Katlanır Plaka Kullanımının Hukuki Niteliği ve Yasağı
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 23/1 uyarınca araç tescil belgesi ve tescil plakasının araç üzerinde uygun durumda bulundurulması zorunludur. Kanunun 23 üncü maddesi kapsamında, tescil plakasının farklı okunmasını veya hiç okunamamasını sağlayacak fiziksel değişiklikler ile katlanır plaka donanımları kural ihlali kapsamında değerlendirilmektedir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 23Kaynağı aç
Katlanır plaka ile APP plaka hukuken farklı ihlal türleridir. APP plaka, basım yetkisi bulunmayan veya güvenlik unsurlarını taşımayan standart dışı plakaları ifade ederken; katlanır plaka, araca takılı resmi plakanın görünürlüğünü mekanik tertibatla ortadan kaldıran ayrı bir donanımdır. Her iki durumda da aracın resmi kimliğinin mevzuata uygun şekilde sergilenmemesi söz konusudur.
Katlanır plaka tertibatında, aracın kontrol esnasında park halinde bulunması veya mekanizmanın o sırada çalışmaması durumunda dahi montajın varlığı yaptırıma dayanak yapılabilmekte; bunun yanında aparatın tek başına mevcudiyeti yerine plakanın katlanabilmesi, saklanabilmesi veya seyir esnasında okunamaz hale gelmesi hali de yaptırımın uygulanmasında aranabilmektedir.
Karayolları Trafik Kanunu Kapsamındaki Yaptırımlar
2918 sayılı Kanun m. 23 hükmünde plaka ihlallerine ilişkin kademeli yaptırımlar düzenlenmiştir. Yönetmelikte belirtilen nitelik veya ölçülere aykırı plaka takan veya öngörülen sayıda plaka bulundurmayan sürücülere 4.000 Türk lirası idari para cezası uygulanmakta ve araçlar plakaları mevzuata uygun duruma getirilene kadar trafikten menedilmektedir. Standart dışı veya okunurluğu bozan plaka kullanımı da bu çerçevede ele alınmaktadır.
Tescil plakasının farklı okunmasına veya okunamamasına bilerek neden olacak şekilde plakasında değişiklik yapan sürücülere ise 2918 sayılı Kanun m. 23/3 uyarınca 140.000 Türk lirası idari para cezası verilmekte ve araç otuz gün süre ile trafikten menedilmektedir. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde aynı fiilin iki veya daha fazla kez işlenmesi durumunda ceza her seferinde 280.000 Türk lirası idari para cezası ve altmış gün trafikten men olarak uygulanmaktadır.
Tescil plakasını monte edilmesi gereken yerin haricinde bir yere takan sürücülere 92 Türk lirası idari para cezası verilir ve plaka uygun konuma getirilinceye kadar araç trafikten alıkonulur. Bu madde uyarınca menedilen taşıtlar, men süresi tamamlansa dahi tescil plakaları kurallara uygun hale getirilmedikçe ilgilisine teslim edilmez. Maddede öngörülen kapsamda geri alınan sürücü belgelerinin tesliminde ise Kanun uyarınca uygulanan tüm idari para cezalarının tahsil edilmiş bulunması gereklidir.
Araç işleteni veya sahibi, sürücünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın plaka ve tescil belgelerinin uygun bulundurulması ve aracın kanuni şartlara uygun kullanımı konusunda gerekli tedbirleri almak ve denetimi yapmakla yükümlüdür. Tebliğ edilen idari para cezasının on beş gün içinde ödenmesi durumunda ceza tutarı üzerinden yüzde 25 indirim uygulanması mümkündür.
Tescil Plakalarında Montaj ve Ölçü Standartları
Motosiklet tescil plakalarının 15×24 santimetre boyutlarında olması, üzerinde dalgalı çizgi, mavi şerit üzerinde TR ibaresi ile Ayyıldız hologramı barındırması zorunludur. Boyutların küçültülmesi, kenarların kesilmesi veya vida ve deliklerle fiziki bütünlüğün bozulması kural ihlali sayılır. Motosiklet plakalarının ayrıca aracın boyuna eksenine dik konumda ve yerden 20 ila 150 santimetre yükseklikte monte edilmesi yasal zorunluluktur.
Yük taşımacılığında kullanılan motorlu araçlarda ise hem ön hem arka kısımda olmak üzere iki adet plaka bulunması şarttır. Bu tür yük taşıma araçlarında plakaların yerden yüksekliğinin 30 ila 120 santimetre aralığında bulunması gerekir.
Muayene Denetimi ve Noter Satış İşlemleri
Araç muayenesi süreçlerinde plaka üzerindeki vida, delik veya hareketli aparatlar denetime konu edilir. Katlanır plakalık tespitinde doğrudan ağır kusur verilerek onay reddedilebildiği gibi mekanizmanın plaka açısını değiştirmesi veya gizlenmesine imkân tanıması muayene bakımından onay riski teşkil edebilmektedir.
Üzerinde katlanır plaka aparatı bulunan veya plakası yasal standartlara uymayan araçların noter huzurunda yasal devir ve satışı gerçekleştirilemez. Satış ve devir işlemlerinin resmiyet kazanması için aracın mevzuata uygun, sabit ve yasal bir plaka sistemine dönüştürülmesi şarttır.
İdari Yaptırım Kararına İtiraz
Trafik idari para cezası karar tutanağına karşı başvuru, tutanakta belirtilen madde ve somut olaya dair deliller üzerinden yapılır. Başvuruda plakanın mevzuata uygunluğu, katlanır mekanizmanın kullanılıp kullanılmadığı ve denetim esnasındaki görüntüler öne çıkmakta; araç üzerindeki ekipmanın fotoğrafı, tutanak ve varsa muayene belgeleri bir arada değerlendirilmektedir.
Park halindeki araçta katlanır plaka bulunması ceza sebebi midir?
Mekanizmanın araca monte edilmiş bulunması yaptırım uygulanması için yeterli sayılabilmekle birlikte aparatın tek başına varlığının değil, plakanın katlanabilmesi, saklanabilmesi veya seyir halinde okunamaz duruma gelmesi sonucunun yaptırım doğurduğu da ifade edilmektedir.
Katlanır plaka ile APP plaka arasındaki fark nedir?
APP plaka basım yetkisi ve güvenlik unsurları taşımayan standart dışı plakayı tanımlarken, katlanır plaka mevcut resmi plakanın görünürlüğünü mekanik tertibatla ortadan kaldıran farklı bir ihlal türüdür.
Katlanır plaka cezası tebliğ edildiğinde indirim uygulanır mı?
Trafik idari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenmesi durumunda ceza tutarına yüzde 25 indirim tatbik edilir.
Katlanır plaka takılı araç muayeneden geçer mi?
Araçta katlanır mekanizma bulunması doğrudan ağır kusur sayılarak onayın reddine yol açabildiği gibi, mekanizmanın plaka açısını değiştirmesi veya gizlenmesine imkân vermesi hali de muayene açısından risk oluşturmaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy