Bilirkişi İncelemesi ve Bilirkişi Görevlendirilmesi
Mahkeme, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden bilirkişi incelemesine karar verir; genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenebilecek konularda ise bilirkişiye başvurulamaz. Bununla birlikte hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe bilirkişi olarak görevlendirilemez.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 266Kaynağı aç
Uzman Görüşü Kurumu ve Hukuki Mahiyeti
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 293 uyarınca taraflar, uyuşmazlığın aydınlanması, anlaşılması ve iddia ile savunmaların ispatı amacıyla kendi belirledikleri özel veya teknik uzmandan bilimsel mütalaa alabilir. Uygulamada özel bilirkişi olarak da adlandırılan bu imkân, tarafların menfaatlerini korumalarına ve bilirkişi raporundan tatmin olmadıkları durumlarda konunun açıklığa kavuşturulmasına hizmet eder; ancak sadece uzman görüşü temin etmek amacıyla mahkemeden ayrıca süre talep edilemez.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 293Kaynağı aç
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E. 2015/5127, K. 2016/4635Kaynağı aç
Bilirkişi Raporu ile Uzman Görüşünün Çelişmesi
Özel ve teknik bilgiyi gerektiren konularda tarafça sunulan uzman görüşünün dava konusuyla ilgili olması durumunda mahkemenin bu mütalaayı dikkate alması ve değerlendirmesi gerekir. Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 2015/5127 E., 2016/4635 K. sayılı kararında, mahkemece alınan bilirkişi raporu ile uzman görüşü arasında ciddi çelişkiler bulunması hâlinde, uzman mütalaası kararda gerekçeli biçimde tartışılmadan yetersiz rapora dayanılarak karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur. Kararda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 266 ve devamı hükümleri uyarınca seçilecek uzman bilirkişiler kurulundan denetime elverişli yeni bir rapor alınması, rapora itiraz edilmesi durumunda ise itirazları karşılayacak ek rapor temin edilerek uyuşmazlığın çözümlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bilirkişi raporuna karşı uzman görüşüne dayanılarak sunulan esaslı itirazların mahkemece değerlendirmeye alınmaması ve kararda gerekçeli şekilde tartışılmaması; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 27, Anayasa m. 36 ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m. 6 kapsamında korunan hukuki dinlenilme hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlali sonucunu doğurabilecek niteliktedir.
Uzman Kişinin Duruşmada Dinlenilmesi ve Usulü
Hâkim, taraflardan birinin talebi üzerine veya kendiliğinden, raporu dosyaya sunulan uzman kişinin duruşmaya davet edilerek dinlenilmesine karar verebilir. Uzmanın çağrıldığı oturumda hâkim ve taraflar kendisine uyuşmazlığa ilişkin gerekli soruları yöneltebilir.
Usulüne uygun şekilde davet edilen uzman kişi, geçerli bir mazereti bulunmaksızın duruşmaya gelmezse hazırlamış olduğu bilimsel mütalaa mahkeme tarafından değerlendirmeye tabi tutulmaz.
Uzman görüşü almak amacıyla mahkemeden ek süre istenebilir mi?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 293 uyarınca taraflar dava konusuyla ilgili uzmanından bilimsel mütalaa alabilir; ancak sadece bu mütalaayı temin etmek gerekçesiyle mahkemeden ayrıca süre talep edilemez.
Bilirkişi raporu ile uzman görüşü çeliştiğinde nasıl hareket edilir?
Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 2015/5127 E., 2016/4635 K. sayılı kararında, bilirkişi raporu ile uzman görüşü arasında ciddi çelişki bulunması durumunda mahkemenin uzman görüşünü gerekçeli olarak tartışması, HMK m. 266 vd. uyarınca seçilecek uzman bilirkişiler kurulundan denetime elverişli yeni bir rapor alması ve rapora itiraz hâlinde ek rapor temin etmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Bilirkişi raporuna uzman görüşüyle yapılan itirazın tartışılmaması bozma nedeni midir?
Tarafın uzman görüşüne dayalı esaslı itirazlarının kararda gerekçeli olarak tartışılmaması ve karşılanmaması, hukuki dinlenilme ve adil yargılanma hakkının ihlali niteliğini doğurabileceğinden kararın bozulmasına yol açabilir.
Duruşmaya katılmayan uzmanın raporu geçerli sayılır mı?
Mahkemece duruşmaya usulüne uygun olarak davet edilen uzman, geçerli bir özrü olmadan oturuma katılmazsa hazırladığı uzman mütalaası mahkeme tarafından değerlendirmeye alınmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

