Unutulma Hakkının Tanımı ve Hukuki Çerçevesi
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2021/19113 Esas ve 2024/7929 Karar sayılı ilamı uyarınca unutulma hakkı; üstün bir kamu yararı bulunmadıkça, dijital hafızada yer alan geçmişteki olumsuz olayların bir süre sonra unutulmasını, kişinin başkalarınca bilinmesini istemediği kişisel verilerinin silinmesini ve yayılmasının önlenmesini talep etme hakkıdır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/19113, K. 2024/7929Kaynağı aç
Unutulma hakkı, yazı, görüntü veya ses gibi dijital ortamda var olan kişisel içerikler bakımından söz konusu olup fiziki ortamlarda saklanan kişisel içerikleri kapsamaz. Bu hak kapsamındaki silme işlemi, bireyin talebi üzerine gerçekleştirilir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca; ilgilinin rızası bulunmadıkça, kanunun tanıdığı bir yetki kullanılmadıkça yahut üstün bir özel veya kamusal yararla haklı görülmedikçe kişilik haklarına yönelik tecavüzler hukuka aykırı kabul edilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 24Kaynağı aç
Kişisel Verileri Koruma Kanunu Kapsamında Başvuru ve Şikâyet Usulü
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 13. maddesi gereğince ilgili kişi, kanunun uygulanmasına ilişkin taleplerini yazılı olarak veya Kişisel Verileri Koruma Kurulunun belirleyeceği yöntemlerle öncelikle veri sorumlusuna yöneltir. Başvuruyu alan veri sorumlusu, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde istemi sonuçlandırmakla yükümlüdür. Bu işlem kural olarak ücretsiz yerine getirilir; ancak sürecin ayrıca bir maliyet gerektirmesi hâlinde Kurulca belirlenen tarifedeki ücret talep edilebilir.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 13Kaynağı aç
6698 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmeden Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yoluna başvurulamaz. Veri sorumlusuna iletilen başvurunun reddi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde ilgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 14Kaynağı aç
6698 sayılı Kanun'un 15. maddesi doğrultusunda şikâyeti inceleyen Kurul, ilgililere cevap verir. Şikâyet tarihinden itibaren altmış gün boyunca cevap verilmediği takdirde talep reddedilmiş sayılır. İnceleme neticesinde bir ihlalin varlığının tespit edilmesi hâlinde Kurul, belirlenen hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar vererek durumu ilgililere bildirir. Veri sorumlusu, bu kararı tebliğ aldığı tarihten itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 15Kaynağı aç
Tazminat Talepleri, Süreler ve İptal Edilen Düzenleme
Mevzuatta unutulma hakkı başvurusu için açıkça tayin edilmiş genel bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yer almamaktadır; inceleme her somut olayın kendine özgü koşulları çerçevesinde gerçekleştirilir.
Kişilik hakkının zedelenmesi sebebiyle zarara uğrayan kimse, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca manevi tazminat talep edebilir. Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine farklı bir giderim biçimi kararlaştırabileceği gibi tazminata ek olarak saldırıyı kınayan bir hüküm kurabilir ve söz konusu kararın yayımlanmasına karar verebilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 58Kaynağı aç
İnternet ortamında kişilik haklarının ihlaline dayanılarak içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi amacıyla başvurulan 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi, Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9Kaynağı aç
Çocukların Kişisel Verileri Bakımından Unutulma Hakkı
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nda çocuklara özgü müstakil bir düzenleme bulunmamaktadır; çocuklar unutulma hakkını genel hükümler dairesinde haizdir. Kişisel verilerin işlenmesinde hukuka uygunluk sebebi teşkil eden rıza, ayırt etme gücüne sahip çocuk tarafından bizzat verilebilirken, ayırt etme gücü bulunmayan çocuk bakımından rıza çocuğun menfaati gözetilerek yasal temsilcisi tarafından verilir.
Unutulma hakkı fiziki arşivlerdeki belgeleri kapsar mı?
Hayır, unutulma hakkı yalnızca dijital ortamlardaki kişisel veriler için geçerli olup fiziki ortamlarda saklanan içerikleri kapsamaz.
Veri sorumlusuna başvurmadan Kişisel Verileri Koruma Kuruluna gidilebilir mi?
Hayır, 6698 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereğince veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmeden Kurula şikâyette bulunulamaz.
Kişisel verilerin silinmesi başvurusu tamamen ücretsiz midir?
Veri sorumlusu, unutulma hakkı ve kişisel verilerin silinmesine ilişkin başvuruda yer alan talepleri kural olarak ücretsiz sonuçlandırmakla yükümlüdür.
Unutulma hakkı başvuruları için kanunda bir hak düşürücü süre var mıdır?
Mevzuatta unutulma hakkının ileri sürülmesi bakımından genel bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre öngörülmemiş olup her somut olay kendi şartları çerçevesinde değerlendirilir. Buna karşılık, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında veri sorumlusuna yapılan başvurunun ardından Kurula şikâyet yoluna gidilmesi hâlinde, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış günlük hak düşürücü şikâyet sürelerine uyulması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

