Öğrenci Taşıma Sözleşmesinin Kapsamı ve Ücret Esasları
Öğrenci taşıma sözleşmesinde katma değer vergisi dahil olarak kararlaştırılan ücrete okul müdürünün belirleyeceği okul etkinlikleri, sportif ve kültürel faaliyetler ile bütünlemeye kalan öğrencilerin taşınması dahildir; bu hizmetler için ayrıca ek bir ücret ödenmez. Taşınan öğrenci sayısı aylık listeler halinde tespit edilir. Öğrencilerin hastalık, izin veya herhangi bir nedenle taşınmaması durumunda taşınmayan öğrenci sayısı kadar ücret ödemeden düşülür. Taşıma ücreti ödemeleri ise aylık dönemlerle ve taşıma işlemi gerçekleştirildikten sonra en geç kırk beş gün içinde yapılır.
Servis Araçlarının Teknik Nitelikleri ve Güvenlik Kuralları
Zorunlu Taşımacılık Tüzüğü kapsamında öğrenci taşımasında kullanılan araçların imal tarihi itibarıyla on beş yaşın altında bulunması şarttır. İlgili düzenleme uyarınca sağ tarafta yer alan indirme ve bindirme kapılarının iptal edilmiş olması ile öğrencilerin soldaki uygun kapılardan araca bindirilip indirilmesi kuralı aranır. Ayrıca araçların ön ve arka kısımlarında Okul Aracı ibaresi ile bu ibareyi yansıtacak biçimde siyah ve sarı şeritlerin bulunması zorunlu olup araçta başkaca reklam veya ilana yer verilemez.
Sürücü ve Görevli Personelde Aranan Nitelikler
Öğrenci taşıyan araç sürücüsünün mesleğinde en az beş yıllık sürücü belgesine sahip olması şarttır. Sürücünün ve yardımcısının sözleşme sırasında sağlık kontrolünden geçmiş olması ve bu durumu belgelendirmesi gerekir. Öğrenci taşıma sürücülerinin yüz kızartıcı bir suçtan hüküm giymemiş olması zorunludur; taşıt sürücülerinin istihdamında trafik sabıkaları da özenle değerlendirilir. Bunlara ek olarak sürücü, yardımcı sürücü, öğrenci ve rehber öğretmenler için zorunlu mali mesuliyet trafik sigortası haricinde ferdi kaza sigortası yaptırılması zorunludur.
Öğrenci Listelerinin Belirlenmesi ve Kayıt Usulleri
Bölgesel okul müdürlükleri, kayıtların tamamlanmasından itibaren en geç bir hafta içinde zorunlu taşımacılık hakkından yararlanacak yeni kayıt yaptıran öğrenciler ile kayıt yenileyen eski öğrencilerin ikamet yerlerini, yaş, numara, sınıf ve diğer bilgilerini içeren listeleri basılı ve elektronik disket içinde hazırlayarak Bakanlığa bildirir. Fakir veya kimsesiz çocukların tespiti amacıyla okul müdürünün başkanlığında beş kişilik bir komisyon oluşturulur; muhtardan temin edilen muhtaçlık belgesi gerekli araştırmalar yapıldıktan sonra komisyon tarafından üç suret olarak onaylanır. Bu belgenin bir sureti okulda muhafaza edilir, bir sureti öğrenciye verilir ve bir sureti en geç on beş gün içinde ilgili daireye iletilir.
Bakanlık, öğretim yılı başlamadan on beş gün önce zorunlu taşımacılık hakkından yararlanacak öğrenci listelerini kesinleştirerek ilgili bölgesel okul müdürlüklerine bildirir; okul müdürlüğü bu listeleri okulun ilan tahtasına asar. Zorunlu taşınma yaşındaki bir çocuğun ikametgahına en yakın okuldan başka bir okula kaydından öncelikle ikametgahı veren köy ya da mahalle muhtarı sorumludur. Kaydı yapan okul müdürü, başöğretmen veya sorumlu öğretmen ikametgahın doğruluğunu araştırır. İkamet yerini gerçeğe aykırı beyan eden veli, öğrencinin taşımasını kendisi üstlenir ve Bakanlıktan zorunlu taşımacılık talebinde bulunamaz.
İdari Süreçler, Koordinasyon ve Veli Tarafından Taşıma
Bakanlık ve okul müdürlükleri güzergahlardaki taşıma hizmetini verirken veya üçüncü kişilerle sözleşme akdederken Hazine Malları Yasası ve Devlet İhale Tüzüğü hükümleri ile bağlı değildir. Taşıma şartlarını, uyulacak kuralları ve tüzüğe uygun yönetmelik hükümlerini belirlemek üzere Bakanlık bünyesinde Müsteşar veya Bakanlık Müdürü başkanlığında toplanan ve yılda en az bir kez öğretim yılı başlamadan önce bir araya gelen Taşımacılık Komisyonu oluşturulabilir. Ayrıca bölgesel okul müdürlükleri araç sahibi, sürücü, sürücü yardımcısı, rehber veya sorumlu öğretmen ve öğrencilerle yılda en az üç defa zorunlu toplantı düzenlemekle yükümlüdür. Taşınan öğrencilerin devam ve devamsızlık çizelgeleri tutularak her ayın bitiminden itibaren yedi gün içinde taşınan öğrenci ve gün sayısı Bakanlığa bildirilir.
Güzergahta az öğrenci bulunması, araç bulunmaması veya Bakanlığın gerekli görmesi halinde, tespit edilecek kişi başı taşıma bedeli öğrenci velisine ödenerek taşımanın veli tarafından yapılması istenebilir. Veli teklif edilen taşıma ücretini kabul etmek zorundadır. Veli kendisine ödeme yapılmasına rağmen taşıma işlevini yerine getirmez veya öğrencinin devamsızlığına neden olursa Milli Eğitim Yasasının 49. maddesinde belirtilen cezai yaptırımlar uygulanır. Veli veya vasiye yapılacak taşıma ödemesi, öğrencinin okula fiilen devam ettiği gün sayısı üzerinden hesaplanır; bayram ve tatil günleri hesaba katılmaz. Öğrencinin taşıma sürecinde kurallara uymaması ise disiplin suçu sayılır ve fiil okul içinde işlenmiş gibi cezalandırılır.
İhlaller, Teminat ve Sözleşmenin Feshi
Taşıyıcı, bir yıllık tahmini toplam taşıma ücretinin yüzde onu tutarında teminat mektubunu sözleşme imzalanmadan önce vermek veya sözleşmede belirlenen günlük ücretin yirmi güne tekabül eden kısmını teminat olarak sunmak zorundadır. Taşımacı veya müstahdemlerinin sözleşmeye ve diğer emredici kurallara aykırı davranması halinde sözleşme hiçbir ihtara gerek kalmaksızın Bakanlıkça feshedilir; fesih sebebiyle doğabilecek zarar-ziyan teminattan mahsup edilir. Hizmetin eksik ifa edilmesi durumunda okul müdürlüğünün Bakanlığa yapacağı bildirim üzerine taşımacının üç günlük ücreti kesilebilir; durumun tekrarı halinde sözleşme feshedilir. Servis aracının gelmediği günler için taşıyıcıya ücret ödenmez; ayrıca daha önce hak ettiği üç günlük taşıma ücreti ceza olarak kesilir ve durumun tekrarında fesih uygulanır. Araçların taşıma işine geç kalması o gün için taşıma yapılmadığı anlamına gelir ve taşımacının o günkü hak edişi ödenmez.
Taşıyıcının sözleşme süresi dolmadan önce herhangi bir nedenle işi tek taraflı bırakması durumunda, kendisinden her türlü zarar ziyan ve tazminat istenir; teminat ve alacaklarına el konur. Yürürlükteki mevzuata, tüzüğe veya sözleşmeye aykırı davranan yahut sözleşmesi Bakanlıkça iptal edilen araç sahibi veya sürücü ile tekrar öğrenci taşımacılığı sözleşmesi akdedilmez.
Servis aracının gelmemesi veya geç kalması halinde hangi kesintiler uygulanır?
Taşıtın gelmediği günler için taşıyıcıya taşıma ücreti ödenmez, ayrıca hak edilmiş üç günlük taşıma bedeli ceza olarak kesilir ve tekrarında sözleşme feshedilir. Taşıtın geç kalması durumunda ise o gün taşıma yapılmamış sayılır ve taşımacının günlük ücreti ödenmez.
Öğrenci taşıma ücretine okul etkinlikleri ve bütünlemeye kalan öğrencilerin taşınması dahil midir?
Sözleşmede belirlenen KDV dahil ücrete okul müdürlüğünün belirleyeceği okul etkinlikleri, sportif ve kültürel faaliyetler ile bütünlemeye kalan öğrencilerin taşıma giderleri dahildir; bu hizmetler için ek ücret ödenmez.
Sözleşme süresi dolmadan işi tek taraflı bırakan taşıyıcıya hangi yaptırımlar uygulanır?
Hizmet süresi tamamlanmadan taşımacılık faaliyetinin tek taraflı olarak terk edilmesi durumunda ilgiliden doğan tüm zarar ve tazminat talep edilir; ayrıca verilmiş teminat mektubu veya nakdi teminat ile mevcut alacaklara el konulur.
Fakir veya kimsesiz çocukların tespiti nasıl yapılır?
Fakir veya kimsesiz çocukların tespiti amacıyla okul müdürünün başkanlığında beş kişilik bir komisyon kurulur; muhtardan alınan muhtaçlık belgesi gerekli incelemeler yapıldıktan sonra komisyonca üç suret olarak onaylanır ve bir sureti en geç on beş gün içinde ilgili daireye gönderilir.
Hangi durumlarda araç sahibi veya sürücüyle tekrar taşıma sözleşmesi yapılmaz?
Yürürlükteki mevzuata, tüzüğe veya sözleşmeye aykırı davranan ya da sözleşmesi Bakanlıkça iptal edilen araç sahibi veya sürücü ile bir daha öğrenci taşımacılık sözleşmesi akdedilmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy