Work and Travel başvurusunda ödenen bedelin iadesi, ilişkinin tüketici işlemi sayılması ve hizmetin ayıplı ifa edilmesi hâlinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 15. maddesindeki seçimlik haklara göre ele alınır. Ayıplı ifada tüketici, hizmetin yeniden görülmesini, ortaya çıkan eserin ücretsiz onarılmasını, ayıp oranında bedelin indirilmesini veya sözleşmeden dönmeyi sağlayıcıdan isteyebilir. Sözleşmeden dönme ya da bedel indirimi seçilirse ödenen bedelin tamamı veya indirilen tutar derhâl iade edilir.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 15Kaynağı aç
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 3Kaynağı aç
Tüketici işleminin tarafları
6502 sayılı Kanun’un 3. maddesinde tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlanır. İşlemin bu tanıma girip girmediği, başvuru sahibinin hangi amaçla hareket ettiğine göre belirlenir.
Aynı maddede tüketici işlemi; mal veya hizmet piyasalarında, kamu tüzel kişileri dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçla ya da onun adına veya hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan her türlü sözleşme ve hukuki işlemdir. Eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de bu tanımın içindedir.
Hizmet, ücret veya menfaat karşılığında yapılan ya da yapılması taahhüt edilen ve mal sağlamaya girmeyen her türlü tüketici işleminin konusudur. Sağlayıcı ise kamu tüzel kişileri dâhil ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye hizmet sunan veya hizmet sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişidir.
Hangi hizmet ayıplıdır
6502 sayılı Kanun’un 13. maddesinin birinci fıkrasına göre hizmet, sözleşmede kararlaştırılan süre içinde başlamazsa ayıplıdır. Taraflarca kararlaştırılan ve objektif olarak bulunması gereken özellikleri taşımadığı için sözleşmeye aykırı düşmesi de aynı fıkrada ayıp sayılır.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 13Kaynağı aç
Maddenin ikinci fıkrası, sağlayıcının bildirdiği, internet portalında duyurduğu veya reklam ve ilanlarında açıkladığı özellikleri taşımayan hizmeti ayıplı kabul eder. Yararlanma amacı yönünden hizmetin değerini ya da tüketicinin ondan makul biçimde beklediği faydayı azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler de ayıp oluşturur.
Tüketicinin seçebileceği haklar
Hizmet ayıplı ifa edilmişse tüketici, 6502 sayılı Kanun’un 15. maddesinin birinci fıkrası uyarınca dört haktan birini sağlayıcıya karşı kullanabilir: hizmetin yeniden görülmesi, hizmet sonucunda ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedelden indirim veya sözleşmeden dönme. Sağlayıcı, tüketicinin seçtiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Bu hakların kullanılması yüzünden doğan masrafların tamamı sağlayıcıya aittir. Tüketici, seçtiği hakla birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat da isteyebilir.
Ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi sağlayıcı bakımından orantısız güçlük yaratacaksa tüketici bu iki hakkı kullanamaz. Orantısızlık değerlendirilirken hizmetin ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurulmasının tüketici için sorun doğurup doğurmayacağı gözetilir. Bu sınır, bedel indirimi ile sözleşmeden dönme haklarını kapsamaz.
Bedelin geri verilmesi ve otuz iş günü
Tüketici sözleşmeden dönmeyi veya ayıp oranında bedelden indirimi seçerse, 6502 sayılı Kanun’un 15. maddesinin üçüncü fıkrası uygulanır. Bu durumda ödenmiş bedelin tümü ya da bedelden indirilen tutar derhâl tüketiciye geri verilir.
Ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi istenmişse sağlayıcı, hizmetin niteliğini ve tüketicinin yararlanma amacını dikkate alarak talebi makul sürede yerine getirir. İfa, tüketici açısından ciddi sorun yaratmayacak biçimde olmalıdır. Süre hiçbir hâlde talebin sağlayıcıya yöneltilmesinden itibaren otuz iş gününü aşamaz. Bu süre dolmasına rağmen talep yerine getirilmezse tüketici kalan seçimlik haklarını kullanabilir. Otuz iş günü, dava açma süresi değil; ücretsiz onarım ve yeniden ifa talebine bağlanan süredir.
Sık sorulan sorular
Ayıplı hizmet hangi hâllerde ortaya çıkar?
Hizmet, sözleşmede belirlenen süre içinde başlamazsa veya kararlaştırılmış olup objektif olarak taşıması gereken özellikleri taşımadığından sözleşmeye aykırıysa ayıplıdır. Sağlayıcının bildirdiği, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan özellikleri taşımaması da ayıptır. Yararlanma amacına göre değerini veya tüketicinin makul olarak beklediği faydayı azaltan ya da ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler aynı kapsamdadır.
Sözleşmeden dönülünce ödenen bedel ne olur?
Ayıplı ifa sebebiyle sözleşmeden dönme seçildiğinde ödenmiş bedelin tamamı derhâl iade edilir. Ayıp oranında bedel indirimi seçilirse yalnızca indirilen tutar derhâl iade edilir.
Yeniden ifa ve ücretsiz onarım her zaman istenebilir mi?
Hayır. Bu iki hak, sağlayıcı için orantısız güçlük doğuracaksa kullanılamaz. Değerlendirmede hizmetin ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici bakımından sorun oluşturup oluşturmayacağı dikkate alınır.
Onarım veya yeniden ifa talebi hangi sürede karşılanır?
Talep, hizmetin niteliği ve yararlanma amacı gözetilerek makul sürede ve tüketiciye ciddi sorun çıkarmayacak şekilde yerine getirilir. Süre, talebin sağlayıcıya bildirilmesinden itibaren otuz iş gününü geçemez. Geçerse tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy