Yatay Geçiş Başvurusunun Reddi ve İptal Davası

Yatay geçiş başvurusunun reddi, kurum içi geçiş, kurumlar arası geçiş ve kayıt yılındaki merkezi yerleştirme puanına dayalı geçiş bakımından ayrı şartlar içinde incelenir. Asgari koşulları taşımak başvurunun mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez; başvurular ilan edilen kontenjan içinde sıralanır. Özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür ve idari uyuşmazlıklarda süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Üniversiteye yapılan başvurunun bu süreyi kendiliğinden uzattığı varsayılmamalıdır.

Kurum içi yatay geçiş

Aynı üniversitedeki diğer fakülte, yüksekokul, konservatuvar veya meslek yüksekokulunda yer alan eşdeğer düzeydeki diploma programlarına, ilgili yönetim kurulunun belirlediği kontenjanlar dahilinde kurum içi yatay geçiş yapılabilir. Hüküm, her başvurunun kabul edilmesini değil, kontenjan sınırında geçiş yapılabilmesini düzenler.

Her diploma programında kurum içi kontenjan, ikinci yarıyıldan itibaren beşinci yarıyıl da kapsanacak şekilde, ilan yılına ait ÖSYM Kılavuzundaki yıllık öğrenci kontenjanının yüzde on beşini aşmadan dönemlere ayrılarak ilgili yönetim kurullarınca karara bağlanır. Burslu kontenjanla vakıf üniversitesinde okuyan öğrencinin geçiş sonrasında bursunun sürüp sürmeyeceğine dair esasları senato belirler. Bu düzenleme, bursun ayrıca bir karara gerek olmaksızın süreceği sonucunu vermez.

Kurum içi kontenjanlar; ilgili diploma programının son dört yıla ait taban puanları, yurt içindeki diğer üniversitelerin diploma programlarının en düşük taban puanı ve varsa senatonun kurum içi yatay geçiş için öngördüğü ilave şartlarla birlikte, son başvurunun kabul edileceği günden en az on beş gün önce kurumun internet sayfasında ilan edilir. ÖSYM sınavıyla yerleşen öğrencilerin kurum içi yatay geçişinde ÖSYM sınav sonuçları dikkate alınır; başka ulusal veya uluslararası diploma notu veya sınav sonucu yerleştirmeye esas alınmaz.

Aynı düzeyde öğrenci kabul eden programlara yapılacak kurum içi yatay geçişte, öğrencinin merkezi sınava girdiği yıl itibarıyla geçmek istediği diploma programı için geçerli puan türünde aldığı merkezi yerleştirme puanının, geçmek istediği programa eşdeğer yurt içindeki diğer üniversite programlarının en düşük taban puanından az olmaması şartı aranır. Yetenek sınavıyla öğrenci alan diploma programlarında diğer şartların yanı sıra yetenek sınavında başarılı olma şartı da aranır. Bu başarı ölçütü ilgili hükümde ayrıca tanımlanmamıştır.

Kurumlar arası geçiş ve not şartı

Kurumlar arası yatay geçiş, yükseköğretim kurumlarının aynı düzeydeki eşdeğer diploma programları arasında ve Yükseköğretim Kurulunca yayımlanan kontenjanlar çerçevesinde yapılır. Öğrencinin kayıtlı olduğu programda bitirdiği dönemlere ait genel not ortalamasının en az yüz üzerinden altmış olması şarttır.

Not ortalaması eşiğine ulaşamayan aday, merkezi yerleştirme puanı hedef programın taban puanına eşit veya daha yüksek olduğunda yatay geçiş başvurusunda bulunabilir. Bu olanak başvuruda bulunabilmeye ilişkindir. Asgari koşulları yerine getirmek başvurunun mutlaka kabulünü gerektirmez; adaylar ilan edilen kontenjan kapsamında sıralanır.

Yükseköğretim kurumlarının belirlediği yatay geçiş kontenjanları ile başvuru ve değerlendirme takvimi Yükseköğretim Kurulu internet sayfasında ilan edilir. Önlisans derecesi verilen programlarda kontenjanlar ile başvuru ve değerlendirme takvimi, ikinci yarıyıl için ocak ayı, üçüncü yarıyıl için temmuz ayı içinde ilan edilir. Bu düzenleme gün olarak kesin bir son başvuru tarihi göstermez.

Lisans programlarında yatay geçiş kontenjanları ile başvuru ve değerlendirme takvimi temmuz ayı içinde ilan edilir. Kapsam, dört yıllık eğitim verenlerde ikinci ve üçüncü sınıfları; beş yıllık eğitim verenlerde ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıfları; altı yıllık eğitim verenlerde ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci sınıfları içerir. Hazırlık sınıfı bu sınıf sıralamasında ayrıca gösterilmemiştir.

ÖSYM giriş genel kontenjanı elli ve elliden az olan diploma programlarında iki, elli bir ile yüz arasında olan programlarda üç, yüz bir ve üzerinde olan programlarda dört kurumlar arası yatay geçiş kontenjanı Yükseköğretim Kurulunca belirlenir.

İlgili kurullar, geçiş yapılacak programın giriş yılındaki kontenjanı dikkate alınarak, yatay geçiş kontenjanı belirlenen yarıyıla kadar programdan ilişiği kesilen veya ayrılan öğrenci sayıları ile aynı yarıyıl içinde yatay geçiş yoluyla gelmiş öğrenci sayıları arasındaki farkı aşmayacak biçimde ilave kontenjan belirleyebilir. Bu bir yükümlülük değil, söz konusu fark sınırı içinde kullanılabilecek bir yetkidir.

İlave kontenjan öngörülmüşse bildirim, haziran ayının otuzuncu gününde mesai saati sona ermeden Yükseköğretim Kuruluna yapılır. Önlisans programlarında ikinci yarıyıl için istenen ilave kontenjan ise ilgili kurulca belirlenip aralık ayının otuz birinci gününde mesai bitimine kadar Kurula iletilir. Bildirim için öngörülen süre, ilave kontenjanın kendiliğinden oluştuğu anlamına gelmez.

Açık veya uzaktan öğretim programlarında kontenjan sınırı yoksa yatay geçiş istemi, eylül ayının ilk haftası sona ererken mesai saatinin bitimine kadar ilgili yükseköğretim kurumuna yapılır. Bu süre, kontenjanı sınırlanmış programlar için genel başvuru süresi değildir.

Yatay geçişle gelen öğrencinin önceki diploma programından aldığı ve başarılı olduğu derslerin intibakı yapılır. Bu derslere ilişkin daha önce alınan notlar transkripte işlenir ve not ortalamasına eklenir. Hangi dersin başarılı sayılacağı bu hükümde tanımlanmamıştır.

Kayıt yılındaki merkezi yerleştirme puanı

Öğrencinin kayıt olduğu yıldaki merkezi yerleştirme puanı, geçmek istediği diploma programının taban puanına eşit veya yüksekse öğrenci hazırlık sınıfı dahil yatay geçiş için başvuru yapabilir. Hüküm başvuru imkânı tanır; şartı sağlayan her başvurunun kabul edileceği biçiminde genişletilemez.

Bu kapsamdaki başvuru takvimi, öğrenci kontenjanına ilişkin esaslar ve yatay geçişe ilişkin usul ile esaslar Yükseköğretim Yürütme Kurulunca tespit edilir. Belirlenen usul ve esaslar uyarınca başvurular, yükseköğretim kurumlarının ilgili kurullarınca değerlendirilerek yatay geçişler kabul edilir. Başvuru kontenjandan fazlaysa ÖSYS puanı en yüksek adaydan başlanarak sıralama yapılır ve kontenjan kadar adayın yatay geçişi kabul edilir. Taban puan şartı bu nedenle başvuru hakkı verir; kontenjana girildiğini tek başına göstermez.

Bu madde kapsamında eğitim gördüğü programdan farklı bir programa yatay geçiş yapan öğrencinin azami süresi, programın azami süresinden kabul edildiği sınıf çıkarılarak hesaplanır. Hesap yalnız bu kapsamdaki farklı programa geçişe ilişkindir.

İtiraz ve dava süresi

Her yatay geçiş reddi bakımından genel yönetmelikte tek tipe bağlanmış zorunlu bir itiraz yolu öngörülmemiştir. Üniversitenin ilanı, yönergesi veya akademik takvimi ayrı bir itiraz süresi ve mercii belirleyebilir. Bu yönde bir düzenleme varsa başvuru, duyurulan usule uyularak ve süresi içinde yapılır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. İdari uyuşmazlıklarda süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden işlemeye başlar. Üniversiteye yapılan başvurunun dava açma süresini kendiliğinden uzattığı varsayılmamalıdır.

İptal davasının sonucu

Reddedilen yatay geçiş başvurusu idari işlem niteliğindedir. Hukuka aykırılık; yetki, şekil, sebep, konu veya amaç unsurlarından biri bakımından ileri sürülerek iptal davası idare mahkemesinde açılabilir. Vakıf üniversitesinin bu kapsamdaki kararı da yükseköğretim hizmetine ve öğrencinin statüsüne ilişkindir. Davanın yöneltileceği merci, üniversite tüzel kişiliği, görev ve yetki ile süre, tesis edilen işlemin özelliklerine göre belirlenir.

İptal kararı hukuka aykırı görülen ret işlemini ortadan kaldırır. Bu sonuç, her başvuruda öğrencinin mahkemece doğrudan ilgili programa kaydedileceği anlamına gelmez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy