Mirasın Reddinin İptali Davası ve Koşulları
Kendi borçlarını karşılamaya yetecek düzeyde malvarlığı bulunmayan bir mirasçının alacaklılarını zarara uğratma kastıyla miras payından feragat ederek mirası reddetmesi durumunda, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 617/1 uyarınca yasal koruma sağlanır. Borçlu mirasçı tarafından alacaklı tarafa yeterli nitelikte bir teminat gösterilmediği sürece, alacaklılar veya borçlunun iflâs idaresi ret tarihinden itibaren altı aylık hak düşürücü süre içerisinde mirasın reddinin iptali davası açma hakkına sahiptir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 617Kaynağı aç
Mirasın reddinin kötü niyetli yapıldığının tespiti hâlinde mahkemece iptal kararı verilerek borçlu mirasçıya murisinden kalacak malvarlığından alacağın tahsil edilmesi imkânı doğacağından, alacaklının mirasın reddinin iptalini talep etmesinde hukuki yararı vardır.
Mirasçının Alacaklıları ile Murisin Alacaklıları Arasındaki Kanuni Ayrım
Türk Medeni Kanunu sistematiğinde, mirasbırakanın alacaklıları ile mirasçının şahsi alacaklılarının korunması birbirinden farklı hükümlere bağlanmıştır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin E. 2022/1605, K. 2023/2531 sayılı kararında da işaret edildiği üzere, murisin mirasçısının alacaklılarının korunması yönünden Türk Medeni Kanunu'nun 617. maddesi vazedilmişken; mirasbırakanın kendi alacaklılarının menfaatlerini güvenceye almak gayesiyle aynı Kanun'un 618. maddesi hüküm altına alınmıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2022/1605, K. 2023/2531Kaynağı aç
Kötü Niyetin, Şahsi Malvarlığının ve Borca Batıklığın Tespiti
Mirasçının alacaklılarına zarar verme gayesi güdüp gütmediğinin belirlenmesi amacıyla, mirasbırakanın vefat ettiği tarih esas alınarak terekeye ait tüm aktif ve pasif malvarlığı unsurlarının tapu daireleri, bankalar, trafik tescil birimleri, vergi daireleri ve belediyeler gibi resmi merciler nezdinde araştırılması ve duraksamaya yer vermeyecek açıklıkta saptanması gerekir. Aynı zamanda davalı mirasçıların kendi şahsi malvarlıklarının kapsamı da tam olarak ortaya konulmalıdır.
Mirasbırakanın ölüm günündeki bütün malvarlığı terekenin aktifini, mevcut borçları ise pasifini teşkil eder. Pasif borç toplamının aktif değerleri aşması terekenin ödemeden aczini ve borca batıklığını gösterir; bu yöndeki tespitin temini için mirasbırakanın alacak ve borçlarının zabıta vasıtasıyla ve ilgili idari kurumlardan bilgi toplanarak belirlenmesi icap eder.
Borçlu mirasçı aleyhine kesinleşmiş bir borç ödemeden aciz vesikası ibraz edilmemiş olsa dahi, ret işlemi tarihindeki şahsi malvarlığının borç miktarını karşılayıp karşılamadığının yetkili mercilerce usulüne uygun şekilde etraflıca araştırılması gerekir.
Davada Pasif Husumet ve Taraf Teşkili
Mirasın reddinin iptali davasında husumetin kime yöneltileceği taraf sıfatı bakımından önem taşır. Murisin bıraktığı mirası usulünce reddettiğine dair aleyhine verilmiş hukuki bir ret kararı bulunmayan kişiler bakımından davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmelidir.
Reddin İptalinin Sonuçları ve Resmi Tasfiye Prosedürü
Mahkeme tarafından mirasın reddinin iptaline hükmedilmesi durumunda, Türk Medeni Kanunu m. 617/2 gereğince miras resmen tasfiye edilir. Bu kapsamda mahkemenin, ret beyanı iptal edilen mirasçının payı yönünden mezkûr fıkra uyarınca resmi tasfiye yoluna gidilmesine karar vermesi kanuni bir gerekliliktir.
Resmi tasfiye sürecine tabi tutulan mirastan borçlu mirasçının hissesine bir değer isabet etmesi durumunda, Türk Medeni Kanunu m. 617/3 hükmü uyarınca bu meblağdan öncelikle ret işlemine itiraz eden alacaklıların alacakları, sonrasında ise geriye kalan diğer alacaklıların alacakları karşılanır. Alacakların tasfiyesinden sonra arta kalan bir değer bulunursa, söz konusu bakiye, mirasın reddi geçerliliğini korusaydı bundan kanunen yararlanacak olan mirasçılara devredilir.
Mirasın reddinin iptali davası hangi süre içinde açılmalıdır?
Alacaklılara borcu teminat altına alacak yeterlilikte bir güvence verilmediği durumlarda, mirasın reddedildiği tarihten itibaren altı ay içerisinde iptal davasının açılması gerekir.
Borçlu mirasçı hakkında aciz vesikası yoksa davanın akıbeti ne olur?
Borçlu mirasçı aleyhine alınmış bir aciz vesikası bulunmasa dahi, davalının ret tarihindeki şahsi malvarlığının borcunu karşılamaya yeterli olup olmadığının usulünce araştırılması gerekir.
İptal edilen miras payından alacaklar hangi sırayla tahsil edilir?
Resmi tasfiye neticesinde borçlu mirasçının payına düşen değerden öncelikle ret işlemine itiraz eden alacaklılar tatmin edilir, geriye pay kalırsa diğer alacaklılara ödeme yapılır ve bakiye değerler mirasın reddi geçerli olsaydı pay alacak mirasçılara aktarılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy