Yabancı Plakalı Araç Kaçtığında Tazminat Başvurusu

by Avukat Erdal Ersoy
Yabancı Plakalı Araç Kaçtığında Tazminat Başvurusu

Yabancı plakalı bir araç çarpıp olay yerinden ayrılsa da başvuru yabancı sigorta şirketine değil Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna yapılır. Büro, Yeşil Kart Sigorta Sistemi içinde Türkiye'de görev yapan resmî teminat kuruluşudur. Araç Türkiye sınırları içinde maddi veya bedeni zarar vermişse büro, ilgili yabancı ülkedeki sigorta şirketi adına harekete geçer ve zarar gören üçüncü kişinin tazminat istemini izler. Kazaya yol açan aracın Türkiye'de sigortasının bulunmaması ya da sürücünün yabancı olması, hakkı kendiliğinden düşürmez. Zararın ödenebilmesi, yeşil kartın geçerliğinin doğrulanmasına ve yabancı sigortacının poliçeyi kabul etmesine bağlıdır.

Kaçma hâlinde sigorta sorumluluğu

Koruma, sürücünün yakalanmasına değil sigorta sorumluluğuna bağlanır. Taşıt ülkeyi terk ettikten sonra da yeşil kart sigortası bakımından uluslararası sorumluluk ayakta kalır. Kazanın resmî tutanakla belgelenmesi ve istemin doğru yere yapılması bu yüzden önemlidir. Aracın olay yerinden uzaklaşması, sürücüye ulaşılamaması veya taşıtın Türkiye dışına çıkması, zarar görenin hukuki korunmasını sona erdirmez.

Plaka, kamera kaydı veya kolluk tutanağından biri varsa, araç olay yerini terk etmiş olsa bile işlem sürer. İşlemin sürmesi, zararın ödeneceği sonucu doğurmaz. Ödeme, yeşil kartın geçerliğinin teyidine ve yabancı sigortacının poliçeyi kabul etmesine bağlı kalır.

Başvurunun yapılacağı yer

Yabancı plaka, istemin muhatabını değiştirir. Başvuru sigorta şirketine doğrudan gitmez; Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna yapılır. Büro, aracın bağlı olduğu ülkedeki yeşil kart sigortacısına ulaşır ve dosyayı uluslararası sistem içinde takip eder.

Büronun işlem çerçevesi, Motorlu Taşıtlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına İlişkin Avrupa Sözleşmesine dayanır. Yurt dışında geçerli sigorta belgelerinin basılması, denetlenmesi ve düzenlenmesi bu çerçevededir. Anılan belgeler kapsamındaki hasarların ödenmesi sağlanır. Yurt dışında düzenlenip Türkiye'de geçerli olan sigorta sözleşmelerinden doğan hasarların yönetimi ve tasfiyesi de yürütülür.

Kanundaki büro kurma yetkisinin sınırı

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 24. maddesi, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliğine büro kurma yetkisi verir. Birlik, Müsteşarlığın uygun görüşünü alarak ve Kanun hükümleri içinde kalarak, sigortacılık ile bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemine ilişkin, tüzel kişiliği bulunan büro, şirket veya vakıf kurabilir; kurulu bir şirkete iştirak de edebilir. Fıkra, Türkiye Motorlu Taşıt Bürosunu, yeşil kartı veya yabancı plakalı aracın verdiği zararı adıyla düzenlemez. Talep formunun şekli, belge listesi ve dosyanın uluslararası sistemde yürütülmesi bu fıkrada yazılı değildir.

5684 sayılı SİGORTACILIK KANUNU m. 24Kaynağı aç
MADDE 24 – (Değişik: 13/6/2012-6327/54 md.) (1) Sigorta şirketleri, reasürans şirketleri ve 4632 sayılı Kanuna göre kurulan emeklilik şirketleri merkezi İstanbul’da bulunan ve kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliğine giriş aidatını ödeyerek üye olmak zorundadır. Bu zorunluluk sigorta şirketleri ve reasürans şirketleri için sigortacılık ruhsatı, emeklilik şirketleri için emeklilik ruhsatı almalarından itibaren en geç bir ay içinde yerine getirilir. Ancak, Cumhurbaşkanı, üye olma zorunluluğunu kaldırmaya yetkilidir. Sigorta şirketleri, reasürans şirketleri ve emeklilik şirketleri hakkında 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 9 uncu maddesinin yedinci fıkrası hükmü uygulanmaz.[17] (2) Birlik nezdinde biri sigorta şirketleri ve reasürans şirketleri, diğeri emeklilik şirketleri için olmak üzere iki ayrı Levha tutulur ve Birliğe üyelik işlemlerini tamamlayan ilgili sigorta şirketi, reasürans şirketi ve emeklilik şirketi Birlik Yönetim Kurulu tarafından derhal ilgili olduğu Levhaya kaydedilir. (3) Levhadan silinme aşağıda belirtilen hâllerde gerçekleşir: a) Sigorta şirketi ve reasürans şirketi için; 1) Tüm branşlarda yeni sigorta ve reasürans sözleşmesi yapma yetkisinin kaldırılması, 2) Ruhsatın verildiği tarihten itibaren bir yıl içinde veya takip eden yıllarda Müsteşarlığın bilgisi haricinde, aralıksız olarak altı ay süre ile sigorta veya reasürans sözleşmesi akdetmemesi, 3) Kendisine yapılan tebligata rağmen süresi içinde giderlere katılma paylarını ve aidatlarını ödememesi, 4) Birlik üyeliğinin düşmesi. b) Emeklilik şirketi için; 1) 4632 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamında faaliyet ruhsatının geçersiz hâle gelmesi, 2) Yeni sözleşme akdetme yetkisinin kaldırılması, 3) 4632 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan fonlarının tamamının başka bir şirkete devredilmesi, 4) 4632 sayılı Kanun uyarınca Bakan tarafından iflasının istenmesi, 5) Kendisine yapılan tebligata rağmen süresi içinde giderlere katılma paylarının ve aidatlarının ödenmemesi, 6) Birlik üyeliğinin düşmesi. (4) Levhaya kayıtlı olmayan sigorta şirketi, reasürans şirketi ile emeklilik şirketi Genel Kurulda seçme ve seçilme hakkına sahip değildir. Levhadan silinmeyi gerektiren hâllerin sona erdiğini ispat eden sigorta şirketi, reasürans şirketi ile emeklilik şirketi, Levhaya yeniden yazılma hakkını kazanır ve bu şirketlerden giriş aidatı alınmaz. (5) Birlik Yönetim Kurulu gerekli gördüğü hâllerde, nedenlerini de açıklamak suretiyle Levhaya yeniden yazılma talebinde bulunan sigorta şirketi, reasürans şirketi ile emeklilik şirketini Levhaya yazılma şartlarının varlığının devam ettiğini ispatla zorunlu tutabilir. Levhaya yeniden yazılma talebinin reddine ilişkin karar gerekçeli olarak verilir. (6) Levhadan silinen veya Levhaya yeniden yazılma talebi reddolunan sigorta şirketi, reasürans şirketi ile emeklilik şirketi, Yönetim Kurulunun silme veya ret kararına karşı onbeş iş günü içinde Müsteşarlığa yazılı itirazda bulunabilir. Yapılacak itiraz karşısında Müsteşarlık en geç onbeş iş günü içinde kararını bildirmek zorundadır. Müsteşarlığın bu konuda vereceği karar kesindir. (7) Birlik üyeliğinin düşmesi aşağıda belirtilen hâllerde gerçekleşir: a) Sigorta şirketi ile reasürans şirketi için; 1) Ruhsatlarının tümünün iptal edilmesi, 2) Hakkında iflas veya tasfiye kararı verilmiş olması ya da başka nedenlerle faaliyetinin sona ermesi. b) Emeklilik şirketi için; 1) Emeklilik faaliyet ruhsatı ile sigorta ruhsatlarının geçersiz olması, 2) Hakkında iflas veya tasfiye kararı verilmiş olması ya da başka nedenlerle faaliyetinin sona ermesi. (8) Birliğin amacı; mesleğin gelişmesini temin etmek, üyelerinin dayanışma, birlik ve mesleğin gerektirdiği vakar ve disiplin içinde çalışmalarını sağlamak ve haksız rekabeti önlemek üzere gerekli kararları almak ve uygulamaktır. (9) Birliğin görev ve yetkileri şunlardır: a) Mesleğin gelişmesini sağlayıcı önlemler almak, bu amaçla araştırma kuruluşları tesis etmek ve bu konudaki araştırma ve çalışmaları desteklemek. b) Türkiye’de sigortacılığı ve bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemini temsil etmek ve tanıtmak için gerekli girişimlerde bulunmak, yurt içi ve yurt dışındaki ilgili kuruluşlara gerektiğinde üye olmak ve delege göndermek. c) Gerektiğinde sigorta sözleşmelerine ilişkin rehber tarifeleri hazırlayarak sektörün hizmetine sunmak. ç) Sigortacılık ve bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi mevzuatı ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek ve aldığı kararların ve önlemlerin uygulanmasını izlemek. d) Uyulması zorunlu meslek kurallarını belirlemek, üyelerinin mesleğin gerektirdiği disiplin içinde ekonominin ihtiyaçlarına uygun olarak çalışmalarını sağlamak, üyeleri arasındaki haksız rekabeti önlemek amacıyla gerekli her türlü tedbiri almak ve uygulamak. e) Sigortacılık ve bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi konusunda eğitim vermek amacıyla ilgili kuruluş ve derneklerle işbirliği yapmak, seminerler ve konferanslar düzenlemek, kitap, dergi ve broşürler yayımlamak. f) Sigorta ve bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemine ilişkin olarak gerekli sayı ve nitelikte inceleme ve araştırma komiteleri kurmak; görev, yetki ve çalışma şekillerini düzenlemek. g) Üyelerinin yıllık faaliyet sonuçları hakkında her yıl raporlar hazırlamak ve bu raporları üyelerine ve ilgililere dağıtmak. ğ) Sigortacılıkta tahkimin işleyişini düzenlemek ve sigorta hakemlerinin listesini tutmak. (10) Birlik, ilgili olduğu meslekler konusundaki mevzuat ile almış olduğu karar ve önlemlerin uygulanmasını takip eder ve Müsteşarlıkça alınması talep edilen tedbirleri alır. (11) Birlik, Müsteşarlığın uygun görüşü alınarak bu Kanun hükümleri çerçevesinde sigortacılık ve bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi ile ilgili tüzel kişiliği haiz büro, şirket ve vakıf kurmaya ve kurulu şirketlere iştirak etmeye yetkilidir. (12) Birlik organları; Genel Kurul, Birlik Başkanı, Yönetim Kurulu, Hayat Dışı Yönetim Komitesi, Hayat ve Emeklilik Yönetim Komitesi, Disiplin Kurulu ve Denetim Kuruludur. Yönetim Kurulu hariç olmak üzere, sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri, Genel Kurul dışında bu organlardan sadece birinde temsil edilir. (13) Sigorta şirketleri, reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri Genel Kurulda, genel müdür veya genel müdürün bu amaçla vekalet verdiği, birinci derece imza yetkisine sahip bir yönetici tarafından temsil edilir. Müsteşarlık, Birlik Genel Kurulunda gözlemci bulundurabilir. (14) Birlik Başkanı ile Hayat Dışı Yönetim Komitesi, Hayat ve Emeklilik Yönetim Komitesi, Disiplin Kurulu ve Denetim Kurulu üyeleri Genel Kurul tarafından iki yıllığına seçilir. Birlik Başkanı Yönetim Kurulunun da başkanıdır. (15) Hayat Dışı Yönetim Komitesi, hayat dışı şirket temsilcileri tarafından, Hayat ve Emeklilik Yönetim Komitesi ise hayat ve emeklilik şirket temsilcileri tarafından seçilecek dokuz üyeden oluşur. Hayat Dışı Yönetim Komitesi ve Hayat ve Emeklilik Yönetim Komitesi üyeleri arasında yapılacak seçimle komite başkanları ve komiteyi Yönetim Kurulunda temsil edecek bir komite üyesi belirlenir. (16) Hayat Dışı ve Hayat ve Emeklilik yönetim komitelerinin seçiminde, beş üye ilgili alandaki prim üretiminde ilk ona giren şirketler, üç üye yine ilgili alandaki ilk on dışında kalan şirketler ve bir üye ilgili alanda ağırlıklı olarak çalışan reasürans şirketleri arasında yapılan ve ilgili alanda faaliyet gösteren tüm şirketlerin katıldığı seçimle belirlenir. Hayat veya emeklilik alanında ilk ona giren şirketler belirlenirken, seçim yılından bir önceki yıl sonu kapanmış prim ve katkı payı toplamı dikkate alınır. İlgili alanda ağırlıklı olarak çalışan reasürans şirketinin bulunmaması veya reasürans şirketlerinin ilgili komite üyeliğine aday olmaması halinde, reasürans şirketlerine tahsis edilen kontenjan ilk ona giren şirketler kontenjanına eklenmek suretiyle bu şirketlerin kontenjanı beşten altıya çıkarılır. Yukarıda belirtilen dağılımı sağlayacak sayıda gruplardan aday çıkmaması halinde, gruplar arasındaki dağılım Genel Kurulca kararlaştırılır. (17) Birlik organlarında üye şirketler, genel müdür veya genel müdür niteliklerini haiz birinci derece imza yetkisine sahip bir yönetici seviyesinde temsil edilir. Yönetim Kurulu, Hayat Dışı Yönetim Komitesi, Hayat ve Emeklilik Yönetim Komitesi, Disiplin Kurulu ve Denetim Kurulu üyelikleri kişiye bağlı olmayıp, bahse konu organlarda şirketi temsil eden kişinin şirketiyle ilişiğinin kesilmesi hâllerinde, yerine aynı şirketi temsilen genel müdür veya genel müdür niteliklerini haiz birinci derece imza yetkisine sahip bir yönetici geçer. Birlik organlarında görev alan üye şirketlerin Levha kaydının silinmesi durumunda boşalan üyelik için usulüne göre seçim yapılır. (18) Birlik Başkanının şirketiyle ilişiğinin kesilmesi halinde Birlik Başkanlığı düşer. İki ay içinde yapılan seçimle, görevi düşen Birlik Başkanının tamamlayamadığı süreyi tamamlamak üzere Birlik Başkanı seçilir. (19) Yönetim Kurulu; Birlik Başkanı, Hayat Dışı Yönetim Komitesi ve Hayat ve Emeklilik Yönetim Komitesi başkanları ve ayrıca her iki komitece seçilen birer komite üyesi olmak üzere beş kişiden oluşur. Birlik Başkanı Yönetim Kurulu Başkanı olup komite başkanları da yönetim kurulu başkan yardımcısıdır. Yönetim Kurulunda yer alan komite üyelerinden biri Yönetim Kurulunca muhasip üye olarak seçilir. (20) Denetim Kurulu ile Disiplin Kurulu, üçer üyeden teşekkül eder. Denetim Kurulu ile Disiplin Kurulu ilk toplantısında birer başkan seçer. (21) Sigorta şirketleri, reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri Birlik üyeliğine girişte Genel Kurul tarafından her yıl belirlenen miktarda giriş aidatı öder. Birliğin masraflarına iştirak payları; sigorta ve reasürans şirketleri için bir yıl zarfında Türkiye dahilinde elde ettikleri direkt prim gelirleri; emeklilik şirketleri için ise bir yıl zarfında Türkiye dahilinde elde ettikleri emeklilik katkı payı ile direkt prim gelirleri dikkate alınarak yönetmelikteki esaslar dairesinde hesap edilir ve paylaştırılır. Aidatlar ve giderlere katılma payları yönetmelikte belirtilen süre içinde ödenmediği takdirde Birlik tarafından icra yoluyla tahsil olunur. Giderlere katılma paylarının ödenmesine dair kararlar 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 68 inci maddesinde yazılı resmî belge niteliğindedir. (22) Hayat, hayat dışı, reasürans ve bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi alanlarına ilişkin gelir ve giderler Birlik bütçesinde ayrı kalemlerde izlenir. (23) Birliğin bu madde uyarınca aldığı karar ve tedbirlere zamanında ve tam olarak uymayan üyeler hakkında Yönetim Kurulunca beşbin Türk Lirasından ellibin Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır. (24) Birliğin çalışma esasları Birlikçe hazırlanan ve Müsteşarlıkça onaylanan yönetmelik ile belirlenir. (25) Birliğin tüm faaliyetleri Müsteşarlık tarafından denetlenir. Birlik organlarının seçim esasları ve yasaklar

Talep formu ve belgeler

İstem, zarar gören aracın sahibinin doldurduğu talep formuyla açılır. Formun imzalı olması zorunludur. Eksik bırakılan veya imza taşımayan başvuru işleme konulmaz. Gönderim elektronik posta ya da kargo ile yapılabilir.

Aracın bulunduğu servis adresinin açıkça yazılması özellikle önemlidir. Eksper, bu adrese göre yönlendirilir.

İşlemin başlayabilmesi için temel belgeler imzalı talep formu, trafik polisi tutanağı veya anlaşmalı kaza tespit tutanağı, zarar gören aracın ruhsat fotokopisi, yabancı araca ait yeşil kart bilgisi ya da kopyası ve elde varsa fotoğraf, plaka bilgisi ile diğer belgelerdir. Trafik polisi tutanağı ile anlaşmalı kaza tespit tutanağı, bu listede veya bağlacıyla yer alır. Araç olay yerinden uzaklaşmış olsa da plaka, kamera kaydı veya kolluk tutanağı bulunuyorsa süreç işlemeye devam eder.

Yeşil kart bilgisinin dosyada bulunması, sonuçlanmayı ciddi biçimde kısaltır. Büro bunun yanında evrakın tam olup olmadığına bakar, yabancı araçta geçerli yeşil kart sigortası bulunup bulunmadığını araştırır ve gerekirse ilgili ülke sigorta bürolarıyla resmî yazışma yapar.

Dosyanın açılması ve inceleme

Dosyanın kalacağı yer, yabancı sigorta şirketinin Türkiye'de atanmış bir temsilcisinin olup olmamasına göre ayrılır. Temsilci varsa dosya ona bırakılır. Temsilci yoksa hasar dosyası büronun bünyesinde açılır ve işlem Türkiye'den yürür. Bu aşamada eksper atanır; tespitin konusu araç hasarıdır.

Hasar dosyası açıldıktan sonra belirleyici nokta, yeşil kart sigortasının geçerli olup olmadığının teyididir. Ödemeye geçilebilmesi, yabancı sigortacının poliçeyi kabul etmesine bağlıdır.

İncelemede yabancı sigorta şirketinden yeşil kartın geçerliliğine ilişkin onay istenir. Kusur durumu değerlendirilir, eksper raporu gözden geçirilir. Eksik evrak varsa tamamlanması istenir. Sigorta kapsamına giren zararlar bakımından ödeme süreci başlatılır.

Bildirimler, talep formunda gösterilen elektronik posta adresine yapılır. Dosyada gelişme oldukça zarar görene haber verilir.

İstenebilecek zararlar

Maddi ve bedeni zararlar, büronun yabancı ülkedeki sigorta şirketi adına izlediği tazminat istemine girer. Araç hasarı, bina zararı ve diğer maddi kayıplar; doğru tutanak, doğru başvuru ve büro üzerinden yürüyen süreçle sigorta sistemi içinde istenebilir. Ödemenin yapılabilmesi, yabancı sigortacının poliçeyi kabul etmesine bağlıdır.

Sigortacıya doğrudan talep, süre ve garanti fonu

Ek I madde 6 kapsamında zarar görenin sigortacıya karşı doğrudan talep hakkı vardır. Ek I madde 8 kapsamında bu hak olaydan itibaren iki yıl içinde kullanılmalıdır ve yazılı talep zamanaşımını durdurur; süre iç hukukta farklı düzenlenmiş olsa da sözleşme çerçevesi iki yıldır.

Sigortanın bulunmaması, failin belirlenememesi ve muafiyet hâllerinde zarar görenlere tazminat sağlamak için garanti fonu kurulması gerekir. Bu yükümlülük, Güvence Hesabı sisteminin sözleşmesel temelidir.

Sık sorulan sorular

Yabancı plakalı araç kaçtıysa hak kaybı olur mu?

Hayır. Aracın kaçması, sürücünün bulunamaması veya Türkiye dışına çıkması hukuki korumayı sona erdirmez. Esas alınan, sürücünün ülkede kalması değil sigorta sorumluluğudur. Plaka, kamera kaydı veya kolluk tutanağı varsa işlem sürer; ödeme ise poliçenin kabulüne bağlıdır.

Başvuru sigorta şirketine mi yapılır?

Hayır. Yabancı plakalı aracın neden olduğu kazada başvuru Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna yapılır. Büro, aracın ülkesindeki yeşil kart sigortacısıyla temas kurup dosyayı uluslararası sistem içinde izler.

İmzalı form olmadan başvuru işleme alınır mı?

Hayır. Talep formunun imzalı olması zorunludur. Eksik veya imzasız başvuru işleme alınmaz. İletim elektronik posta veya kargo ile olabilir.

Yeşil kart bilgisi neden önemlidir?

Yeşil kart bilgisi veya kopyası, işlemin başlaması için sayılan temel belgeler arasındadır ve bulunması sonuçlanma süresini ciddi biçimde kısaltır. Büro, geçerli yeşil kart sigortasının bulunup bulunmadığını ayrıca araştırır; gerekirse ilgili ülke sigorta bürolarıyla resmî yazışma yapar.

Araç Türkiye dışına çıktıysa sorumluluk biter mi?

Hayır. Taşıt ülkeyi terk etse bile yeşil kart sigortasına bağlı uluslararası sorumluluk sürer. Kazanın resmî tutanakla belgelenmesi ve başvurunun doğru yere yapılması önem taşır.

Servis adresi neden yazılır?

Aracın durduğu servisin adresinin açık belirtilmesi özellikle önemlidir. Eksper yönlendirmesi bu bilgiye göre yapılır.

Türkiye'de sigorta yoksa hak düşer mi?

Hayır. Kazaya neden olan aracın Türkiye'de sigortasının olmaması veya sürücünün yabancı olması hak kaybı yaratmaz.

Bina zararı da istenebilir mi?

Evet. Araç hasarının yanında bina zararı ve diğer maddi kayıplar da doğru tutanak, doğru başvuru ve büro süreciyle sigorta sistemi içinde istenebilir. Ödeme, yabancı sigortacının poliçeyi kabul etmesine bağlıdır.

Sigortacıya doğrudan talepte süre nedir?

Sözleşme çerçevesi olaydan itibaren iki yıldır ve yazılı talep zamanaşımını durdurur; sürenin iç hukukta farklı düzenlenmiş olması da mümkündür.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu