Hatalı bir IBAN numarasına transfer edilen para, alıcının malvarlığında geçerli bir hukuki dayanak bulunmaksızın artış meydana getirdiği için hukuken geri istenebilir. Türk Borçlar Kanunu'nun 77. maddesi gereğince, haklı bir sebep bulunmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen taraf, bu kazanımı iade etmekle yükümlüdür. İşlem esnasında yazılan IBAN numarası geçersiz nitelikteyse sistem transferi iptal ederek tutarı gönderene iade eder; buna karşılık girilen numara hatalı fakat geçerli bir hesaba aitse meblağ o hesaba aktarılır. Gönderim yapılan hesabın kapatılmış olması hâlinde işlem banka tarafından çoğunlukla otomatik reddedilerek para geri dönerken, hesap henüz kapatılmadan önce yapılan transferlerde para eski hesap sahibine ulaşır ve iade için yanlış gönderim süreçlerinin işletilmesi gerekir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 77Kaynağı aç
Banka İletişimi ve İptal Koşulları
FAST sistemi ile yürütülen transferler saniyeler içinde tamamlandığından iptal imkânı oldukça kısıtlıdır. Banka transferi durduramadığı takdirde tutarı tek taraflı olarak hesaptan geri çekemez; bu aşamada yalnızca alıcı hesap sahibine ulaşarak iade talebini aktarabilir ve süreç alıcının onayına bağlı kalır. Yanlışlığın fark edilmesi üzerine, paranın karşı tarafça hesaptan henüz çekilmemiş olması şartıyla hesap üzerinde blokaj uygulanması mümkündür.
Ödeme Hizmetleri Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, gönderilen fonların geri alınamaması hâlinde banka, müşterisinin yazılı talebi üzerine yargı mercilerine başvururken ihtiyaç duyulacak bilgi ve belgeleri ilgilisine iletmekle yükümlüdür.
Sebepsiz Zenginleşme ve İcra Süreci
Banka ve karşı taraf aracılığıyla çözüm sağlanamaması durumunda, gönderici alıcıya noter vasıtasıyla ihtarname çekerek ödeme için mehil tanıyabilir. Paranın geri ödenmemesi hâlinde Türk Borçlar Kanunu'nun haksız zenginleşmeye dair düzenlemeleri uyarınca ilamsız icra takibi yoluna gidilebilir veya sebepsiz zenginleşme davası açılabilir. Yargılama neticesinde mahkeme tarafından tutarın iadesine karar verilebilir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 82. maddesi kapsamında, sebepsiz zenginleşmeye dayalı geri isteme hakkı, hak sahibinin bu hakkı öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Zenginleşmenin bir alacak hakkı kazanılması suretiyle gerçekleşmesi durumunda ise istem hakkı zamanaşımına uğramış olsa dahi borcun ifasından her zaman kaçınılabilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 82Kaynağı aç
Banka Açıklamasının İspata Etkisi
Havale veya EFT işlemlerinde açıklama kısmının boş bırakılması, transferin mevcut bir borcun ifası sayılabileceği yönünde değerlendirme riski doğurur. Yapılan ödemenin borç tasfiyesi amacıyla yapılmadığını ispat etmek güçleşebileceğinden, transfer yapılırken açıklama alanına gönderimin gerekçesinin açıkça kaydedilmesi ispat kolaylığı açısından önem taşır.
Paranın İade Edilmemesinin Cezai Boyutu
Hesabına yanlışlıkla para gelen kişinin bu meblağı sahiplenmesi cezai sorumluluk doğurabilir. Türk Ceza Kanunu'nun 160. maddesi düzenlemesine göre, hata sonucu ele geçirilen eşyayı geri vermeksizin veya yetkili mercileri haberdar etmeksizin üzerinde malik gibi tasarrufta bulunan kişi hakkında şikayet üzerine bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 160Kaynağı aç
Blokeli Hesaplar ve Bilgi Verilmeyen Durumlar
Blokeli bir hesaba sehven gönderilen para, hesapta bekler ve bloke koyan makama teslim edilmiş sayılmaz. Banka bu parayı kendiliğinden serbest bırakamayacağından, tutarın geri alınabilmesi için blokeyi uygulayan icra dairesine veya savcılık makamına başvuru yapılması şarttır. Bankanın alıcı kimlik veya hesap bilgilerini sunmaması hâlinde ise alacaklının ticaret mahkemesinde muarazanın giderilmesi davası açması veya savcılığa suç duyurusunda bulunması mümkündür.
FAST ile yanlış hesaba gönderilen para doğrudan geri alınabilir mi?
FAST işlemi anlık gerçekleştiğinden banka parayı tek taraflı olarak geri çekemez; banka işlemi durduramadığı takdirde iade alıcının onayına bağlı kalır, ancak paranın henüz hesaptan çekilmemiş olması koşuluyla karşı tarafın hesabında blokaj uygulanması mümkündür.
Yanlış gönderilen parayı geri istemede zamanaşımı ne kadardır?
Sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan geri isteme hakkı, hak sahibinin iade hakkını öğrendiği andan itibaren iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin doğduğu tarihten itibaren on yıl sonra zamanaşımına uğrar.
Hata sonucu ele geçirilen para üzerinde tasarrufta bulunmak suç oluşturur mu?
Türk Ceza Kanunu'nun 160. maddesi uyarınca, hata sonucu ele geçirilen ya da kaybedilerek zilyetlikten çıkmış eşya üzerinde iade etmeksizin veya yetkili mercileri durumdan haberdar etmeksizin malik gibi tasarrufta bulunulması hâlinde, şikayet üzerine bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülmektedir.
Blokeli hesaba yanlışlıkla gönderilen para nasıl geri alınır?
Para bloke koyan makama teslim edilmiş sayılmayıp hesapta beklediğinden ve banka tek başına serbest bırakamayacağından, hesaba bloke koyan ilgili icra dairesine veya savcılığa başvurulması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy