Akademik Teşvik Ödeneğinin Kanuni Dayanağı ve Hesaplama Usulü
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu ek 4. maddesi uyarınca akademik teşvik puanı; her takvim yılı için bir önceki yıl bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayıcı nitelikte sonuçlandırılan proje, araştırma, yayın, tasarım, sergi, patent, atıf, tebliğ ve akademik ödüller esas alınarak yüz puan üzerinden hesaplanır. Hak kazanılan teşvik ödemesi, öğretim elemanlarına aylık ödendiği sürece şubat ayının on beşinden itibaren on iki ay boyunca her ayın on beşinde kadrolarının bulunduğu yükseköğretim kurumu tarafından yapılır. Kanun koyucu teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ile komisyon yapısını düzenleme yetkisini Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmeliğe bırakmıştır.
2914 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM PERSONEL KANUNU m. Ek Madde 4Kaynağı aç
Yükseköğretimde Disiplin Cezaları ve Teşvik Puanının Sıfırlanması
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53/b maddesinde yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarına uygulanabilecek disiplin cezaları; uyarma, kınama, aylıktan ya da ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması yahut birden çok defa ücretten kesinti yapılması, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma şeklinde sayılmıştır. Yasal tanımı itibarıyla uyarma, personele vazifesinde ve hareketlerinde daha özenli davranması lüzumunun bildirilmesi; kınama ise mesleki fiil ve davranışlarında kusurlu sayıldığının yazıyla iletilmesidir. Kanunda sayılan disiplin cezaları arasında akademik teşvikten mahrum bırakılma veya teşvik puanının düşürülmesi biçiminde bağımsız bir yaptırım türü düzenlenmemiştir.
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 53Kaynağı aç
Buna karşın Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği ve 2547 sayılı Kanun uygulaması gereğince kesinleşen uyarma ve kınama cezaları, öğretim elemanının disiplin cezası aldığı takvim yılı içerisindeki tüm akademik faaliyetlerinin değerlendirme dışı bırakılmasına ve teşvik puanı hesaplamasının doğrudan sıfırlanmasına sebebiyet vermektedir. Bu durum ilgili takvim yılı için mali hak kaybı doğurur.
Disiplin Soruşturması ve Cezanın Kesinleşmesi Kuralı
Yükseköğretim personelinin disiplin soruşturması ve ceza süreçleri 2547 sayılı Kanun'un 53. maddesinde belirtilen usul kurallarına tabidir. Usulüne uygun biçimde tebliğ edilen uyarma ve kınama cezaları tebliğ tarihi itibarıyla hukuki sonuç doğurmaya başlar ve UYAP bilişim sistemine kaydedilir.
Disiplin yaptırımının akademik teşvik kesintisine gerekçe oluşturabilmesi için cezanın üniversite içi itiraz yolları tüketilerek kesinleşmiş olması gerekir. Disiplin cezası kesinleşmeden idarece teşvik kısıtlaması ya da ödeme kesintisi uygulanamaz. Kesinleşmemiş bir disiplin cezasına dayanılarak teşvik ödemesinden mahrum bırakılma halinde, idari yargıda tam yargı davası açılarak uğranılan maddi zararın tazmini talep edilebilir.
Komisyonun Takdir Sınırı ve Esas Alınan Takvim Yılı
Akademik teşvik komisyonları, disiplin amirlerince bildirilen listeler çerçevesinde işlem tesis eder. Bu aşamada komisyonun disiplin cezasına ilişkin bağımsız bir takdir yetkisi bulunmaz; bildirim listesinde kesinleşmiş bir ceza yer aldığında teşvik puanı hesaplanmaz.
Akademik teşvik puanlamasında esas alınan zaman dilimi cezanın fiilen verildiği takvim yılıdır. Bir önceki takvim yılındaki bir eylem gerekçesiyle takip eden yılın ocak ayında kınama cezası verilmesi durumunda, cezanın fiilen verildiği yıl gerçekleştirilen bütün akademik faaliyetler teşvik değerlendirmesi dışında kalır.
Kınama cezası kural olarak verildiği ve kesinleştiği tarihten itibaren ileriye etkili sonuç meydana getirir. Bu yaptırım sadece ilgili takvim yılındaki teşvik hakkını etkiler; geçmiş yıllarda hak edilmiş ve ödenmiş bulunan teşvik tutarlarının geri istenmesi sonucunu doğurmaz.
Disiplin Cezalarının Yargı Yoluyla İptali ve Sicilden Silinme
Disiplin cezasının idare mahkemesi tarafından iptal edilmesi halinde, öğretim elemanı yoksun kaldığı akademik teşvik tutarlarını yasal faiziyle birlikte üniversiteden talep edebilir. Doktor öğretim üyesinin görev süresinin uzatılmamasına ilişkin bir uyuşmazlığı karara bağlayan Danıştay 8. Dairesinin 2019/5761 Esas ve 2020/2188 Karar sayılı ilamında da bilimsel ve akademik yetersizliğine yönelik somut bir tespit bulunmayan öğretim üyesi hakkında, yargı kararıyla iptal edilen disiplin cezalarının ve ceza ile sonuçlanmayan soruşturmaların aleyhe dayanak yapılamayacağı ifade edilmiştir.
Danıştay 8. Daire, E. 2019/5761, K. 2020/2188Kaynağı aç
Uyarma cezasının kanuni sürenin dolması gerekçesiyle sicilden silinmesi, cezanın geçmişte sebep olduğu mali hak kayıplarını kendiliğinden telafi etmez. Teşvik puanı o takvim yılı için kaybedildiğinde, idare mahkemesi kararıyla ceza iptal edilmediği müddetçe ödenmeyen teşvik tutarının iadesi sağlanamaz.
Dava Açma Usulü ve Hak Düşürücü Süre
Akademik teşvik ödeneğinin kesilmesi veya ödenmemesi icrai nitelikte bir idari işlemdir. Dolayısıyla öğretim elemanı hem disiplin cezasına karşı hem de bu ceza dayanak yapılarak teşvikin ödenmemesi işlemine karşı ayrı ayrı veya terditli olarak iptal davası ikame edebilir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında disiplin cezaları ve akademik teşvik kesintisi işlemlerine karşı dava açma süresi, işlemin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren altmış gündür. Görevli ve yetkili yargı mercii, akademisyenin görev yaptığı yer idare mahkemesidir.
Uyarma ve kınama cezaları akademik teşvik puanını nasıl etkiler?
Kesinleşen uyarma ve kınama cezaları ilgili yıl faaliyetlerinin değerlendirmeye alınmamasına ve akademik teşvik puanı hesaplamasının sıfırlanmasına sebep olur.
Kesinleşmemiş disiplin cezası nedeniyle akademik teşvik kesilebilir mi?
Disiplin cezası kurum içi itiraz yolları tükenip kesinleşmeden teşvik kesintisi yapılamaz; kesinleşmemiş işleme dayalı kesintilere karşı tam yargı davasıyla tazminat istenebilir.
Kınama cezası geçmiş yıllarda alınan akademik teşviklerin iadesini gerektirir mi?
Hayır, kınama cezası verildiği ve kesinleştiği andan itibaren ileriye dönük sonuç doğurur; önceki yıllarda ödenen teşvik tutarlarının iadesini gerektirmez.
İptal edilen disiplin cezası sonrası ödenmeyen teşvik tutarı geri alınabilir mi?
Disiplin cezasının idare mahkemesince iptal edilmesi durumunda öğretim elemanı yoksun kaldığı teşvik tutarlarını idareden yasal faiziyle birlikte talep edebilir.
Disiplin cezası ve teşvik kesintisine karşı dava açma süresi ne kadardır?
2577 sayılı Kanun uyarınca dava açma süresi işlemin tebliğ edildiği tarihi takip eden günden itibaren altmış gündür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

