Üst Kattan Su Sızmasında Tazminat Davasının Çerçevesi

Üst kattan su sızması, yalnızca bu olay gerçekleştiği için tazminat hakkı doğurmaz. Taşınmaz maliki mülkiyet hakkını yasal kısıtlamalara aykırı kullanır ve bunun sonucunda bir kimse zarar görür ya da zarar tehlikesiyle karşılaşırsa, Türk Medeni Kanunu'nun 730. maddesi eski hâlin geri getirilmesini, tehlikenin ve uğranılan zararın giderilmesini dava etme imkânı tanır. Kusura dayanan ayrı bir talep ise Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesindeki şartlara bağlıdır.

Komşulara karşı taşkınlıktan kaçınma yükümlülüğü

Türk Medeni Kanunu'nun 737. maddesi, taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkilerin kullanılmasında ve özellikle işletme faaliyetinin sürdürülmesinde komşuları olumsuz etkileyecek taşkınlıktan kaçınma yükümlülüğü öngörür. Bu genel bir yükümlülüktür. Hüküm, üst kattan gelen her su sızmasını ayrıca ve kendiliğinden bir ihlâl olarak düzenlemez.

Aynı maddede yasak, hoş görülebilecek ölçü aşıldığında doğar. Ölçü taşınmazın durumu, niteliği ve yerel âdetle belirlenir. Açıkça anılan etkiler duman, buğu, kurum, toz, koku, gürültü ve sarsıntıdır. Su sızması bu örnekler arasında yer almaz; suyun komşuya ulaşması bu nedenle anılan örneklerle aynı sonuca kendiliğinden bağlanamaz.

Türk Medeni Kanunu'nun 737. maddesi, yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan denkleştirme haklarını saklı tutar. Hüküm bu hakkın kapsamını veya miktarını belirlemez.

Aykırı kullanımdan doğan dava

Türk Medeni Kanunu'nun 730. maddesindeki dava, mülkiyet hakkının yasal kısıtlamalarına aykırı kullanılması ve bu kullanım sonucunda zarar ya da zarar tehlikesinin bulunması şartlarına bağlıdır. Şartlar gerçekleşirse istenebilecek sonuçlar durumun eski hâline getirilmesi, tehlikenin giderilmesi ve uğranılan zararın giderilmesidir. Hüküm kusur, kurtuluş kanıtı ya da müşterek veya müteselsil sorumluluk düzenlemez.

Yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan zararlarda hâkim, uygun bir bedelle denkleştirmeye karar verebilir. Kanundaki bu ifade zorunlu bir tazminat sonucu değildir; denkleştirmenin kapsamı da hükümde belirlenmemiştir.

Kusur ve hukuka aykırılık şartı

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinin birinci fıkrasına göre, başkasına zarar veren kişi ancak fiili hem kusurlu hem hukuka aykırıysa bu zararı gidermekle yükümlüdür. İki şart birlikte aranır. Hüküm, üst komşuyu veya kiracıyı kusuru bulunmadan sorumlu kılmaz.

Aynı maddenin ikinci fıkrası ayrı bir ihtimal düzenler. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı olmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren kişi bu zararı gidermekle yükümlüdür. Sonuç, kast ve ahlaka aykırılık şartına bağlıdır; ihmal sonucu meydana gelen su sızmasına kendiliğinden uygulanamaz.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin E. 2016/10773, K. 2019/3735 sayılı kararında, Türk Medeni Kanunu'nun 737 ve 730. maddelerinden doğan sorumluluğun kusura bağlı olmadığı belirtilmiştir. Karara göre davalının kusursuz bulunması, tazminat miktarının düşürülmesinde etkili olamaz. Bu ifade tazminatın düşürülmesiyle sınırlıdır. Karar, kusur ve hukuka aykırılık arayan Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesindeki haksız fiil sorumluluğunun yerine geçmez; iki hüküm farklı şartlar taşır.

Zararın belirlenmesi ve tazminatın indirilmesi

Anılan kararda komşuluk hukukundan doğan tazminatta önce davacının uğradığı zararın bilirkişi aracılığıyla belirlenmesi, tazminatın bu zarara göre tayin ve takdir edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Tazminat miktarının hiçbir zaman zararı aşamayacağı da belirtilmiştir. Bu açıklama, her su sızması için hazır bir hesap yöntemi veya sabit bir tutar oluşturmaz.

Aynı kararda, davacının zararın artmasında kusuru bulunması hâli Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesiyle ilişkilendirilmiş ve bu durumda indirim veya tazminatın tamamen ortadan kaldırılması gerektiği belirtilmiştir. Bu yön, davalının kusursuzluğunun indirime etkisiz olduğuna ilişkin açıklamadan ayrıdır. Maddenin kendi metni ise indirim veya tamamen kaldırmayı hâkimin takdirine bırakır; kararın ifadesi bu takdir yetkisini genel ve zorunlu bir kurala dönüştürmez.

Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesinde hâkime iki yönlü bir takdir tanınır. Zarar gören fiile rıza göstermiş, zararın doğmasına ya da artmasına katkıda bulunmuş veya yükümlünün durumunu ağırlaştırmışsa hâkim tazminatı azaltabilir ya da tümüyle kaldırabilir. Bu sonuç kendiliğinden doğmaz. Maddenin su sızması uyuşmazlığına uygulanması ayrıca gösterilmemiştir.

Aynı maddede ikinci bir indirme ihtimali vardır. Tazminat yükümlüsü zarara hafif kusuruyla sebep olmuş, ödemenin kendisini yoksulluğa düşüreceği anlaşılmış ve hakkaniyet de bunu gerektiriyorsa hâkim tazminatı indirebilir. Üç koşul birlikte aranır. Bu hüküm de su sızmasına veya üst komşu sorumluluğuna özgülenmemiştir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2016/10773, K. 2019/3735 sayılı kararında kusur oranlarına göre ek rapor alınması gerekirken eksik inceleme ve araştırma yapıldığını kabul ederek ilk derece mahkemesinin davayı kabul eden hükmünün bozulması gerektiğine karar vermiştir. İlk derece mahkemesinin kabulü, bu bozma kararının benimsediği sonuç değildir.

Sigortacıdan talep

Türk Ticaret Kanunu'nun 1478. maddesine göre zarar gören, sigorta sözleşmesi için geçerli zamanaşımı süresi içinde kalmak şartıyla, uğradığı zararın sigorta bedeline kadar olan kısmının tazminini doğrudan sigortacıdan isteyebilir. Hüküm üst kattan su sızmasına veya komşuya karşı açılacak davaya özgü değildir. Sigorta sözleşmesinin varlığı, sigorta bedeli ve uygulanacak zamanaşımı süresi bu hükümde gösterilmemiştir.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy