Vasiyetname Hangi Hallerde İptal Edilebilir?
Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarruflarının geçerliliği kanunda belirlenen kurallara bağlıdır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 557 uyarınca; mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılan, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda oluşturulan, içeriği ya da bağlandığı koşul ve yüklemeleri hukuka veya ahlaka aykırı düşen yahut kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulmadan düzenlenen vasiyetnamelerin iptali için dava açılabilir. Tasarrufun yalnızca belirli hükümlerinde hukuka veya ahlaka aykırılık bulunması durumunda ise tasarrufun tamamı yerine ilgili maddelerin kısmi iptali yoluna gidilebilir. Birden fazla vasiyetnamenin varlığı halinde, sonradan yapılan tasarrufun iptal edilmesiyle birlikte önceki vasiyetname geçerlilik kazanır. Buna karşılık, vasiyetname tek taraflı bir hukuki işlem olduğundan vasiyetnamelere karşı muvazaa iddiası ileri sürülemez; muvazaa ancak miras sözleşmeleri bakımından gündeme gelebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 557Kaynağı aç
Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Dava Açma Süreleri
Vasiyetin iptali talebiyle açılacak davalarda mirasbırakanın son ikametgahında bulunan asliye hukuk mahkemesi görevli ve yetkilidir. Bu davanın tabi olduğu hak düşürücü süreler 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 559 ile düzenlenmiştir. Buna göre iptal davası açma hakkı; davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yılın geçmesiyle düşer. Her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin üzerinden iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı ise yirmi yıl geçmesiyle dava hakkı ortadan kalkar. Ancak vasiyetnamenin hükümsüzlüğü, bir dava açılmamış olsa dahi def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 559Kaynağı aç
Boşanmanın ve Mirastan Yoksunluğun Tasarruflara Etkisi
Mirasbırakanın evlilik birliğinin sona ermesi tasarrufların akıbetini doğrudan etkiler. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 181/1 uyarınca, boşanan eşler bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamayacakları gibi, boşanmadan önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine sağlanan hakları da aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybederler. Bunun yanı sıra kanunda belirtilen ağır eylemler tasarruftan yararlanmayı tamamen engeller. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 578 gereğince mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs edenler, mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı şekilde sürekli olarak ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getirenler, mirasbırakanın bir tasarruf yapmasını veya dönmesini aldatma, zorlama veya korkutma ile sağlayanlar ya da engelleyenler ile mirasbırakanın yeniden tasarruf yapamayacağı bir zamanda tasarrufu kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldıran veya bozan kişiler mirasçı olamayacakları gibi ölüme bağlı tasarrufla herhangi bir hak da elde edemezler.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 181Kaynağı aç
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 578Kaynağı aç
Vasiyetin iptali davası hangi mahkemede açılır?
Vasiyetin iptali davasında görevli ve yetkili mahkeme mirasbırakanın son ikametgahındaki asliye hukuk mahkemesidir.
Vasiyetin iptali için dava açma süresi ne kadardır?
Dava açma hakkı davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl; her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl ve iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer. Hükümsüzlük hali def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Boşanan eş lehine yapılan vasiyetname geçerliliğini korur mu?
Boşanan eşler kanun gereği yasal mirasçı olamayacakları gibi, boşanma tarihinden önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine tanınan hakları da tasarruf metninden aksi açıkça anlaşılmadığı sürece kaybederler.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy