Kaza Tespit Tutanağı Nedir
Trafik kazası tespit tutanağı, kazanın gerçekleşme şekli ile tarafların kusur durumlarını gösteren ve kazanın ardından taraflarca veya kolluk kuvvetlerince düzenlenen belgedir.
Tutanağı Taraflar mı, Kolluk mu Tutar
Her trafik kazasında kolluk müdahalesi zorunlu değildir. Ancak aşağıdaki hâllerden herhangi birinin varlığında tutanağın kolluk kuvvetlerince tutulması gerekir: tarafların kaza oluşumu veya kusur konusunda anlaşamaması; sürücülerden en az birinin ehliyetsiz olması ya da ehliyetinin kullandığı araç türüyle uyuşmaması; kazaya karışan araçlardan birinin resmî plakalı olması; üçüncü kişilerin zarar görmesi; devlet mallarına zarar verilmesi; sürücünün ruh sağlığının yerinde olmaması. Buna ek olarak, kazada yaralanma veya can kaybı meydana gelmişse tutanağın kolluk gözetiminde tutulması zorunludur.
Trafik sigortasının bulunmaması, kamu malına zarar verilmesi ya da araçlardan birinin kamu malı olması ve sürücülerde alkol ya da uyuşturucu madde etkisinde olduğuna dair şüphe bulunması da tutanağın trafik ekiplerince tutulmasını gerektiren durumlar arasında sayılmaktadır.
Kazanın jandarma sorumluluk bölgesinde gerçekleşmesi hâlinde jandarma çağrılmalı ve görgü tespit tutanağı düzenlettirilmelidir. Yalnızca tek araç içeren, başka bir araca çarpma olmaksızın gerçekleşen kazalarda ise tarafların kendi aralarında tutanak tutması mümkün değildir; bu durumda da trafik ekiplerinin tutanak düzenlemesi gerekir.
Tutanakta Bulunması Gereken Bilgiler
Kaza tespit tutanağında kazaya karışan araçların ruhsat fotokopileri ve sürücülerin ehliyet fotokopileri, araçların sigorta şirketi bilgileri ve yeşil kart bilgileri, kaza yeri ve saati ile varsa tanık bilgilerinin yer alması gerekir. Tutanak, kazaya karışan her iki tarafça imzalanmalıdır; sürücülerden biri imzalamayı reddederse tutanak geçerli sayılmaz.
Tutanak düzenlenirken araçlar olay anındaki konumlarından oynatılmadan fotoğraflanmalıdır. Tutanakta hatalı yazılan bilgilerin üstü çizilerek düzeltme yapılmamalı; bunun yerine yeni bir tutanak düzenlenmelidir. Üzeri çizili ya da karalanmış tutanaklar sigorta şirketlerince zaman zaman kabul edilmeyebilmektedir.
Tutanak Kusur Oranını Tek Başına Belirleyemez
Kaza tespit tutanağı kazanın oluşumunu belgeler; ancak bu tutanak tek başına tarafların kusur oranını belirleyemez. Kusur oranları, sigorta şirketlerinin değerlendirme ve incelemesi sonucunda saptanır.
Tutanağa İtiraz Yolları
Kolluk kuvvetlerince düzenlenen tutanağın eksik veya yanlış tutulduğu iddiasıyla sonradan itiraza konu edilmesi mümkündür. Taraflarca karşılıklı mutabakatla imzalanan kaza tespit tutanağı bakımından ise iki tarafın onay vermesi nedeniyle sonradan yanlışlık iddiasıyla itiraz hakkının bulunmadığı belirtilmekle birlikte, hasar bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde sigorta şirketine başvuru yapılabileceği, süreç tamamlandıktan sonra ise itirazın ancak dava yoluyla ileri sürülebileceği ifade edilmektedir.
Kolluk tarafından düzenlenen tutanağın hatalı olduğunu düşünen taraf, çeşitli delillerle birlikte Sulh Hukuk Mahkemesi'nde tespit davası açarak tutanağın düzeltilmesini talep edebilir.
Dijital Kaza Tutanağı Uygulaması
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi tarafından kullanıma sunulan mobil kaza tutanağı uygulaması aracılığıyla kaza tespit tutanağı dijital ortamda düzenlenebilmektedir.
Sigorta Şirketine Yazılı Başvuru Zorunluluğu
Zorunlu mali sorumluluk sigortasından tazminat talep eden zarar gören, dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmak zorundadır. Bu yükümlülük 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesinde düzenlenmiştir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı olarak cevap vermemesi ya da verilen cevabın talebi karşılamadığına dair uyuşmazlık bulunması hâlinde zarar gören, dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 97Kaynağı aç
Tazminat Davasında Zamanaşımı
Trafik kazasından doğan tazminat istemi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi uyarınca iki farklı süreye tabidir: zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl; her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü suç niteliğindeki bir fiilden doğmuşsa, bu daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 72Kaynağı aç
Öte yandan, haksız fiil dolayısıyla zarar gören bakımından bir borç doğmuşsa, tazminat istemi zamanaşımına uğramış olsa bile zarar gören bu borcu ifadan kaçınabilir. Bu düzenleme de Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesinde yer almaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Trafik kazası tutanağını kim imzalamalıdır?
Tutanak, kazaya karışan her iki araç sürücüsü tarafından imzalanmalıdır. Sürücülerden biri imzalamayı reddederse tutanak geçerli sayılmaz.
Her kazada kolluk çağırmak zorunlu mudur?
Hayır. Tarafların kusur ve kaza oluşumu konusunda anlaştığı, yaralanma ya da ölümün olmadığı, her iki araçta trafik sigortası bulunduğu ve diğer zorunluluk hâllerinin gerçekleşmediği durumlarda taraflar kendi aralarında tutanak düzenleyebilir. Yaralanma, can kaybı, anlaşmazlık, ehliyetsizlik, resmî araç, üçüncü kişi zararı, devlet malına zarar, sürücünün ruh sağlığının yerinde olmaması, trafik sigortası yokluğu veya alkol ya da uyuşturucu şüphesi hâllerinde kolluk müdahalesi gerekir.
Tutanakta hata yapılırsa ne yapılmalıdır?
Hatalı bilgilerin üstü çizilerek düzeltme yapılmamalıdır. Tutanağın baştan yeniden düzenlenmesi gerekir; üzeri çizili ya da karalanmış tutanaklar sigorta şirketlerince zaman zaman kabul edilmeyebilir.
Sigorta şirketine başvurmadan dava açılabilir mi?
Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminat taleplerinde dava açılabilmesi için önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunulması zorunludur. Sigorta şirketi 15 gün içinde yazılı yanıt vermezse ya da yanıt talebi karşılamazsa dava açılabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkim yoluna gidilebilir.
Trafik kazasında tazminat davası için süre ne kadardır?
Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi uyarınca tazminat istemi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde kullanılmalıdır. Kaza aynı zamanda ceza kanunlarınca daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç teşkil ediyorsa bu daha uzun süre geçerli olur.
Taraflarca imzalanan tutanağa daha sonra itiraz edilebilir mi?
Kolluk kuvvetlerince düzenlenen tutanağa eksik veya yanlış düzenlendiği gerekçesiyle sonradan itiraz edilebilir. Tarafların mutabakatla imzaladığı tutanağa iki tarafın onayı nedeniyle sonradan itiraz edilemeyeceği belirtilmekle birlikte; hasar bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde sigorta şirketine itiraz edilebileceği, süreç tamamlandıktan sonra ise itirazın dava yoluyla ileri sürülmesi gerektiği de ifade edilmektedir.
Kaza yalnızca tek araç içeriyorsa tutanak taraflarca tutulabilir mi?
Hayır. Başka bir araca çarpmaksızın gerçekleşen kazalarda, örneğin aracın duvara çarpması durumunda, tutanağın trafik ekiplerince tutulması gerekir; taraflarca tutanağın hazırlanabilmesi için kazaya karışmış en az iki araç bulunmalıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy