararlardan yüklenici tek başına cezai ve hukuki bakımdan sorumludur.
Yıkımdan Çıkan Malzemeler ve Mülkiyet Paylaşımı
Yıkım atıkları ve molozlar arasından çıkacak tarihi eser, değerli taş ve madenler ile işverenin hurda olarak nitelendirmeyeceği her türlü malzemenin hakları işverene aittir; yüklenici bu unsurlar üzerinde hak talebinde bulunamaz.
Sözleşmede kararlaştırılması durumunda yapının yıkımı sebebiyle ortaya çıkacak demir, boru ve binaya yapışık tüm eşya ile aletlerin mülkiyeti yükleniciye bırakılabilir. Buna karşılık yapıda bulunan ve bina ile ilgisi olmayan bağımsız mal, eşya, demirbaş ve malzemeler üzerinde mal sahibinin serbest tasarruf hakkı saklı olup yüklenici bunlar üzerinde herhangi bir hak ileri süremez.
İşin Denetimi ve Kesin Kabul Esasları
Mal sahibi veya görevlendirdiği teknik personel, yıkım faaliyetlerini her an denetleme yetkisine sahiptir. Denetim esnasında tespit edilen noksan ve kusurlar yazılı olarak bildirilir ve derhal yerine getirilmesi istenir. Bildirilen kusurlu ve noksan işlerin yerine getirilmemesi halinde işi durdurma kararı alınabilir.
İş tamamlandığında yüklenici durumu işverene yazılı olarak iletir. Bildirimin tebliğini izleyen iki iş günü içinde işveren işi kontrol ederek varsa eksiklikleri aynı gün yazılı olarak yükleniciye bildirir. Yüklenicinin eksiklikleri tamamladığı gün veya herhangi bir eksiklik bulunmadığı hallerde aynı gün işverence kesin kabul tutanağı düzenlenir.
Sözleşmenin Devri Yasağı ve Fesih Hakları
Yüklenici üstlendiği yıkım işini işverenin onayı olmaksızın üçüncü kişilere devir ve ciro edemez; izinsiz devir yapılması halinde işveren sözleşmeyi tek taraflı feshetme hakkına sahiptir. İşverenin devre onay vermesi durumunda dahi yüklenicinin sözleşmeden doğan sorumlulukları işin bitimine kadar devam eder.
Yüklenicinin sözleşme şartlarına uymaması ve işverenin talebi doğrultusunda işi yapmaması halinde işveren sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir. İşverenin sözleşme hükümlerine veya ödeme yükümlülüklerine uymaması durumunda ise yüklenici sözleşmeyi feshetme hakkını haizdir.
Kiracı ve eşya bulunan binalarda yıkıma ne zaman başlanabilir?
Kiracı ve eşya bulunan binalarda yıkım işlemine binalar tamamen tahliye edildikten sonra başlanabilir.
Yıkım sırasında çevreye veya üçüncü kişilere verilen zararları kim karşılar?
Yıkım ve hafriyat sırasında alt ve üst yapılar ile taşınır ve taşınmaz mallara ya da üçüncü şahıslara verilebilecek zararlardan ve meydana gelebilecek tüm hasarlardan yüklenici tek başına sorumludur; ayrıca yüklenici çalışanlarının üçüncü kişilere vereceği zararlardan doğacak cezai ve hukuki sorumluluklar da yükleniciye aittir.
Yıkım atıkları arasındaki tarihi eser ve değerli madenler kime aittir?
Moloz atıkları içerisinde yer alan tarihi eser, değerli taş ve madenler ile işverenin hurda olarak nitelendirmeyeceği her türlü malzemenin hakları işverene aittir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy