ICSID Tahkiminde Manevi Tazminatın Uygulanabilirliği
ICSID Anlaşması kapsamında hakem heyetlerinin manevi tazminata hükmetmesini engelleyen bir düzenleme yer almamaktadır. Buna karşılık hakem heyetleri manevi tazminata temkinli yaklaşmakta ve bu tazminata oldukça istisnai hallerde hükmetmektedir. Yatırım uyuşmazlıklarında manevi tazminat ağırlıklı olarak yatırımcılar tarafından talep edilmektedir.
Yatırımcı Talepleri ve Manevi Tazminatın Koşulları
Yatırım uyuşmazlıklarında manevi tazminata hükmedilen ilk örnekte, ev sahibi devletin silahlı kuvvetlerince uygulanan kötü muamele, baskı ve tehditler ile davacı tüzel kişiliğin saygınlığının zedelenmesi dikkate alınarak hem maddi hem de manevi tazminata hak kazanıldığı sonucuna varılmıştır.
Buna karşılık manevi zarara ilişkin doğru bir değerlendirmeyi mümkün kılacak ölçüde delil sunulmaması halinde talep reddedilmektedir. Ayrıca hakem heyetleri, hükmedilen maddi tazminatın ve ev sahibi devlet aleyhine verilen kararın uğranılan manevi tahribatı karşılayacak veya ortadan kaldıracak seviyede bulunması durumunda manevi zarar istemini kabul etmemektedir. Zararın ilk emsaldeki kadar ciddi boyuta ulaşmadığı ve maddi tazminatın manevi tahribatı giderdiği hallerde ilave manevi tazminata yer verilmemektedir.
Ev Sahibi Devletlerin Manevi Tazminat Talepleri
Yatırım tahkiminde yalnızca yatırımcılar değil, ev sahibi devletler de manevi tazminat isteminde bulunabilmektedir. Ev sahibi devletlerin manevi tazminat talepleri, yatırım sürecinden doğan zarardan ziyade tahkim yolunun kötüniyetle suiistimal edilmesi gerekçesine dayandırılmaktadır.
Hakem heyetleri, ev sahibi devletin manevi tazminat talebine dayanak oluşturan tahkim yolunun suiistimali gerekçesini manevi tazminata hükmedilebilmesi için fazlasıyla genel bir prensip olarak değerlendirmektedir. Manevi tazminata hükmedilirken aranan istisnai hallerin somut uyuşmazlıkta mevcut olmadığı hallerde ev sahibi devletin manevi tazminat talebi reddedilmektedir.
Yatırım tahkiminde hakem heyetleri manevi tazminata hükmedebilir mi?
Evet, ICSID Anlaşması kapsamında heyetlerin manevi tazminata hükmetmesine engel bir düzenleme bulunmamaktadır; ancak hakem heyetleri bu taleplere temkinli yaklaşarak manevi tazminata yalnızca oldukça istisnai hallerde hükmetmektedir.
Maddi tazminata hükmedilmesi manevi tazminat talebini nasıl etkiler?
Hakem heyetleri, hükmedilen maddi tazminatın ve ihlal kararının uğranılan manevi tahribatı karşılayacak veya ortadan kaldıracak seviyede olduğunu belirlediğinde manevi tazminat talebini reddetmektedir.
Ev sahibi devletler tahkimde manevi tazminat isteyebilir mi?
Evet, ev sahibi devletler tahkim yolunun kötüniyetle suiistimal edildiği gerekçesiyle manevi tazminat talep edebilir; ancak hakem heyetleri bu gerekçeyi manevi tazminata hükmedilebilmesi için fazlasıyla genel bir prensip sayarak istisnai hallerin bulunmadığı durumlarda talebi reddetmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy