Mazeret Başvurusunun Reddinin İptali Davası ve Usulü

Sağlık Mazereti Değerlendirmesi ve Anayasal Çerçeve

Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği uyarınca; personelin kendisinin, eşinin, annesinin, babasının, bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının veya yargı kararıyla vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tehlikeye girdiğinin ya da görev yerinin değişmemesi halinde tehlikeye gireceğinin belgelenmesi aranır. Bu durumun üniversiteler veya Bakanlık eğitim ve araştırma hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi halinde, ilgilinin tedavinin yapılabileceği bir sağlık kuruluşunun bulunduğu veya sağlığının olumsuz etkilenmeyeceği bir ilin nihai münhal kadrolarına sağlık mazereti değerlendirme komisyonu kararı doğrultusunda atanması düzenlenmiştir.

Kamu görevlilerinin ailevi ve sağlık mazeretlerine dayalı yer değişikliği taleplerinde Anayasa hükümleri temel güvenceyi oluşturur. Anayasa'nın 41. maddesine göre aile Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır; Devlet ise ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar. Bu çerçevede, görev yerinin personelin kanunen bakmakla yükümlü bulunduğu ve bakıma muhtaç anne ve babasının sağlık durumunu tehlikeye düşüreceği hallerde tesis edilen nakil engelleri yargısal denetime konu edilebilir.

Dava Açma Süresi, Yetkili Mahkeme ve Düzenleyici İşlemler

Mazeret başvurusunun reddi üzerine açılacak iptal davasında kanuni süreye uyulması esastır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. Aynı maddenin 2. fıkrasına göre idari uyuşmazlıklarda bu süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

Kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri hakkındaki uyuşmazlıklarda yetki kuralı 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenmiştir. Buna göre atama ve mazeret taleplerine ilişkin davalarda, kamu personelinin yeni veya eski görev yerinin bulunduğu yer idare mahkemesi yetkili kılınmıştır.

İdare mazeret başvurusunun reddini genel bir düzenleyici işleme dayandırdığında dava açma usulü 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrasına göre belirlenir. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar. Bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler; ayrıca düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel teşkil etmez.

Yürütmenin Durdurulması Şartları ve İnceleme Usulü

İdari yargıda dava ikame edilmiş olması, 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1. fıkrası uyarınca dava konusu idari işlemin icrasını kendiliğinden durdurucu bir etki doğurmaz. Danıştay veya idare mahkemelerince bu kararın verilebilmesi için işlemin icrasıyla telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı bulunması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranır. 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 2. fıkrası gereğince mahkeme, davalı idarenin savunması alındıktan ya da yasal savunma süresi dolduktan sonra gerekçesini açıklayarak yürütmenin durdurulmasına hükmedebilir.

Kamu görevlileri hakkındaki naklen atama ve mazeret işlemleri yürütmenin durdurulması usulünde kanuni sınırlamalara tabidir. 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 2. fıkrası uyarınca kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği ile geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz; bu sebeple savunma alınmaksızın yürütmenin durdurulması kararı verilemez. Yürütmenin durdurulması kararlarında işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur. Yalnızca ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı tesis edilemez.

Yürütmenin durdurulması taleplerinde ilk inceleme dilekçe ve ekleri üzerinden yapılır. 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 3. fıkrası gereğince, dava dilekçesi ve eklerinden talebin yerinde olmadığı görülürse idareden savunma istenmeksizin ret kararı verilebilir. Ayrıca aynı maddenin 5. fıkrası doğrultusunda, yürütmenin durdurulması istemli dosyalarda Kanun'un 16. maddesindeki yasal sürelerin kısaltılması yahut tebligatın memur eliyle gerçekleştirilmesi de mümkündür.

Teminat, İtiraz Usulü ve Karara Bağlama

Yürütmenin durdurulması kararlarında teminat kuralı ve muafiyetler 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 6. fıkrasında düzenlenmiştir. Buna göre kararlar teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz; taraflar arasında teminata ilişkin çıkan anlaşmazlıklar kararı veren mahkeme veya hâkim tarafından çözümlenir.

Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 7. fıkrası uyarınca itiraz edilen merciler, dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

Yürütmenin durdurulması kararı verilen dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır. 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca bu kararlar on beş gün içinde yazılıp imzalanır. Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulması ise kanunen mümkün değildir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy