Unutulma Hakkı Şartları ve İçerik Kaldırma Başvurusu

by Avukat Erdal Ersoy
Unutulma Hakkı Şartları ve İçerik Kaldırma Başvurusu

Unutulma Hakkının Tanımı ve Hukuki Çerçevesi

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2021/19113 Esas ve 2024/7929 Karar sayılı ilamı uyarınca unutulma hakkı; üstün bir kamu yararı bulunmadıkça, dijital hafızada yer alan geçmişteki olumsuz olayların bir süre sonra unutulmasını, kişinin başkalarınca bilinmesini istemediği kişisel verilerinin silinmesini ve yayılmasının önlenmesini talep etme hakkıdır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/19113, K. 2024/7929Kaynağı aç
4. Hukuk Dairesi         2021/19113 E.  ,  2024/7929 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi SAYISI : 2019/2738 E., 2021/803 K. DAVA TARİHİ : 11.05.2018 HÜKÜM/KARAR : Davanın kabulü- İstinaf talebinin esastan reddi İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2018/338 E., 2019/418 K. Taraflar arasındaki internet haberinin yayından kaldırılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının imtiyaz sahibi olduğu Sabah Gazetesinin internet sitesinde 02.03.2005 tarihinde müvekkili hakkında "Rekabet Kurumunda köstebek operasyonu" başlıklı haber yayınlandığını ancak habere konu iddia edilen eylemden dolayı müvekkili hakkında 2006 yılında beraat kararı verilip, kesinleşmesine rağmen haberin halen yayında olduğunu, müvekkilinin unutulma hakkı kapsamında haberin yayından kaldırılmasını talep etme hakkının bulunduğunu, Sulh Ceza Hakimliği tarafından yayından kaldırma kararı verilmiş ise de davalı site "http" protokolünü kullandığından kararın Erişim Sağlayıcıları Birliği tarafından uygulanamadığını, müvekkilinin kişilik haklarına yapılan saldırının önlenmesi gerektiğini belirterek haberin yayından kaldırılmasını talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın görevli mahkemede açılmadığını, 5651 sayılı Kanun'a göre Sulh Ceza Hakimliğinin görevli olduğunu, unutulma hakkının kamu görevlileri hakkında uygulanamayacağını belirterek davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının imtiyaz sahibi olduğu Sabah Gazetesinin internet sitesinde 02.03.2005 tarihinde davacı hakkında "Rekabet Kurumunda köstebek operasyonu" başlıklı haber yayınlandığı, habere konu iddia edilen eylemden dolayı davacı hakkında verilen beraat kararının kesinleştiği, Sabah Gazetesinin internet sitesinde davacının olayla ilgili beraat kararına yer verilmeksizin haber içeriğinin yayınlanmaya devam ettiği, davacının kişilik haklarına yapılan saldırının önlenmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kabulü ile 02.03.2005 tarihli haberin yayından kaldırılmasına karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davanın görevli mahkemede açılmadığını, 5651 sayılı Kanun'a göre Sulh Ceza Hakimliğinin görevli olduğunu, Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliği kararı ile erişim engeli kararı verilmesine rağmen eldeki davanın açılmasında davacının hukuki yararının olmadığını, davacının daha sonra beraat etmesinin haberin hukuka uygunluğunu etkilemeyeceğini, haberde Rekabet Kurumu'nda gerçekleşen olayların adli sürecine ilişkin bilgi verildiğini, yapılmasında kamu yararı bulunduğunu, hukuka uygunluğun yayın tarihi itibari ile değerlendirilmesi gerektiğini, kişilik haklarına saldırı olmadığını, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu haberin yapıldığı tarihten davanın açıldığı tarihe kadar 13 yıllık bir sürenin geçtiği gözetildiğinde haberin güncelliğini yitirdiği, habere konu olayın yayın tarihinde görünür gerçeğe uygun olduğu anlaşılmış olsa da, yapılan yargılama sonucu davacının beraat ettiği ve hükmün kesinleştiği, toplumun halen habere ulaşmasının kişi hakkında yanlış algılamaya neden olabileceği, davacının siyasetçi veya sanatçı gibi kamunun ilgisine haiz kişilerden olmadığı, haberin yayında kalmasının topluma sağlayacağı bir katkının da bulunmadığı, haberin kolayca ulaşılabilen internet ortamında yayınlanmaya devam edilmesinin davacının şeref ve itibarını zedeleyici nitelikte olduğu, davacının “unutulma hakkı”na dayalı talebinin ve İlk Derece Mahkemesi kararının yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davanın görevli mahkemede açılmadığını, 5651 sayılı Kanun'a göre Sulh Ceza Hakimliğinin görevli olduğunu, Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliği kararı ile erişim engeli kararı verilmesine rağmen eldeki davanın açılmasında davacının hukuki yararının olmadığını, davacının daha sonra beraat etmesinin haberin hukuka uygunluğunu etkilemeyeceğini, haberde Rekabet Kurumu'nda gerçekleşen olayların adli sürecine ilişkin bilgi verildiğini, yapılmasında kamu yararı bulunduğunu, hukuka uygunluğun yayın tarihi ile itibari ile değerlendirilmesi gerektiğini, kişilik haklarına saldırı olmadığını, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; 02.03.2005 tarihinde "www.sabah.com.tr" de yayınlanan haberin "unutulma hakkı" kapsamında yayından kaldırılması istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 17 nci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 ve 58 inci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25 inci maddeleri. 3. Değerlendirme Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. TMK'nın "Kişiliğin korunması" kısım başlıklı 24 üncü maddesi şöyledir: “Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hakimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir. Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır.” Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere; Sabah Gazetesinin internet sitesinde 02.03.2005 tarihinde davacı hakkında "Rekabet Kurumunda köstebek operasyonu" başlıklı haber yayınlandığı, bu iddiaya konu yargılama neticesinde davacının beraat ettiği ancak haberin halen arşivde yayınlanmaya devam ettiği, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.06.2015 tarihli ve E.2014/4-56, K.2015/1679 sayılı kararında "…Unutulma hakkına gelince; unutulma hakkı ve bununla ilişkili olan gerektiği ölçüde ve en kısa süreliğine kişisel verilerin depolanması veya tutulması konuları, aslında kişisel verilerin korunması hakkının çatısını oluşturmaktadır. Her iki hakkın temelinde bireyin kişisel verileri üzerinde serbestçe tasarruf edebilmesini, geçmişin engeline takılmaksızın geleceğe yönelik plan yapabilmesini, kişisel verilerin kişi aleyhine kullanılmasının engellenmesini sağlamak yatmaktadır. Unutulma hakkı ile geçmişinde kendi iradesi ile veya üçüncü kişinin neden olduğu bir olay nedeni ile kişinin geleceğinin olumsuz bir şekilde etkilenmesinin engellenmesi sağlanmaktadır. Bireyin geçmişinde yaşadığı olumsuz etkilerden kurtularak geleceğini şekillendirebilmesi bireyin yararına olduğu gibi toplumun kalitesinin gelişmişlik seviyesinin yükselmesine etkisi de tartışılmazdır. Unutulma hakkı; üstün bir kamu yararı olmadığı sürece, dijital hafızada yer alan geçmişte yaşanılan olumsuz olayların bir süre sonra unutulmasını, başkalarının bilmesini istemediği kişisel verilerin silinmesini ve yayılmasının önlemesini isteme hakkı olarak ifade edilebilir." şeklinde unutulma hakkının ifade edildiği, dava konusu haberin unutulma hakkı kapsamında değerlendirilmesi gereken bir yayın olduğu, bu nedenle mahkemenin internet haberinin yayından kaldırılmasına dair kabul kararının yerinde olduğunun anlaşılmasına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,19.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Unutulma hakkı, yazı, görüntü veya ses gibi dijital ortamda var olan kişisel içerikler bakımından söz konusu olup fiziki ortamlarda saklanan kişisel içerikleri kapsamaz. Bu hak kapsamındaki silme işlemi, bireyin talebi üzerine gerçekleştirilir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca; ilgilinin rızası bulunmadıkça, kanunun tanıdığı bir yetki kullanılmadıkça yahut üstün bir özel veya kamusal yararla haklı görülmedikçe kişilik haklarına yönelik tecavüzler hukuka aykırı kabul edilir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 24Kaynağı aç
Madde 24- Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir. Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır. 2. Davalar

Kişisel Verileri Koruma Kanunu Kapsamında Başvuru ve Şikâyet Usulü

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 13. maddesi gereğince ilgili kişi, kanunun uygulanmasına ilişkin taleplerini yazılı olarak veya Kişisel Verileri Koruma Kurulunun belirleyeceği yöntemlerle öncelikle veri sorumlusuna yöneltir. Başvuruyu alan veri sorumlusu, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde istemi sonuçlandırmakla yükümlüdür. Bu işlem kural olarak ücretsiz yerine getirilir; ancak sürecin ayrıca bir maliyet gerektirmesi hâlinde Kurulca belirlenen tarifedeki ücret talep edilebilir.

6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 13Kaynağı aç
MADDE 13- (1) İlgili kişi, bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirleyeceği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna iletir. (2) Veri sorumlusu başvuruda yer alan talepleri, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır. Ancak, işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde, Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir. (3) Veri sorumlusu talebi kabul eder veya gerekçesini açıklayarak reddeder ve cevabını ilgili kişiye yazılı olarak veya elektronik ortamda bildirir. Başvuruda yer alan talebin kabul edilmesi hâlinde veri sorumlusunca gereği yerine getirilir. Başvurunun veri sorumlusunun hatasından kaynaklanması hâlinde alınan ücret ilgiliye iade edilir. Kurula şikâyet

6698 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmeden Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yoluna başvurulamaz. Veri sorumlusuna iletilen başvurunun reddi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde ilgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir.

6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 14Kaynağı aç
MADDE 14- (1) Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde başvuruya cevap verilmemesi hâllerinde; ilgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. (2) 13 üncü madde uyarınca başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna başvurulamaz. (3) Kişilik hakları ihlal edilenlerin, genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır. Şikâyet üzerine veya resen incelemenin usul ve esasları

6698 sayılı Kanun'un 15. maddesi doğrultusunda şikâyeti inceleyen Kurul, ilgililere cevap verir. Şikâyet tarihinden itibaren altmış gün boyunca cevap verilmediği takdirde talep reddedilmiş sayılır. İnceleme neticesinde bir ihlalin varlığının tespit edilmesi hâlinde Kurul, belirlenen hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar vererek durumu ilgililere bildirir. Veri sorumlusu, bu kararı tebliğ aldığı tarihten itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır.

6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 15Kaynağı aç
MADDE 15- (1) Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi durumunda resen, görev alanına giren konularda gerekli incelemeyi yapar. (2) 1/11/1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen şartları taşımayan ihbar veya şikâyetler incelemeye alınmaz. (3) Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler hariç; veri sorumlusu, Kurulun, inceleme konusuyla ilgili istemiş olduğu bilgi ve belgeleri on beş gün içinde göndermek ve gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkân sağlamak zorundadır. (4) Şikâyet üzerine Kurul, talebi inceleyerek ilgililere bir cevap verir. Şikâyet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. (5) Şikâyet üzerine veya resen yapılan inceleme sonucunda, ihlalin varlığının anlaşılması hâlinde Kurul, tespit ettiği hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar vererek ilgililere tebliğ eder. Bu karar, tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirilir. (6) Şikâyet üzerine veya resen yapılan inceleme sonucunda, ihlalin yaygın olduğunun tespit edilmesi hâlinde Kurul, bu konuda ilke kararı alır ve bu kararı yayımlar. Kurul, ilke kararı almadan önce ihtiyaç duyması hâlinde, ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini de alabilir. (7) Kurul, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve açıkça hukuka aykırılık olması hâlinde, veri işlenmesinin veya verinin yurt dışına aktarılmasının durdurulmasına karar verebilir. Veri Sorumluları Sicili

Tazminat Talepleri, Süreler ve İptal Edilen Düzenleme

Mevzuatta unutulma hakkı başvurusu için açıkça tayin edilmiş genel bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yer almamaktadır; inceleme her somut olayın kendine özgü koşulları çerçevesinde gerçekleştirilir.

Kişilik hakkının zedelenmesi sebebiyle zarara uğrayan kimse, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca manevi tazminat talep edebilir. Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine farklı bir giderim biçimi kararlaştırabileceği gibi tazminata ek olarak saldırıyı kınayan bir hüküm kurabilir ve söz konusu kararın yayımlanmasına karar verebilir.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 58Kaynağı aç
MADDE 58- Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir. 4. Ayırt etme gücünün geçici kaybı

İnternet ortamında kişilik haklarının ihlaline dayanılarak içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi amacıyla başvurulan 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi, Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.

5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9Kaynağı aç
MADDE 9- (Değişik: 6/2/2014-6518/93 md.) (İptal:Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.: 2020/76; K.: 2023/172 sayılı Kararı ile) Özel hayatın gizliliği nedeniyle içeriğe erişimin engellenmesi[34][35]

Çocukların Kişisel Verileri Bakımından Unutulma Hakkı

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nda çocuklara özgü müstakil bir düzenleme bulunmamaktadır; çocuklar unutulma hakkını genel hükümler dairesinde haizdir. Kişisel verilerin işlenmesinde hukuka uygunluk sebebi teşkil eden rıza, ayırt etme gücüne sahip çocuk tarafından bizzat verilebilirken, ayırt etme gücü bulunmayan çocuk bakımından rıza çocuğun menfaati gözetilerek yasal temsilcisi tarafından verilir.

Unutulma hakkı fiziki arşivlerdeki belgeleri kapsar mı?

Hayır, unutulma hakkı yalnızca dijital ortamlardaki kişisel veriler için geçerli olup fiziki ortamlarda saklanan içerikleri kapsamaz.

Veri sorumlusuna başvurmadan Kişisel Verileri Koruma Kuruluna gidilebilir mi?

Hayır, 6698 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereğince veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmeden Kurula şikâyette bulunulamaz.

Kişisel verilerin silinmesi başvurusu tamamen ücretsiz midir?

Veri sorumlusu, unutulma hakkı ve kişisel verilerin silinmesine ilişkin başvuruda yer alan talepleri kural olarak ücretsiz sonuçlandırmakla yükümlüdür.

Unutulma hakkı başvuruları için kanunda bir hak düşürücü süre var mıdır?

Mevzuatta unutulma hakkının ileri sürülmesi bakımından genel bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre öngörülmemiş olup her somut olay kendi şartları çerçevesinde değerlendirilir. Buna karşılık, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında veri sorumlusuna yapılan başvurunun ardından Kurula şikâyet yoluna gidilmesi hâlinde, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış günlük hak düşürücü şikâyet sürelerine uyulması gerekir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu