Mirasbırakan, kanunda vasiyetname için öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle hazırlayacağı yeni bir vasiyetnameyle önceki tasarrufundan her zaman dönebilir. Vasiyetname tek taraflı bir irade beyanıyla meydana getirildiğinden, mirasbırakan herhangi bir gerekçe gösterme zorunluluğu bulunmaksızın bu tasarrufunu geri alma hakkına sahiptir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 542Kaynağı aç
Vasiyetnameden Dönme Hakkı ve Kapsamı
Vasiyetçi, vasiyetnameyi tek taraflı irade beyanı ile oluşturduğu için hiçbir gerekçe sunmadan istediği zaman vasiyetnamesinden dönme ve tasarrufunu geri alma özgürlüğünü korur. Vasiyet yapılırken dönme hakkından feragat edildiğinin bildirilmiş olmasının hukuki bir değeri yoktur; zira vasiyetnameden dönme hakkı vazgeçilemez ve sınırlandırılamaz bir haktır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 542. maddesi gereğince mirasbırakan, vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnamesinden her zaman dönebilir. Bu geri alma işlemi vasiyetnamenin tamamını kapsayabileceği gibi yalnızca bir kısmına yönelik de gerçekleştirilebilir.
Yeni Bir Vasiyetname ile Tasarruftan Dönme
Vasiyetnameden dönme işleminin önceki vasiyetnamenin düzenlendiği şekilde yapılması zorunlu değildir. Resmî vasiyetnameden dönmek için el yazılı bir vasiyetname hazırlanabileceği gibi, el yazılı vasiyetnameden dönmek amacıyla resmî vasiyetname düzenlenmesi de mümkündür.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 544. maddesinin birinci fıkrasına göre mirasbırakan, önceki vasiyetnamesini ortadan kaldırmaksızın yeni bir vasiyetname yaptığında, yeni tasarruf kuşkuya yer bırakmayacak surette önceki vasiyetnameyi tamamlamadıkça onun yerini alır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 544Kaynağı aç
Önceki vasiyet tasarrufuyla bağdaşmayan sonraki bir vasiyet tasarrufunun ilkini hükümsüz kılacağı; ikinci vasiyetten yararlanan eşin boşanma sebebiyle haklarını yitirmesi halinin ise, mirasbırakanın aksi yönde açık bir iradesi tespit edilmedikçe ilk vasiyetten rücu edildiği sonucunu etkilemeyeceği ve ilk tasarrufu kendiliğinden geçerli kılmayacağı değerlendirilmektedir.
Yok Etme Yoluyla Vasiyetten Dönme
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 543. maddesinin birinci fıkrası uyarınca mirasbırakan, yok etmek suretiyle de vasiyetnamesinden dönebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 543Kaynağı aç
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 537. maddesi resmî memura düzenlenen vasiyetnamenin aslını saklama yükümlülüğü getirmektedir. Bu düzenleme karşısında, resmî vasiyetnamelerde mirasbırakanın yalnızca kendi elindeki nüshayı yok etmesinin yeterli olmayıp resmî dairede saklanan asıl belgenin de imhasının aranacağı yönünde yaklaşımlar bulunsa da, bu yöndeki değerlendirmeler doğrudan kanun metninde yer alan kesin bir şekil şartı niteliği taşımamaktadır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 537Kaynağı aç
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 543. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bir kaza neticesinde ya da üçüncü bir kişinin kusuruyla yok olan ve metninin eksiksiz ve tam olarak saptanması imkânsız hale gelen vasiyetnameler geçersiz sayılır; ilgililerin uğradıkları zararlar bakımından tazminat talep etme hakkı ise saklı tutulur.
Bağdaşmayan Tasarruflarla Vasiyetten Dönme
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 544. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca belirli mal bırakma vasiyeti, metinde aksi belirtilmedikçe mirasbırakanın sonradan o mal üzerinde bu vasiyetle bağdaşmayan başka bir tasarrufta bulunmasıyla ortadan kalkar.
Mirasbırakanın vasiyetname içeriğiyle bağdaşmayan sağlararası bir işlem gerçekleştirmesi vasiyetnamenin iptali nedeni olarak değil, vasiyetnameden rücu iradesi olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, korunmaya muhtaç somut bir hukuki yarar ortaya konulmadıkça, vasiyetnamenin varlığını ortadan kaldıran bir işlemin bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla bağımsız bir tespit davası açılamayacağı kabul edilmektedir.
Mirasbırakan vasiyetnamesinin yalnızca bir kısmından dönebilir mi?
Evet, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 542. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca mirasbırakan vasiyetnamesinin tamamından dönebileceği gibi yalnızca bir kısmından da dönebilir.
Vasiyetnameden dönme hakkından önceden feragat edilebilir mi?
Hayır, mirasbırakanın vasiyet yaparken dönme hakkından feragat ettiğini bildirmesinin hukuki bir geçerliliği yoktur; dönme hakkı vazgeçilemez ve sınırlandırılamaz.
Resmî vasiyetnameden el yazılı bir vasiyetname ile dönülebilir mi?
Evet, vasiyetnameden dönmenin önceki tasarrufun şekline bağlı olması zorunlu değildir; kanuni şekillerden birine uyularak hazırlanan el yazılı bir vasiyetname ile resmî vasiyetnameden dönülebilir.
Vasiyetname kaza sonucu yok olursa geçerliliğini korur mu?
Kaza sonucunda veya üçüncü bir kişinin kusuruyla yok olan ve içeriğinin aynen ve tamamen tespit edilmesine olanak bulunmayan vasiyetname hükümsüz kalır; ancak ilgililerin tazminat isteme hakları saklıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy