Polonya'daki daire veya arsa, yabancı mirasçıya her zaman Polonya'nın maddi miras hukukuna göre intikal etmeyebilir. Sınır aşan mirasın çerçevesi, 17 Ağustos 2015'ten beri uygulanan AB Miras Tüzüğü ile önemli ölçüde değişmiştir. Bu çerçeve, yetkili makamı, uygulanacak hukuku ve mirasçılık belgesinin başka ülkelerde kullanılmasını kolaylaştırmayı amaçlar. Kural olarak ilk bağlantı merhumun son mutad meskenidir. Kişi, vasiyetnamesinde vatandaşı olduğu devlet hukukunu seçebilir. Taşınmaz Polonya'da bulunsa bile sicil, noter, mahkeme ve vergi idaresi önünde hakkın kullanılması, Polonya usul ve sicil kurallarını önemli kılar.
Bağlantı noktasının değiştirebileceği sonuçlar
Mirasın reddi süresi, saklı pay koruması, yasal miras sırası veya vasiyetnamenin etkisi farklı hukuk sistemlerinde değişebilir. İlk bağlantı kural olarak son mutad meskendir. Vasiyetnamede, vatandaşı olunan devlet hukuku seçilebilir. Bu iki bağlantı, ret süresi, saklı pay, yasal sıra ve vasiyetnamenin etkisi bakımından her dosyada aynı maddi sonucu kendiliğinden doğurmaz.
Polonya hukukunda vasiyetname ve saklı pay
Polonya hukukunda vasiyetnameyle tasarruf mümkündür. Ortak vasiyetname kabul edilmez. Eş, altsoy ve belirli yakınlar lehine parasal bir saklı pay koruması vardır. Bu çerçeve, Polonya maddi miras hukukunun içeriğidir. Polonya'daki taşınmaz her zaman bu hukuka göre intikal etmeyebilir. Başka bir hukuk uygulanıyorsa vasiyetname, ortak vasiyetname yasağı ve parasal saklı pay kendiliğinden işletilemez.
Basit kabul, envanterle kabul ve ret
Yabancı mirasçılar bakımından mirası kabul veya reddetme süresi altı aydır. Mirasçı, mirasçılık sıfatını öğrendiği andan itibaren mirası basit kabul, envanterle kabul veya ret seçeneklerinden biriyle karşılayabilir. Basit kabul, tereke borçlarından tam sorumluluk doğurur. Envanterle kabul, sorumluluğu mirasın aktifleriyle sınırlar. Ret, kişiyi hem miras mallarından hem miras borçlarından tamamen uzaklaştırır.
Altı ay içinde hiç beyan verilmezse mirasçı, kural olarak, envanterle kabul etmiş sayılır. Beyansızlığa bağlanan bu sonuç, ret gibi kişiyi hem maldan hem borçtan tamamen çıkaran bir sonuç değildir. Sorumluluk, envanterle kabulün sonucu olarak mirasın aktifleriyle sınırlanır. Kural olarak ifadesi her beyansızlığın aynı sonucu doğurduğu anlamına gelmez.
Beyanın yeri ve konsolosluğun sınırı
Kabul veya ret beyanı noter önünde ya da mahkeme önünde yapılabilir. Yurt dışında yaşayan mirasçı, bulunduğu ülkedeki uygun şekil içinde hareket edebilir. Konsoloslukta şeklen tasdik işlemi de yapılabilir. Konsolosluk, miras dosyasının tamamını mirasçı adına yürütmez. Yardım, belirli beyanın usule uygun verilmesiyle sınırlıdır.
Mirasçılık belgesi ve AB içi kullanım
Mirasçı sıfatı, kural olarak, mahkemenin mirasçılık tespit kararıyla veya noter tarafından düzenlenip kayda alınan mirasçılık belgesiyle ispatlanır. Avrupa Mirasçılık Belgesi, başka bir AB ülkesinde veya AB içi çapraz işlemlerde mirasçılık statüsünün ve belirli hakların kanıtlanmasını kolaylaştırır. Bu belge Polonya'da ilçe mahkemesi veya noter tarafından düzenlenebilir. Hangi belgenin daha uygun olduğu somut dosyanın kapsamına göre değişir.
Taşınmazın sicile geçirilmesi
Polonya'daki taşınmazın yabancı mirasçı adına geçirilmesi için, kural olarak, arazi ve ipotek sicilinde değişiklik yapılması gerekir. Miras yoluyla tescilde mirasçı, mahkemenin mirasçılık kararını veya noterin kayıtlı mirasçılık belgesini sunmalıdır. Yasal mirasçı bakımından doğum ve evlilik kayıtları gibi medenî hâl belgeleri gerekli olabilir. Miras vasiyetnameye dayanıyorsa vasiyetname de gerekli olabilir.
Birden fazla mirasçı varsa önce tüm mirasçılar paylı malik olarak tescil edilir. Paylaşım veya satış, bu tescilden sonra gündeme gelebilir. İlk adım paylı tescildir. Paylaşım ve satış, her dosyada ayrıca gündeme gelebilecek sonraki adımdır.
Taşınmaz ve şirket payında izin
İstisnalar saklı kalmak üzere, Avrupa Ekonomik Alanı ve İsviçre dışındaki yabancıların Polonya'da taşınmaz veya perpetual usufruct hakkı edinmesi için bakanlık izni gerekebilir. İzin, her edinim için peşinen kurulmuş kesin bir şart değildir. Ölçü, gerekebilmesidir. Polonya'da taşınmaz sahibi şirketlerde hisse veya pay edinimi de belirli hâllerde izin rejimine girebilir.
İstisnalar örnek olarak ve alım işlemleri bakımından sayılır. Örnekler arasında belirli koşullarda konut edinimi vardır. Polonya'da kalıcı veya uzun dönem AB ikamet izninden sonra belirli süre ikamet etmiş kişilerin alımları da örneklerdendir. Polonya vatandaşı eşle ortak mal rejimi içindeki edinimler aynı şekilde yer alır. Taşınmazı satan kişiden yasal miras hakkına sahip yabancının, belirli ek şartlarla yaptığı alım da istisnalar arasındadır. Bu son örnek bir alıma ilişkindir. Miras yoluyla sicil değişikliğinin izne bağlı olup olmadığı bu listeden çıkarılmaz.
Miras vergisinin doğumu ve kapsamı
Miras ve bağış vergisinde yükümlülük, kural olarak, üç olaydan biriyle doğar. Bu olaylar mahkeme mirasçılık kararının kesinleşmesi, noterin mirasçılık belgesini kayda alması ve Avrupa Mirasçılık Belgesinin verilmesidir.
2 Ocak 2026 tarihli duyuru, 7 Ocak 2026'dan itibaren mirasta vergi yükümlülüğünün oluşum anının netleştirildiğini ve bazı süre kaçırma hâllerinde yeni kolaylıklar getirildiğini açıklar. Aynı duyuru, mirasta vergi doğum anının daha açık şekilde resmî teyit noktasına bağlandığını belirtir.
Polonya'da bulunan malvarlığı ve Polonya'da kullanılan malvarlığı hakları, prensip olarak, Polonya'da vergiye tabidir. Mirasın açıldığı anda mirasçı Polonya vatandaşıysa veya daimî ikamet yeri Polonya'daysa, yurt dışındaki bazı malvarlığı unsurları da Polonya vergi boyutu doğurabilir. Yurt dışındaki her unsur bu sonuca bağlanmaz. Doğabilecek unsurlar bazılarıyla sınırlıdır.
Vergi grupları, eşikler ve oranlar
Miras ve bağış vergisinde üç temel vergi grubu vardır. 2025 sonu itibarıyla vergiden istisna eşikleri I. grup için 36.120 PLN, II. grup için 27.090 PLN ve III. grup için 5.733 PLN olarak açıklanmıştır. Vergi, bu eşikleri aşan net değer üzerinden hesaplanır. Yabancı olmak tek başına daha yüksek vergi oranı anlamına gelmez. Esas belirleyici unsur, miras bırakanla akrabalık derecesidir.
Eşiği aşan tutar, örneklenen dilimlere göre farklı oranlara ulaşabilmektedir. I. grupta bu oranlar yüzde 3, yüzde 5 ve yüzde 7 düzeyindedir. II. grupta yüzde 7, yüzde 9 ve yüzde 12 düzeyine varabilir. III. grupta yüzde 12, yüzde 16 ve yüzde 20 düzeyine ulaşabilir. Oranlar bir örnek olarak ve ulaşılabilen dilimler hâlinde anlaşılır.
Polonya dışında yaşayan çocuk, torun veya eş, yabancı olsa da yakın aile grubuna girebilir. Akraba olmayan bir yabancı mirasçı ise III. grupta ve daha ağır vergi rejiminde değerlendirilebilir. Yakın aile grubuna girmek ve III. grupta değerlendirilmek ihtimal olarak kalır. Yabancı uyruk bu iki sonucu tek başına belirlemez.
Yakın aile bildirimi ve beyanname
Yakın aile üyeleri için tam vergi muafiyeti mümkündür. Bunun için SD-Z2 bildiriminin zamanında verilmesi gerekir. Eş, altsoy, üstsoy, üvey çocuk, kardeş, üvey baba ve üvey anne gibi grupa 0 kapsamındaki kişiler, mirasçılık kararının kesinleşmesinden, mirasçılık belgesinin tescilinden veya Avrupa Mirasçılık Belgesinin verilmesinden itibaren altı ay içinde SD-Z2 vermelidir. Her mirasçı bildirimi ayrı yapar. Bildirim yapılmazsa muafiyet kaybedilir.
Yakın aile fertleri SD-Z2 süresini kusurları olmaksızın kaçırmışsa, belirli şartlarla sürenin geri verilmesi ve vergi muafiyetinin korunması mümkün hâle gelmiştir. Bu olanak 2 Ocak 2026 tarihli duyuruda yer alır. Sürenin geri verilmesine ilişkin yenilik 7 Ocak 2026 itibarıyladır.
Yakın aile muafiyeti kapsamına girilmiyorsa veya eşik aşılmışsa SD-3 beyannamesi verilir. Birden fazla mirasçı varsa SD-3/A eki de kullanılabilir. SD-3, kural olarak, mirasın resmî teyit tarihinden itibaren bir ay içinde verilir.
Konut kolaylığı
Belirli vergi grupları için konut ve konut hakkı devrinde konut kolaylığı vardır. Şartları taşıyan kişiler bakımından vergi matrahına konutun belirli bir değeri değil, konutun veya bağımsız konut biriminin 110 metrekare kullanım alanına kadar olan kısmı dâhil edilmeyebilir. Başka konut sahipliği, kiracılık, kooperatif hakkı ve taşınmazda fiilen yaşama yönünden sıkı koşullar aranır. Bazı durumlarda beş yıllık oturma yükümlülüğü de vardır. Kolaylık, bu şartlar olmaksızın her konut intikalinde kendiliğinden işlemez.
Sık sorulan sorular
Polonya'daki mirasa kural olarak hangi hukuk uygulanır?
Kural olarak ilk bağlantı merhumun son mutad meskenidir. Kişi, vasiyetnamesinde vatandaşı olduğu devlet hukukunu seçebilir.
Polonya'daki taşınmaz her zaman Polonya miras hukukuna göre mi geçer?
Hayır. Daire veya arsa her zaman Polonya maddi miras hukukuna göre intikal etmeyebilir. Sicil, noter, mahkeme ve vergi idaresi önünde Polonya usul ve sicil kuralları yine önem taşır.
Altı ay içinde beyan verilmezse ne kabul edilmiş sayılır?
Altı ay içinde hiç beyan verilmezse mirasçı, kural olarak, envanterle kabul etmiş sayılır.
Basit kabul, envanterle kabul ve ret nasıl ayrılır?
Basit kabul tereke borçlarından tam sorumluluk doğurur. Envanterle kabul sorumluluğu mirasın aktifleriyle sınırlar. Ret, kişiyi hem miras mallarından hem miras borçlarından tamamen uzaklaştırır.
Yurt dışındaki mirasçı kabul veya ret beyanını nerede yapabilir?
Kabul veya ret beyanı noter ya da mahkeme önünde yapılabilir. Yurt dışında yaşayan kişi bulunduğu ülkedeki uygun şekli kullanabilir ve konsoloslukta şeklen tasdik yaptırabilir. Konsolosluk miras dosyasının tamamını yürütmez.
Mirasçı sıfatı hangi belgeyle gösterilir?
Mirasçı sıfatı, kural olarak, mahkemenin mirasçılık tespit kararıyla veya noter tarafından düzenlenip kayda alınan mirasçılık belgesiyle ispatlanır.
Avrupa Mirasçılık Belgesi neyi kolaylaştırır?
Başka bir AB ülkesinde veya AB içi çapraz işlemlerde mirasçılık statüsünün ve belirli hakların kanıtlanmasını kolaylaştırır. Polonya'da ilçe mahkemesi veya noter tarafından düzenlenebilir.
Taşınmaz mirasçının adına nasıl tescil edilir?
Kural olarak arazi ve ipotek sicilinde değişiklik yapılır. Mirasçı, mahkemenin mirasçılık kararını veya noterin kayıtlı mirasçılık belgesini sunmalıdır. Yasal mirasçılıkta medenî hâl belgeleri, vasiyetnameye dayanan mirasçılıkta vasiyetname gerekli olabilir.
Birden fazla mirasçı aynı anda mı yazılır?
Birden fazla mirasçı varsa önce tüm mirasçılar paylı malik olarak tescil edilir. Paylaşım veya satış daha sonra gündeme gelebilir.
AEA ve İsviçre dışındaki yabancı taşınmaz için izin almak zorunda mıdır?
Her edinim için kesin zorunluluk kurulmaz. İstisnalar saklı kalmak üzere, taşınmaz veya perpetual usufruct hakkı edinmesi için bakanlık izni gerekebilir. Taşınmaz sahibi şirkette hisse veya pay edinimi de belirli hâllerde izin rejimine girebilir.
Miras vergisi yükümlülüğü hangi olayla doğar?
Kural olarak mahkeme mirasçılık kararının kesinleşmesi, noterin mirasçılık belgesini kayda alması veya Avrupa Mirasçılık Belgesinin verilmesiyle doğar. Vergi doğum anı daha açık şekilde resmî teyit noktasına bağlanır.
Yabancı mirasçı daha yüksek vergi oranına mı girer?
Hayır. Yabancı olmak tek başına daha yüksek vergi oranı anlamına gelmez. Belirleyici olan, miras bırakanla akrabalık derecesidir.
Yakın aile için tam muafiyet nasıl korunur?
Yakın aile üyeleri için tam vergi muafiyeti mümkündür ve SD-Z2 zamanında verilmelidir. Eş, altsoy, üstsoy, üvey çocuk, kardeş, üvey baba ve üvey anne gibi grupa 0 kapsamındakiler bu bildirimi, mirasçılık kararının kesinleşmesinden, mirasçılık belgesinin tescilinden veya Avrupa Mirasçılık Belgesinin verilmesinden itibaren altı ay içinde verir. Her mirasçı bildirimi ayrı yapar.
SD-Z2 verilmezse muafiyet kalır mı?
Bildirim yapılmazsa muafiyet kaybedilir. Kusur olmaksızın kaçırılan sürede, belirli şartlarla sürenin geri verilmesi ve muafiyetin korunması mümkün hâle gelmiştir. Bu olanak 2 Ocak 2026 tarihli duyuruda yer alır ve yenilik 7 Ocak 2026 itibarıyladır.
SD-3 beyannamesi hangi sürede verilir?
Yakın aile muafiyetine girilmiyorsa veya eşik aşılmışsa SD-3 verilir. Süre, kural olarak, mirasın resmî teyit tarihinden itibaren bir aydır. Birden fazla mirasçıda SD-3/A eki kullanılabilir.
Konutun 110 metrekarelik kısmı her zaman matrahtan çıkar mı?
Hayır. Belirli vergi gruplarında ve şartları taşıyanlarda, konutun veya bağımsız konut biriminin 110 metrekare kullanım alanına kadar olan kısmı matraha dâhil edilmeyebilir. Başka konut sahipliği, kiracılık, kooperatif hakkı ve taşınmazda fiilen yaşama koşulları aranır. Bazı durumlarda beş yıllık oturma yükümlülüğü vardır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy