Yat Tesliminde Gecikme Halinde Tanınan Hukuki Haklar

Yatların Hukuki Statüsü ve Tüketici Mevzuatının Uygulanma Alanı

Türk Ticaret Kanunu düzenlemelerine göre suda hareket etmesi gereken, yüzme kabiliyetine sahip ve pek küçük nitelikte olmayan deniz araçları gemi vasfındadır. Kanunun deniz ticaretine ilişkin birtakım hükümleri yatlar bakımından da geçerlilik taşır. Bunun yanında mesleki veya ticari faaliyet icra eden satıcı, sağlayıcı veya yat kiralama işletmecileri ile mesleki nitelik taşımayan gayelerle işlem yapan gerçek kişiler arasında akdedilen yat edinim veya kullanım ilişkilerinde, somut olayın şartları çerçevesinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kuralları da gündeme gelebilir.

Teslim Borcunda Temerrüt, Kusur ve Gecikme Zararı

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 117 gereğince muaccel borcun borçlusu, kural olarak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Ancak ifa günü taraflarca birlikte belirlenmişse veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanılarak usulüne uygun bildirimle belirlenmişse, o günün geçmesiyle ayrıca ihtara gerek olmaksızın temerrüt gerçekleşir. Temerrüde düşen borçlu, Türk Borçlar Kanunu m. 118 uyarınca temerrüde düşmekte kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe, borcun geç ifasından dolayı alacaklının uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

İfa İçin Ek Süre Tanınması ve Süre Aranmayan Durumlar

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan birinin temerrüde düşmesi halinde diğeri, Türk Borçlar Kanunu m. 123 uyarınca borcun ifası için uygun bir süre verebilir veya hâkimden uygun bir süre verilmesini talep edebilir. Bununla birlikte Türk Borçlar Kanunu m. 124 uyarınca borçlunun içinde bulunduğu durumdan veya tutumundan süre verilmesinin etkisiz olacağı anlaşılıyorsa, borçlunun temerrüdü sebebiyle ifa alacaklı için yararsız kalmışsa ya da borcun belirli bir zamanda veya belirli bir süre içinde gerçekleşmemesi üzerine ifanın kabul edilmeyeceği sözleşmeden anlaşılıyorsa ek süre verilmesine gerek yoktur.

Satış Sözleşmelerinde Temerrüt ve Yarar ile Hasarın İntikali

Satıcının temerrüdünde Türk Borçlar Kanunu m. 212 uyarınca borçlunun temerrüdüne ilişkin genel hükümler uygulanır. Kanundan, durumun gereğinden veya sözleşmede öngörülen özel koşullardan doğan ayrık hâller dışında, taşınır satışlarında satılanın yarar ve hasarı kural olarak zilyetliğin devri anına kadar satıcıya aittir. Satıcı alıcının isteği üzerine satılanı ifa yerinden başka bir yere gönderirse yarar ve hasar, taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer. Alıcının zilyetliği devralmada temerrüde düşmesi halinde ise Türk Borçlar Kanunu m. 208 uyarınca zilyetliğin devri gerçekleşmişçesine satılanın yarar ve hasarı alıcıya geçer.

Zilyetliğin devri için belirli bir süre öngörülmüş olan ticari satışlarda satıcı temerrüde düşerse, Türk Borçlar Kanunu m. 212 uyarınca alıcının devir isteminden vazgeçerek borcun ifa edilmemesinden doğan zararının giderilmesini talep ettiği kabul edilir. Alıcı, satılanın teslimini isteme niyetindeyse belirlenen sürenin bitiminde bunu satıcıya derhal bildirmek zorundadır.

Yat İnşa Sözleşmesinde İşe Başlamama, Gecikme ve Sözleşmeden Dönme

Yat inşa sözleşmelerinde yüklenicinin işe zamanında başlamaması, sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi veya iş sahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceğinin açıkça anlaşılması halinde iş sahibi, Türk Borçlar Kanunu m. 473/1 uyarınca teslim için belirlenen günü beklemek zorunda kalmaksızın sözleşmeden dönebilir.

İnşa faaliyeti esnasında eserin yüklenicinin kusurundan ötürü ayıplı veya sözleşme şartlarına aykırı meydana getirileceği açıkça gözlemleniyorsa iş sahibi, Türk Borçlar Kanunu m. 473/2 hükmüne istinaden aykırılığın giderilmesi hususunda uygun bir süre vererek ihtar iletebilir. Verilen sürede aykırılık bertaraf edilmediği takdirde, meydana gelecek hasar ve giderler yükleniciye ait bulunmak üzere onarım yahut inşa sürecinin üçüncü bir kişiye tevdi edileceği ihtaren bildirilebilir.

Yat Kiralamalarında Teslim Şartları, Ayıp ve Sözleşmenin Feshi

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 301 gereği kiraya veren taraf, kiralananı belirlenen tarihte ve sözleşmedeki kullanım amacına uygun durumda kiracıya teslim etmek ve kira süresi boyunca bu vaziyette muhafaza etmek mecburiyetindedir. Kiralananın önemli ayıplar ihtiva ederek teslimi durumunda kiracı, Türk Borçlar Kanunu m. 304 uyarınca borçlu temerrüdü hükümlerine yahut kiraya verenin sonradan ortaya çıkan ayıplara dair sorumluluğuna başvurabilir. Kiralananın önemli olmayan ayıplarla teslimi halinde ise kiracı, kiralananın sonradan ayıplı duruma gelmesinden kaynaklanan hukuki sorumluluk yollarına müracaat edebilir. İfasına başlanmış sürekli edimli sözleşmelerde ise Türk Borçlar Kanunu m. 126 gereğince borçlunun temerrüdü halinde alacaklı, aynen ifa ve gecikme tazminatı talep edebileceği gibi akdi feshederek erken sona ermeden kaynaklanan zararının giderilmesini de isteyebilir.

Seyir İzin Belgesi Düzeni ve Sefer Şartları

Deniz Turizmi Yönetmeliği m. 42 uyarınca hudut kapılarındaki giriş işlemlerini tamamlayan yabancı bayraklı özel deniz turizmi araçları, rotalarını seyir izin belgesi üzerinde göstermek şartıyla Türk karasularında seyreder. Kruvaziyer gemiler hariç olmak üzere, Bakanlıktan belgeli ticari deniz turizmi araçları ile yabancı bayraklı özel deniz turizmi vasıtalarının Türk karasularındaki ticari seferlerinde, sefer bitimine dek geçerliliği süren seyir izin belgesinin düzenlenmiş olması ve bu belgenin teknede muhafaza edilmesi şarttır. Buna karşılık Türk bayrağı taşıyan özel deniz turizmi vasıtalarının Türk limanları arasında icra edecekleri seyirlerde seyir izin belgesi düzenlenmesi koşulu aranmamaktadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy