Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında görevli devlet memurunun yer değiştirme suretiyle atanmasında, kendisinin veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişinin sağlık durumu tam teşekküllü resmî hastane sağlık kurulu raporuyla belgelenirse zorunlu çalışma süresi tamamlanmadan istek üzerine yer değiştirme gündeme gelebilir. Memurların atanması ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Atanma ve nakil davasında yetkili mahkeme, kamu görevlisinin yeni veya eski görev yerindeki idare mahkemesidir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 33Kaynağı aç
Atama ve naklin kanuni çerçevesi
Anayasa’nın 128. maddesi, memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceğini öngörür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. maddesinin birinci fıkrası, kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmanın hizmetlerin gereklerine ve özelliklerine göre yapılmasını öngörür. Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları bakımından benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak bölgeler belirlenir; sistemin adil ve dengeli kurulması aranır.
Aynı Kanun’un 76. maddesine göre kurum, görev ve unvan eşitliği aramaksızın, kazanılmış hak aylık derecesiyle memuru bulunduğu kadro derecesine eşit veya 68. maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst bir kadroya, kurum içinde aynı yerde ya da başka yerde naklen atayabilir. Memur, kendi isteğiyle kazanılmış hak derecesinin en çok üç derece altındaki kadroya da aynı veya başka yerde atanabilir. Hüküm, naklin derece ve yer bakımından sınırını gösterir; sağlık durumuna özgü bir atanma şartı düzenlemez.
Bölgelere göre zorunlu çalışma süreleri
Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrasında atanma isteklerinin değerlendirme zamanı bölgeye bağlanmıştır. Birinci hizmet bölgesinde dört yıl, ikinci hizmet bölgesinde üç yıl, üçüncü hizmet bölgesinde iki yıllık zorunlu çalışma süresi dolmadan bu istekler dikkate alınmaz.
Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre özürlü devlet memuru olarak göreve alınan personel, adaylık süresi sona ermişse birinci fıkrada belirtilen zorunlu çalışma sürelerine tabi değildir.
Sağlık nedeniyle süre dolmadan yer değiştirme
Yönetmeliğin 11. maddesi, hizmet bölgelerindeki zorunlu çalışma süreleri bitmeden memurun isteğiyle yer değiştirme suretiyle atama yapılabilecek hâlleri düzenler. Sağlık gerekçesinde memur, kendisinin veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kimselerden birinin bulunduğu yerde kalmasının sağlığını tehlikeye düşüreceğini ya da tam teşekküllü hastanenin bulunduğu yerde oturmasının zorunlu olduğunu belgelendirmelidir. Belge, tam teşekküllü resmî hastaneden alınacak sağlık kurulu raporudur. Düzenleme memurun kendi sağlığı ile bakmakla yükümlü olduğu kişiyi birlikte kapsar; iki tıbbi gerekçe de aynı rapor şartına bağlanır.
Sağlık durumunda, hizmet bölgelerindeki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle atama, kendisinin veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kimselerden birine ilişkin tam teşekküllü resmî hastane sağlık kurulu raporu koşuluna bağlanmıştır.
Eş durumunun belge şartı
Yönetmeliğin 11. maddesinin eş durumuna ilişkin bendinde, eşin 8/6/1984 tarihli ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi bir kurumda memur olarak çalıştığının gösterilmesi aranır. Bu çalışma, görev yeri belgesi ve vukuatlı nüfus kayıt örneğiyle belgelendirilir. Eş durumu, sağlık durumu gibi, zorunlu çalışma süresi tamamlanmadan istek üzerine yer değiştirmeye esas olabilecek hâller arasındadır; aranan belgeler ise sağlık kurulu raporundan ayrıdır.
İsteğe bağlı atama ve hizmet ihtiyacı
İstek üzerine yer değiştirmede memurun istemesinin yanında, sağlık durumunda kendisinin veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kimselerden birine ilişkin hâlin tam teşekküllü resmî hastane sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi gerekir.
Kısıtlama ile bakmakla yükümlülüğün ayrılması
Türk Medeni Kanunu’nun 405. maddesi, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı yüzünden işlerini göremeyen, korunması ve bakımı için sürekli yardıma ihtiyaç duyan ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her erginin kısıtlanacağını düzenler. Madde, kısıtlama sebeplerini sıralar ve yer değiştirme suretiyle atanmanın şartlarını veya sonucunu düzenlemez. Bakmakla yükümlü olunan kişi yönünden yer değiştirme, Yönetmelikteki sağlık kurulu raporu ve ilgili atanma koşulları üzerinden ayrıca incelenir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 405Kaynağı aç
Aynı madde, görevini yaparken vesayet altına alınmayı gerektiren bir durumu öğrenen idari makam, noter ve mahkemeye bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirme yükümlülüğü de getirir. Bildirim, atanma veya nakil isteminin kabulü ya da reddi sonucundan ayrı bir yükümlülüktür.
Atanma ve nakil davasında yetki
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 33. maddesinin birinci fıkrası, kamu görevlilerinin atanması ve nakilleriyle ilgili davalarda yetkili mahkemeyi kamu görevlisinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesi olarak belirler. Bakmakla yükümlü olunan kişinin sağlık durumuna dayanan tayin istemi de atanma ve nakil uyuşmazlığı niteliğindeyse bu yetki kuralı uygulanır.
Maddenin ikinci fıkrası başka bir dava grubuna ilişkindir. Görevine son verme, emekli etme veya görevden uzaklaştırma davasında yetkili mahkeme, kamu görevlisinin son görev yaptığı yer idare mahkemesidir. Bu fıkra atanma ve nakil davalarını düzenlemez ve birinci fıkranın yerine geçmez.
2577 sayılı Kanun’un 32. maddesinin birinci fıkrasına göre, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesi gösterilmemişse yetki, dava konusu idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesindedir. Atanma ve nakil için 33. maddenin birinci fıkrası özel yetki gösterdiğinden, bu davalarda merciin bulunduğu yer değil yeni veya eski görev yeri esas alınır. Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 32Kaynağı aç
Zorunlu süre dolmadan sağlık nedeniyle yer değiştirme istenebilir mi?
İstenebilir; memurun kendisinin veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kimseden birinin bulunduğu yerde kalmasının sağlığını tehlikeye soktuğu ya da tam teşekküllü hastanenin bulunduğu yerde oturmasının zorunlu olduğu, tam teşekküllü resmî hastane sağlık kurulu raporuyla belgelenmelidir. Birinci bölgede dört, ikinci bölgede üç, üçüncü bölgede iki yıllık süreler genel atanma isteği için aranır.
Eş durumu için hangi belgeler gerekir?
Eşin 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi bir kurumda memur olduğunun görev yeri belgesi ve vukuatlı nüfus kayıt örneğiyle belgelendirilmesi öngörülmüştür. Bu belge şartı, sağlık durumundaki sağlık kurulu raporundan ayrıdır.
Özürlü memur zorunlu çalışma sürelerine tabi midir?
Özürlü devlet memuru olarak göreve alınan personel, adaylığı sona ermişse birinci fıkradaki zorunlu çalışma sürelerine tabi değildir. Bu istisna, bakmakla yükümlü olunan kişinin sağlık durumu nedeniyle istenen yer değiştirmeden ayrıdır.
Atamalar yılın hangi döneminde yapılır?
Yönetmeliğin 9, 10 ve 11. maddelerindeki nedenler dışında atamaların her yıl Haziran-Eylül döneminde yapılması öngörülmüştür. Sağlık durumu veya eş durumundan biri varsa zorunlu çalışma süreleri tamamlanmasa da atama yapılabileceği kabul edilmiştir.
Tayin davası hangi idare mahkemesinde açılır?
Kamu görevlisinin atanması ve nakliyle ilgili davada yetkili mahkeme, yeni veya eski görev yerindeki idare mahkemesidir. Görevine son verme, emekli etme ve görevden uzaklaştırma davalarında yetki son görev yerindeki idare mahkemesindedir.
Erginin kısıtlanması tayin sonucu doğurur mu?
Hayır. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen, sürekli bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan erginin kısıtlanması, 405. maddedeki vesayet şartıdır. Yer değiştirme istemi sağlık kurulu raporu ve ilgili atanma koşullarıyla ayrıca değerlendirilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy