Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Nedir?
Vasiyet alacaklısı, mirasbırakanın vefatı sonrasında ölüme bağlı tasarrufla kendisine bırakılmış belirli bir malvarlığı değerinin kendi adına geçirilmesini temin etmek amacıyla vasiyetnamenin tenfizi davası açabilir.
Mirasbırakan tarafından mirasçı atanmaksızın lehine belirli bir mal vasiyet edilen kimse, terekeye atanmış vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa bu görevliye, görevli atanmamışsa yasal veya atanmış mirasçılara karşı kişisel bir talep hakkı kazanır. Vasiyet alacaklısının vasiyet konusu mal üzerindeki mülkiyet hakkı ise ancak söz konusu vasiyetin yerine getirilmesiyle gerçekleşecek tescil işlemi neticesinde doğar.
Davada Taraf Sıfatı
Vasiyetnamenin tenfizi davasında talep hakkı vasiyet alacaklısına aittir. Yasal mirasçılar ise vasiyetnameyle kendilerine bırakılan belirli bir mal veya hak bulunmadığı sürece vasiyetnamenin tenfizi davası açma hakkına sahip değildir.
Atanmış mirasçı, mirasbırakanın ölümüyle tereke üzerinde doğrudan ve kendiliğinden ayni hak kazandığından, mirasbırakandan intikal eden hakların kendi adına tescili için vasiyetin tenfizi davası açamaz ve bu doğrultuda mahkeme hükmüne ihtiyaç duymaz.
Vasiyetnamenin yerine getirilmesi davasında husumet, tereke nezdinde vasiyeti yerine getirme görevlisi mevcutsa bu görevliye; görevli bulunmuyorsa yasal veya atanmış mirasçılara yöneltilir.
Davanın Ön Koşulları ve İptal ile Tenkis Davalarıyla İlişkisi
Tenfiz davasının görülebilmesi için vasiyetnamenin açılması kararının kesinleşmesi ve varsa iptal veya tenkis davalarının sonuçlanması gerekir.
4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m. 571 uyarınca tenkis talebi, saklı paylarının zedelendiğini öğrenen mirasçılar bakımından bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerin açılma tarihinden itibaren on yılın dolmasıyla düşer. İptal edilen bir tasarruf neticesinde önceki tasarrufun yürürlüğe girmesi durumunda süreler iptal kararının kesinleşmesiyle işlemeye başlar; saklı pay ihlaline dayalı tenkis defi ise süre kısıtlaması olmaksızın ileri sürülebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 571Kaynağı aç
Yetkili Mahkeme ve Yargılama Usulü
4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m. 576 gereğince miras, malvarlığının tamamı bakımından mirasbırakanın yerleşim yerinde açılır; ölüme bağlı tasarrufların iptali ile tenkisi, terekenin taksimi ve miras sebebiyle istihkak davaları da bu yerleşim yeri mahkemesinde görülür. Vasiyetnamenin yerine getirilmesi taleplerinde de mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkili merci olarak gösterilmektedir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 576Kaynağı aç
El yazılı vasiyetnamelerin tenfizi davası, resmi vasiyetname ve sözlü vasiyetnamelerin tenfizi davasıyla aynı usul kurallarına göre yürütülür.
Vasiyetnamenin tenfizi davasını açmak ve takip etmek için vekaletnamede özel yetki bulunmasına gerek olmayıp genel dava vekaletnamesi davanın açılması ve takibi için yeterlidir.
Vasiyetnamenin tenfizi ile ilgili arabuluculuk bir seçim olup zorunlu bir dava şartı değildir; uyuşmazlığın çözümü için arabuluculuğa başvurulması tamamen tarafların tercihine bağlıdır.
Tenfiz Davasında Zamanaşımı
Vasiyetnamenin tenfizi davasında hak düşürücü süre değil on yıllık zamanaşımı süresi geçerlidir.
On yıllık zamanaşımı süresinin başlangıcı, vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarih veya hazır olmayanlar için tebliğ edildiği tarihtir.
Sıkça Sorulan Sorular
Vasiyetnamenin tenfizi davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Vasiyetnamenin tenfizi davası on yıllık zamanaşımı süresine tabidir ve bu süre vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarih veya hazır olmayanlar için tebliğ tarihi ile başlar.
Atanmış mirasçı vasiyetnamenin tenfizi davası açabilir mi?
Atanmış mirasçı mirasbırakanın ölümüyle tereke üzerinde doğrudan ve kendiliğinden ayni hak kazandığından vasiyetnamenin tenfizi davası açamaz.
Vasiyetnamenin tenfizi sürecinde arabuluculuk zorunlu mudur?
Vasiyetnamenin tenfizinde arabuluculuk zorunlu bir dava şartı olmayıp tarafların seçimine bırakılmış ihtiyari bir yoldur.
El yazılı vasiyetnamenin tenfiz usulü farklı mıdır?
El yazılı vasiyetnamelerin tenfizi davası resmi ve sözlü vasiyetnamelerin tenfizi davalarıyla aynı usul kurallarına tabi olarak yürütülür.
Tenfiz davası açılmadan önce vasiyetnamenin açılması şart mıdır?
Tenfiz davasının görülebilmesi için vasiyetnamenin açılması kararının kesinleşmesi ve açılmış iptal veya tenkis davaları varsa bunların sonuçlanması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy