Doçentlik unvanı, adayın yayın ve çalışmalarının yeterli bulunmasına bağlıdır. 2547 sayılı Kanun’un 11. maddesi, Üniversitelerarası Kurulun ilgili bilim veya sanat alanında jüri oluşturmasını ve değerlendirmeyi Yükseköğretim Kurulunun esas ve usulleri kapsamında yapmasını öngörür. Aynı Kanun’un 24. maddesi, yeterli bulunan adaya unvan verilmesini ve yayın ile çalışmalara ilişkin esas ve usullerin yönetmelikle belirlenmesini düzenler. Yağmacı veya şaibeli dergi gerekçesine dayanan bireysel işleme karşı iptal davası açılabilir; gerekli hallerde yürütmenin durdurulması istenebilir.
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 11Kaynağı aç
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 24Kaynağı aç
İki dergi tanımı ve indeks bilgisi
Yağmacı dergi, bilimsel katkı yerine makale işlem ücreti geliri amaçlayan ve hakemlik ile editöryal süreçleri şeffaf yürütmeyen yayın organı olarak tanımlanır. Şaibeli dergi ise doğrudan yağmacı nitelik taşımayan, fakat yayın politikası, editöryal süreç veya şeffaflık yönünden ciddi kuşku bulunan dergidir.
Bir derginin Web of Science veya Scopus’ta taranması akademik açıdan önemli bir göstergedir. Bu tarama, doçentlik başvurusunda tek başına güvenilirlik kriteri kabul edilmez.
Unvan şartı, jüri ve tebligat
2547 sayılı Kanun’un 24. maddesine göre adayın, her bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışma yapmış olması gerekir. Yeterli sayı ve nitelik madde metninde sayılmaz.
Üniversitelerarası Kurul, adayın bilim veya sanat dalından beş kişilik jüri ve iki yedek üye belirler. İlgili dalda yeterli öğretim üyesi yoksa jüri üç üyeyle kurulabilir. Asıl üye hukuken geçerli mazeretle rapor veremezse yedek üyelerin raporları sırasına göre esas alınır.
2547 sayılı Kanun’un 24. maddesine göre jüri üyelikleri, jüri, değerlendirmeye esas raporlar ve başvuru sonucu elektronik ortamda erişime açılır; erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. Bu cümle 15 Nisan 2020 değişikliği olarak Kanun metninde yer alır. Doçentlik Yönetmeliği’nin 6. maddesi ise jüri raporları tamamlandığında değerlendirmeye esas alınan raporlar ile başvuru sonucunun açılmasını ve aynı beşinci günde tebliğ sayılmasını düzenler; jüri üyeliklerini bu hüküm ayrıca saymaz.
24519 sayılı DOÇENTLİK YÖNETMELİĞİ m. 6Kaynağı aç
Değerlendirme, Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunun belirlediği bilim veya sanat alanlarında, adayın akademik yayın ve çalışmalarının incelenmesi çerçevesinde yürütülür. Alanlara ilişkin güncellemeler bir sonraki dönemde uygulanır. Kriter güncellemeleri ise kabul tarihinden sonra gelen ikinci başvuru döneminden itibaren uygulanır.
24519 sayılı DOÇENTLİK YÖNETMELİĞİ m. 3Kaynağı aç
Asgari şart, etik inceleme ve başvuru sonucu
Doçentlik Yönetmeliği’nin 6. maddesine göre jüri, dosyayı önce bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık bulunup bulunmadığı ve asgari başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığı yönünden inceler. Etik ihlali yönündeki raporlar ilgili Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonunca incelenir.
Asgari şartın sağlanmadığı yönündeki raporlar Doçentlik Komisyonunca incelenir. Şartı sağlamadığı tespit edilen adayın başvurusunu Doçentlik Komisyonu iptal eder. İlgili rapor veya raporlar, isimler gizlenerek komisyon kararıyla birlikte elektronik ortamda adayın erişimine açılır. Aynı alandan yeni başvuruda, iptale konu dönemin bilgi ve belgeleri ile komisyon kararı yeni jüri üyelerinin erişimine açılır.
Yönetmelik metninde, başvurusu iptal edilen adayın en erken izleyen ikinci dönemde yeniden başvurabileceğine ilişkin cümle, Danıştay Sekizinci Dairesinin 26 Mayıs 2023 tarihli ve E:2021/5288, K:2023/2864 sayılı kararıyla iptal edilmiş cümle olarak gösterilir. Bu bekleme kuralı yürürlükteki sonuç olarak uygulanamaz.
Etik ihlali bulunmadığı ve asgari şartın sağlandığı tespit edilen aday için jüri, çalışmaların niteliği ve alana katkısını esas alarak başarılı veya başarısız sonucunu içeren ayrıntılı ve gerekçeli rapor hazırlar. Beş üyeli jüride en az üç, üç üyeli jüride en az iki üyenin adayı başarılı bulması halinde aday başarılı sayılır. Başarılı adaya Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kurulu kararıyla doçentlik unvanı verilir ve belge düzenlenir.
Başarısız bulunan aday, jürinin eksik bulduğu eser ve faaliyetleri tamamlamak kaydıyla müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. Yeni başvuruların usul ve esaslarını Doçentlik Komisyonu belirler. Bu bekleme, asgari şart nedeniyle iptale ilişkin ve iptal edilmiş gösterilen cümleden ayrıdır.
2019 tarihli karar ve belirlilik
Yükseköğretim Genel Kurulunun 7 Mart 2019 tarihli ve 2019.3.88 sayılı kararında, yağmacı veya şaibeli dergilerin doçentlik başvurularındaki beyannamede kullanılmamasına ve adaylardan beyan alınmasına karar verildiği, ancak hangi dergilerin bu kapsamda olduğuna ilişkin kriter belirlenmediği kabul edilmiştir.
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/1518, K. 2025/1190Kaynağı aç
Danıştay 8. Daire, E. 2022/4245, K. 2025/8252Kaynağı aç
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun E:2023/1518, K:2025/1190 sayılı kararında çoğunluk, kriter belirlenmeden kullanılan ibareyi belirsiz ve objektiflikten uzak bulmuştur. Jüri değerlendirmesinde ölçütlerin objektif, net, anlaşılır ve öngörülebilir biçimde ortaya konulmadığı sonucuna varmış; anılan kararı hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı saymıştır. Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2022/4245, K:2025/8252 sayılı kararında da önündeki kurul kararı aynı nedenle bu ilkelere aykırı bulunmuştur. Bu değerlendirme, kriter içeren her düzenlemenin incelenmeksizin aynı sonuca bağlanacağı anlamına gelmez.
Kurul, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının sıkça sorulan sorular kılavuzuyla kriter belirleme yetkisinin mevzuatta bulunmadığı sonucuna varmıştır. Kılavuzdaki ücret ölçütü geçerli bir yetki kullanımı olarak kabul edilmemiştir.
Sınıflandırma ve ücret ölçütleri
30 Aralık 2021 tarihli ve 18/643 sayılı kararla yağmacı veya şaibeli sayılmayan ve sayılan dergi gruplarına ilişkin ölçütler belirlendiği anlatılır. Q1, Q2 ve Q3 dergiler bu kapsam dışında gösterilir. Bir ölçü, editöryal veya basım sürecinde makale işlem ücreti istemeyen bu dergileri yağmacı saymaz. Başka bir ölçü, ücret isteyen veya istemeyen Q1, Q2 ve Q3 dergileri yağmacı veya şaibeli sayılmayan grupta gösterir. İki ölçü aynı sonucu tek ücret koşuluna bağlamadığından, ücret bu sınıflar için zorunlu veya gereksiz bir şart diye kesinleştirilemez.
Danıştay 8. Daire, E. 2020/7858, K. 2022/7031Kaynağı aç
Q4 bakımından ücret istemeyen dergilerin yağmacı kabul edilmediği belirtilir. Ücret isteyen Q4 dergiler için akademik kuruluşça çıkarılma, 2010’dan önce yayın hayatına başlama ve abonelik sistemiyle çalışma koşulları birlikte anılır. Belirtilen kriterlere uymayan Q4 dergilerin yağmacı veya şaibeli sayıldığı da ifade edilir. Bu koşullar, aktarılan çerçeveden daha geniş bir istisna listesine dönüştürülemez.
2021 yılı Mayıs dönemi açıklamasında, makale kabulünden sonra yazarından ücret veya ek ücret isteyen dergilerdeki yayınların beyannamede kullanılamayacağı, ancak özgeçmiş ve eserler listesine ekleneceği belirtilir. Başvuru sırasında kabul veya ret şartına bağlı olmaksızın ücret alan dergiler, abonelik usulüyle çalışırken açık erişim için ücret alan dergiler ve basım sürecinde ücret istemeyen dergiler beyannamede kullanılabilecek durumlar arasında gösterilir. Bu ayrım her dergi için bağlayıcı bir sınıflandırma hükmü değildir.
2021 tarihli ölçütler, uygulamada yaşanan sorunlar üzerine sonraki bir gelişme olarak anlatılmıştır. Bu anlatım, ölçütlerin Mart 2020 başvurusuna uygulanacağı veya hukuka uygun olduğu yönünde bir hüküm içermez. Geçmiş başvurulara etkisi bakımından bağlayıcı bir sonuç da kurulmamıştır.
Bireysel işlemler üzerindeki kararlar
Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2020/7858, K:2022/7031 sayılı kararında, yağmacı veya şaibeli dergi kriterleri ile bunların beyannamede kullanılmamasına ilişkin kurul kararının iptali istemi reddedilmiştir. Aynı kararda, davacının başvurusunun asgari koşulları taşımadığı gerekçesiyle iptaline ve bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin işlemler iptal edilmiştir. Davalı idarelerin süresinde açılmadığı yönündeki usul itirazları yerinde görülmemiş ve işin esasına geçilmiştir. Karar, itirazın neden yerinde görülmediğini ve uygulanan dava açma süresini ayrıca açıklamaz.
İptal gerekçesi, iki eserin yayımlandığı dergilerin yağmacı veya şaibeli sayılıp sayılmayacağı konusundaki çelişkinin giderilmemesidir. Bu belirsizlik sürerken eserlerin kapsam dışı bırakılması ve itirazın reddi, hukuki güvenlik ile belirlilik ilkelerine aykırı bulunmuştur. Aynı iki eserin sonraki dönemde olumlu değerlendirilmesi üzerine 26 Şubat 2021 tarihli doçentlik belgesi verildiği tespit edilmiştir. Sonuç, her itirazın aynı nedenle iptal edileceği şeklinde genelleştirilemez.
Jüri raporunda 7 Mart 2019 sonrası yayımlanan makaleler bakımından yağmacı veya şaibeli dergilerin beyannamede kullanılamayacağı uygulanmış; A.1 ve A.3 çalışmaları bu kapsamda değerlendirilmiştir. Jüri, bu iki çalışmanın dışarıda bırakılmasıyla uluslararası makale puanının 40 puanın altına düştüğünü ve asgari şartın sağlanamadığını düşünmüştür. Bu puan o dosyadaki raporun değerlendirmesidir; genel bir kanuni eşik değildir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E:2023/1518, K:2025/1190 sayılı kararında davalı idarelerin temyiz istemlerini reddetmiş; davacının istemini kısmen kabul, kısmen reddetmiştir. Danıştay Sekizinci Dairesinin düzenleyici işlemlere ilişkin ret kısmını bozmuş, bireysel işlemlerin iptaline ilişkin kısmını onamıştır. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosya anılan daireye gönderilmiş ve karar oyçokluğuyla kesin olarak verilmiştir. Kurul, düzenleyici işlemi bu hükümle iptal etmemiştir.
Onanan kısım, davacının doçentlik başvurusunun iptali ile bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkindir. Çoğunluk, kriter belirlenmeksizin kullanılan ibareye ve yetki bulunmadığı sonucuna vardığı Üniversitelerarası Kurul kriterine dayanıldığı için bu işlemlerde hukuka uyarlık görmemiştir. Karar bütün başvurular için genel bir iptal hükmü kurmaz.
Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2022/4245, K:2025/8252 sayılı kararında, doçentlik başvurusunun reddine ilişkin 9 Eylül 2021 tarihli ve 16 Eylül 2021 basım tarihli işlem ile dayanağı Yükseköğretim Genel Kurulu kararı birlikte iptal edilmiştir. Hüküm fıkrasında kurul kararının tarih ve sayısı boş bırakılmıştır. Daire, kriter belirlenmemesi nedeniyle ibareyi belirsiz bulmuş; dayanak düzenlemeyi hukuka aykırı gördüğü için onun doğrultusunda kurulan bireysel işlemde de hukuka ve mevzuata uygunluk görmemiştir. Derginin niteliği bu kararda ayrıca saptanmamıştır. Karar 5 Kasım 2025 tarihinde oybirliğiyle verilmiştir.
Dava ve temyiz
Yağmacı veya şaibeli dergi nedeniyle yayının geçersiz sayılmasına karşı iptal davası açılabilir. Gerekli hallerde yürütmenin durdurulması istenebilir. Yetkili merci idare mahkemeleridir ve teknik konularda bilirkişi incelemesi istenebilir. Yürütmenin durdurulmasına ilişkin gerekli haller ifadesi, her başvuruda bu istemin zorunlu olduğu anlamına gelmez.
Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2020/7858, K:2022/7031 sayılı kararında, tebliğ tarihini izleyen 30 gün içinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açıktır. E:2022/4245, K:2025/8252 sayılı kararda da tebliğ tarihini izleyen 30 gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu öngörülmüştür.
Yağmacı dergi ile şaibeli dergi aynı mıdır?
Hayır. Yağmacı dergi, makale işlem ücreti geliri amaçlayan ve hakemlik ile editöryal süreçleri şeffaf yürütmeyen yayın organıdır. Şaibeli dergi, doğrudan yağmacı sayılmayan fakat yayın politikası, editöryal süreç veya şeffaflık bakımından ciddi kuşku bulunan dergidir.
İndekste yer almak güvenilirlik için yeterli midir?
Hayır. Web of Science veya Scopus taraması önemli bir göstergedir; doçentlik başvurusunda tek başına güvenilirlik kriteri kabul edilmez.
Doçentlik unvanını hangi kurul verir?
2547 sayılı Kanun’a göre yeterli yayın ve çalışması bulunduğuna Üniversitelerarası Kurulca karar verilen adaya doçentlik unvanı verilir. Esas ve usuller Yükseköğretim Kurulunun yönetmeliğiyle belirlenir.
Elektronik kayıt ne zaman tebliğ sayılır?
Jüri üyelikleri, değerlendirmeye esas raporlar ve başvuru sonucu elektronik ortamda erişime açıldığında, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün ilgililere tebliğ edilmiş sayılır.
Asgari şart sağlanmazsa başvuru ne olur?
Doçentlik Komisyonu, asgari başvuru şartlarını sağlamadığı tespit edilen adayın başvurusunu iptal eder. İlgili jüri raporu, isimler gizlenerek komisyon kararıyla birlikte adayın erişimine açılır.
Başarısız aday ne zaman yeniden başvurabilir?
Başarısız aday, eksik bulunan eser ve faaliyetleri tamamlamak kaydıyla müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. Asgari şart iptaline bağlanan ikinci dönem cümlesi ise iptal edilmiş cümle olarak gösterilir.
Jüri başarısı için kaç rapor gerekir?
Beş üyeli jüride en az üç, üç üyeli jüride en az iki üyenin adayı başarılı bulması halinde aday başarılı sayılır.
2019 tarihli ibare neden belirsiz bulunmuştur?
Kriter belirlenmeden kullanılan yağmacı veya şaibeli dergi ibaresi, belirsiz ve öngörülemez bulunmuştur. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 7 Mart 2019 tarihli ve 2019.3.88 sayılı kararı hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı saymış; düzenleyici işleme ilişkin ret kısmını bozmuştur.
Q grubundaki ücret koşulu kesin midir?
Hayır. Q1, Q2 ve Q3 için bir ölçü ücret istenmemesini, diğeri ücret istenmesini veya istenmemesini aynı kapsam dışı sonuca bağlar. Q4 için anlatılan koşullar daha sınırlıdır ve tek zorunlu yönteme dönüştürülemez.
Kabulden sonra istenen ücret beyannameyi etkiler mi?
Açıklamada, kabulden sonra yazarından ücret veya ek ücret isteyen dergideki yayın beyannamede kullanılamaz; özgeçmiş ve eserler listesine eklenir. Başvuru sırasında şarta bağlı olmaksızın alınan ücret, açık erişim ücreti ve basımda ücret istenmemesi ise kullanılabilecek durumlar arasında gösterilir.
Bu işleme karşı hangi dava açılır?
İptal davası açılabilir; gerekli hallerde yürütmenin durdurulması istenebilir ve teknik konularda bilirkişi incelemesi talep edilebilir. İdare mahkemesinin yetkili merci gösterilmesi ile bu uyuşmazlıkların Danıştay önündeki görülmesi tek görev kuralına bağlanamaz.
Belirtilen daire kararlarında temyiz süresi nedir?
Süre, kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gündür. Yol, kararına göre Danıştay Dava Daireleri Kuruluna veya Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna açıktır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

