Duruşma Düzeninin Bozulması ve Disiplin Hapsi
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 151 uyarınca, duruşma sırasında yapılan ihtara rağmen duruşma düzenini bozan, mahkeme huzurunda uygun olmayan söz söylemeyi veya yakışıksız davranışlarda bulunmayı sürdüren kişilere hâkim tarafından dört güne kadar disiplin hapsi verilebilir. Bu disiplin hapsi yaptırımı avukatlar hakkında uygulanmaz.
Duruşma düzenini bozan eylem ya da mahkeme huzurunda sergilenen uygunsuz söz ve davranışlar aynı zamanda bir suç teşkil ediyorsa, mahkemece düzenlenen tutanak derhal Cumhuriyet Başsavcılığına iletilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 151/3 gereğince, avukatlar hariç olmak üzere, gerekli görüldüğü takdirde fiili gerçekleştiren kişinin tutuklanmasına da karar verilebilir.
Duruşma Salonunda Kayıt ve Yayın Yasağı
Duruşma salonunda izinsiz olarak fotoğraf çekilmesi veya ses ve görüntü kaydı alınması yasaktır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 153/2 uyarınca, bu yasağı ihlal eden kişiler hakkında mahkeme tarafından dört güne kadar disiplin hapsi uygulanır. Ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 153/3 yollamasıyla ilgililer hakkında Türk Ceza Kanunu m. 286 hükmü işletilir. Yargılamanın zorunlu kıldığı durumlarda mahkemece dava dosyasında saklanmak üzere yapılan çekim ve kayıtlar ise mahkemenin izni bulunmaksızın hiçbir mecrada yayımlanamaz.
Tarafların, Vekillerin ve Davasını Bizzat Takip Edenlerin Sorumluluğu
Duruşma esnasında tarafların mahkemece yapılan uyarıya rağmen tanığın sözünü kesmeleri, söz veya hareketleriyle tanığı övmeleri ya da tahkir etmeleri yasaktır ve bu davranışlar disiplin yaptırımı gerektirir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 262/1 ve m. 79/1 çerçevesinde, söz konusu fiiller vekiller tarafından işlendiğinde haklarında disiplin hapsi uygulanmayıp durum tutanağa geçirilir; ardından ilgilinin kayıtlı bulunduğu baroya ve Cumhuriyet Başsavcılığına bildirim yapılır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 79/2 uyarınca, davasını bizzat takip eden bir taraf duruşmada uygunsuz tutum sergiler ve yapılan uyarılara riayet etmezse hâkim tarafından salondan çıkarılmasına ve kendisini bir vekille temsil ettirmesine karar verilebilir. İlgili taraf verilen karara rağmen vekil görevlendirmezse, yargılamaya tarafın yokluğunda uygulanacak hükümlere göre devam edilir.
Tanık İfadesinde Gerçeğe Aykırılık ve Tutuklama Tedbiri
Duruşmada dinlenen tanığın yalan söylediğine ya da çıkar karşılığında tanıklık yaptığına dair yeterli delil veya emare bulunması durumunda mahkeme harekete geçer. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 264 uyarınca hâkim, bu durumu tespit eden bir tutanak düzenleyerek derhal Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir ve şartlar gerektirdiğinde tanığın tutuklanmasına karar verebilir.
Disiplin Yaptırımlarının İnfazı ve Hukuki Niteliği
Mahkemelerce duruşma disiplini kapsamında verilen kararlar özel bir infaz rejimine tabidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 446/1 hükmü uyarınca, duruşma düzeni kapsamında uygulanan disiplin yaptırımları verildiği anda kesinleşir ve derhal infaz edilir. Söz konusu yaptırımlar adli sicil kaydına işlenmez ve seçenek yaptırımlara çevrilemez.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 446/2 uyarınca, yargılama sürecinde hükmedilen disiplin para cezalarının tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
Duruşma düzenini bozan avukatlara disiplin hapsi verilebilir mi?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 151 ve m. 79/1 uyarınca avukatlar hakkında disiplin hapsi uygulanamaz; duruşma düzenine aykırı davranan vekiller hakkında tutanak düzenlenerek kayıtlı oldukları baroya ve Cumhuriyet Başsavcılığına bildirimde bulunulur.
Mahkemece verilen disiplin yaptırımları adli sicile işlenir mi?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 446/1 uyarınca mahkemenin verdiği disiplin yaptırımları adli sicil kaydına işlenmez, verildiği anda kesinleşerek derhal infaz edilir ve seçenek yaptırımlara dönüştürülemez.
Duruşma salonunda izinsiz kayıt almanın cezası nedir?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 153/2-3 uyarınca izinsiz fotoğraf çeken, ses veya görüntü kaydeden kişilere dört güne kadar disiplin hapsi uygulanır ve ilgililer hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu m. 286 kapsamında işlem yapılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy