Motorlu taşıtların sürücü belgesi bulunmayan kişilerce karayollarında kullanılması ve bu kişilere araç kullandırılması 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 36 hükmüyle yasaklanmıştır. Yurt dışından alınan sürücü belgeleriyle Türkiye sınırları içerisinde araç kullanılması ise Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 88 uyarınca belirli sürelerle sınırlandırılmıştır. Türk vatandaşları dış ülkelerden aldıkları sürücü belgeleriyle Türkiye'ye giriş yaptıkları tarihten itibaren en fazla iki yıl, yabancı uyruklular ise en fazla altı ay süreyle araç kullanabilmektedir. Bu sürelerin sona ermesiyle birlikte araç kullanılabilmesi için yabancı sürücü belgelerinin Türkiye sürücü belgesi ile değiştirilmesi zorunludur.
8182 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK YÖNETMELİĞİ m. 88Kaynağı aç
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 36Kaynağı aç
Dış ülkeden aldığı sürücü belgesiyle Türkiye'de altı aydan fazla bulunan Türk vatandaşlarının, araç kullanırken sürücü belgelerinin dış temsilcilikler veya noter tarafından onaylanmış Türkçe tercümelerini belgeleriyle birlikte yanlarında bulundurmaları kanunen zorunludur.
Başvuru Makamı ve Genel Dönüştürme Usulü
Sürücü belgesi işlemlerine dair yetki 2018 yılı itibarıyla Emniyet müdürlüklerinden il ve ilçe nüfus müdürlüklerine devredilmiştir. Dış ülkelerden alınan sürücü belgelerinin Türkiye sürücü belgesi ile değiştirilmesine yönelik başvurular herhangi bir nüfus müdürlüğüne yapılabilir. Başvuru sırasında ibraz edilmesi zorunlu tutulan bilgi ve belgeler Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce belirlenmektedir.
Dönüştürme başvurusu esnasında mevcut yabancı sürücü belgesi başvuru makamınca teslim alınır. Türk ehliyetine dönüştürme işlemi tamamlandığında, ilgilinin aynı anda iki farklı ülkeye ait sürücü belgesine sahip olmasını önlemeyi amaçlayan uluslararası kural gereğince eski ehliyet iptal edilerek ilgili ülkeye geri gönderilir.
Uluslararası Sözleşmeler ve Taraf Ülke Esasları
Türkiye, 8 Kasım 1968 tarihli Karayolu Trafiği Konvansiyonu'na taraf ülkelerden temin edilen sürücü belgelerini tanımakta ve bu belgelerin Türk sürücü belgesine çevrilmesine olanak vermektedir. Buna karşılık söz konusu konvansiyona taraf olmayan ya da Türkiye ile karşılıklı tanıma yönünde ikili anlaşması bulunmayan ülkelerden alınan ehliyetler doğrudan Türk ehliyetine dönüştürülemez.
Konvansiyona taraf olmayan veya ikili anlaşması bulunmayan ülkelerin ehliyetini taşıyan yabancı sürücülerin Türkiye'de geçerli bir sürücü belgesi alabilmesi için sürücü kursuna kaydolarak sınavlara girmesi ve bu süreci tamamlaması gerekir.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Karayolu Trafiği Konvansiyonu'na taraf ülkeler arasında yer almamaktadır. Ancak Türkiye ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında 2019 yılında akdedilen sürücü belgelerinin karşılıklı tanınmasına ilişkin ikili protokol çerçevesinde, nüfus müdürlüklerinin ilgili KKTC makamlarıyla yazışma sürecini yürütmesi suretiyle KKTC ehliyetleri Türk sürücü belgesine dönüştürülebilmektedir.
Başvuruda Aranacak Belgeler ve Şartlar
Yabancı sürücü belgesinin aslı ve renkli fotokopisi ile birlikte belgenin noter veya Türk konsolosluğu onaylı yeminli Türkçe tercümesinin sunulması zorunludur. Kimlik tespiti kapsamında Türk vatandaşlarının T.C. kimlik kartını; yabancı uyruklu kişilerin ise pasaportlarını ve geçerli ikamet izin belgelerini ibraz etmeleri gerekmektedir. Yurt dışından alınmış diploma veya mezuniyet belgesi bulunuyorsa, bu belgenin noter onaylı Türkçe tercümesi başvuru dosyasına eklenmelidir.
Başvuru sahiplerinin yetkili sağlık kuruluşlarından alınmış sürücü olur sağlık raporunu, son altı ay içinde çekilmiş arka fonu beyaz 1 adet biyometrik fotoğrafı ve kan grubunu gösteren belgeyi veya yazılı beyanı sunmaları aranır. Ayrıca sürücü belgesi verilecek kişilerin belirli ağır suçlardan hüküm giymemiş olması şart olup adli sicil kaydı müracaat esnasında sistem üzerinden elektronik olarak denetlenir.
Sınav Muafiyeti ve Sınıf İntibakı
Konvansiyon veya anlaşmalarla tanınan bir ülkenin belgesini Türk ehliyetine çevirirken ilgililer kural olarak herhangi bir sınava tabi tutulmaz. Bununla birlikte yabancı uyruklu sürücülerin belgelerinde yer alan ağır vasıta veya otobüs gibi özel sınıflar doğrudan B sınıfı otomobil ehliyetine intibak ettirilebilir; sürücünün C veya D sınıfı gibi üst sınıf belge talep etmesi halinde ek eğitim ve sınav şartı aranabilir.
Türk vatandaşlarının taraf bir ülkeden aldıkları ehliyetlerde ise kural olarak ilgili belgenin Türkiye mevzuatındaki eşdeğer sınıfına karşılık gelen sürücü belgesi düzenlenir.
Yasal Sürelerin Aşılmasının Hukuki Sonuçları
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 36 uyarınca araçlar, yönetmelikte sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahip sürücüler ile çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veya geçerli uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir. Kanuni süreler dolduktan sonra yabancı sürücü belgesi Türk ehliyetine dönüştürülmeden araç kullanılması halinde sürücü yasal olarak geçersiz ehliyetle araç kullanmış sayılır; denetimlerde idari para cezası uygulanabilir ve araç kullanmaktan men yaptırımı söz konusu olabilir.
Yabancı ehliyetle Türkiye'de araç kullanma süresi ne kadardır?
Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 88 uyarınca araç kullanma süresi Türkiye'ye girişten itibaren Türk vatandaşları için en fazla iki yıl, yabancı uyruklular için ise en fazla altı aydır.
Altı aydan fazla Türkiye'de kalan Türk vatandaşları yabancı ehliyetle nasıl araç kullanır?
Türkiye'de altı aydan fazla bulunan Türk vatandaşlarının, araç kullanırken sürücü belgeleriyle birlikte dış temsilcilik veya noter onaylı Türkçe tercümelerini yanlarında bulundurmaları zorunludur.
Yabancı ehliyeti Türk ehliyetine çevirme başvurusu nereye yapılır?
Başvurular, Emniyet müdürlüklerinden devralınan yetki çerçevesinde herhangi bir il veya ilçe nüfus müdürlüğüne yapılabilir.
Yabancı ehliyeti Türk ehliyetine çevirirken sınav şartı aranır mı?
Taraf ülkelerin belgelerinde kural olarak sınav aranmaz; ancak yabancıların üst sınıfları B sınıfına indirgenebilir ve üst sınıf talep edilirse ek sınav ve eğitim istenebilir. Anlaşmasız ülkelerin belgelerinde ise sürücü kursu ve sınav süreci zorunludur.
KKTC sürücü belgesi Türk ehliyetine nasıl dönüştürülür?
2019 yılında akdedilen ikili protokol gereğince nüfus müdürlüğünün KKTC makamlarıyla gerçekleştirdiği resmi yazışma süreci yürütülerek dönüştürme işlemi tamamlanır.
Süresi dolan yabancı ehliyetle araç kullanmanın yaptırımı nedir?
Kanuni süreler dolduktan sonra yabancı sürücü belgesi değiştirilmeden araç kullanılması halinde sürücü geçersiz ehliyetle araç kullanmış sayılır; denetimlerde idari para cezası uygulanabilir ve sürücü araç kullanmaktan menedilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy