Üniversitelerdeki idari teşkilat 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 51. maddesinde, atama ve kurumlar arası geçiş ise 52. maddesinde düzenlenir. Merkezde genel sekreter ile daire başkanları, müdürler, danışmanlar, hukuk müşavirleri ve uzmanlar; fakülte, enstitü ve yüksekokulda ilgili sekreter bulunur. Atamayı yapacak makam kadroya ve birime göre değişir. İptal davasında, özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde süre altmış gündür.
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 51Kaynağı aç
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 52Kaynağı aç
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Merkez ve birimlerdeki idari teşkilat
2547 sayılı Kanun'un 51/a maddesine göre yükseköğretim üst kuruluşlarında başkana, üniversitelerde rektöre bağlı merkez yönetim örgütünün başında bir genel sekreter bulunur. Hizmetlerin gerektirdiği daire başkanları, müdürler, danışmanlar, hukuk müşavirleri, uzmanlar ile büro ve iç hizmet görevlileri de bu yapıdadır. Bu kişiler 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi memurlar ve diğer görevliler arasından bulunur.
51/b maddesi her fakültede dekana bağlı bir fakülte sekreteri öngörür. Enstitü ve yüksekokullarda sekreter, ilgili müdüre bağlıdır. Fakülte sekreteri fakülte yönetim örgütünün başındadır. Gerektiğinde sekretere bağlı müdür ve diğer görevliler de çalıştırılabilir.
51/c maddesine göre genel sekreter ve sekreterler, bağlı bulundukları kurumun kurullarında oy hakkı olmaksızın raportörlük yapar. Raportörlük, kurulda oy kullanma yetkisinden ayrıdır.
Üst düzey görevlere atama
52/a maddesine göre genel sekreter, daire başkanları, müdürler, hukuk müşavirleri ve uzmanlar üniversitelerde yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından atanır. Yükseköğretim üst kuruluşlarında aynı görevler, ilgili kuruluşların görüşü alınarak üst kuruluşun başkanı tarafından atanır. Bent, atamadan önce görüş alınmasını öngörür. Görüşün olumlu olmasının ayrıca zorunlu olduğu bu bentte yazılmamıştır.
Aynı bent, fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterinin atanmasını ilgili dekan veya müdürün önerisi üzerine rektöre bırakır. Fakülte sekreterliğinde öneri dekandan, enstitü ve yüksekokul sekreterliğinde ilgili müdürden gelir. Atamayı rektör yapar.
52/b maddesi diploma şartını göreve göre ayırır. Üst kuruluşların ve üniversitelerin genel sekreterlerinin üniversite lisans diplomasına sahip olması şarttır. Fakülte sekreterleri ile enstitü ve yüksekokul sekreterleri için şart, yükseköğretim diplomasıdır.
Memurlar ve yardımcı hizmetler personeli
52/c maddesine göre memur atamaları kadro esas alınarak yapılır. Fakültelerde ve bağlı kuruluşlarda öneri dekandan, rektörlüğe bağlı kuruluşlarda ilgili müdürden, yükseköğretim üst kuruluşları ile üniversite merkez örgütünde genel sekreterden gelir. Atamayı birime göre başkan veya rektör yapar.
52/d maddesi yardımcı hizmetler sınıfını ayrı düzenler. Yükseköğretim üst kuruluşlarında, rektörlükte ve rektörlüğe bağlı kuruluşlarda genel sekreterin önerisi üzerine başkan veya rektör atama yapar. Fakültelerde ve bağlı kuruluşlarda fakülte sekreterinin önerisi üzerine dekanlar, enstitü ve yüksekokullarda sekreterin önerisi üzerine müdür atama yapar.
52/e maddesine göre yönetim personeli için aylıklı veya sözleşmeli kadrolar, yükseköğretim üst kuruluşlarında başkan, üniversitelerde rektör tarafından tespit edilir ve ilgili makamlara önerilir.
Kurumlar arası atanma
52/f maddesi atama yollarını kurum kapsamına göre ayırır. Yükseköğretim üst kuruluşlarında görevli memur ve diğer görevliler, genel sekreterlerin istek ve önerisi üzerine diğer kamu kuruluşlarına atanabilir. Üniversitelerde görevli olanlar için bu istek ve öneri rektörlerden gelir. Yükseköğretim Kurulu Başkanı, bu görevlileri yükseköğretim üst kuruluşları veya yükseköğretim kurumları arasında atayabilir.
İptal davasında süre
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7/1 maddesine göre dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür.
7/2-a maddesine göre idari uyuşmazlıklarda süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Başlangıç, bildirimin yapıldığı gün değil, onu izleyen gündür.
Adresi belli olmayan kişiye özel kanundaki hükme göre ilan yoluyla bildirim yapılmışsa 7/3 maddesi ayrı bir başlangıç öngörür. Özel kanunda aksine hüküm yoksa süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar.
7/4 maddesi, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresini ilan tarihini izleyen günden başlatır. İşlem uygulanırsa ilgililer düzenleyici işleme, uygulanan işleme veya her ikisine birden dava açabilir. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması, bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.
Atama işlemlerinin yargı denetimi
Danıştay İkinci Dairesinin 04/11/2020 tarihli ve E. 2019/2241, K. 2020/3233 sayılı kararı, idari ve mali işler daire başkanının fakülte sekreterliğine atanmasına ilişkin davada temyiz istemini reddetmiş ve bölge idare mahkemesi kararını oyçokluğuyla onamıştır. Çoğunluk, incelenen işlemde kazanılmış hak aylık derecesinin korunduğunu ve kamu yararı ile hizmet gereklerine aykırılığı gösteren bilgi veya belge sunulmadığını değerlendirerek ret sonucunda hukuki isabetsizlik görmemiştir. Bu sonuç incelenen dosyaya ilişkindir.
Danıştay 2. Daire, E. 2019/2241, K. 2020/3233Kaynağı aç
Aynı karardaki karşı oy, işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle ödenmesi gerektiği görüşündedir. Bu görüş çoğunluğa ait değildir ve kararın sonucunu değiştirmez.
Danıştay İkinci Dairesinin 23/05/2023 tarihli ve E. 2023/1679, K. 2023/2782 sayılı kararı, yapı işleri ve teknik daire başkanının mühendis kadrosuna atanmasına ilişkin davada temyiz istemini oybirliğiyle reddetmiş ve bölge idare mahkemesi kararını onamıştır. Kararda naklen atamadaki takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı bulunduğu ve yargı denetimine tabi olduğu belirtilmiştir. Aykırılığın kanıtlanması veya yargı merciince saptanması halinde işlemin neden ve amaç yönünden iptal edilebileceği açıklanmıştır. İncelenen dosyada böyle bir aykırılığı gösteren bilgi veya belge bulunmadığı kabul edilmiştir.
Danıştay 2. Daire, E. 2023/1679, K. 2023/2782Kaynağı aç
Bu kararda daire başkanlığı için takdir yetkisinin daha geniş olduğuna ilişkin değerlendirmede hukuki isabet bulunmadığı belirtilmiştir. Daire, davanın reddini açıklayan diğer gerekçeyi uygun gördüğü için bu hususu bozma nedeni saymamıştır. Daha geniş takdir yetkisi kabulü bu kararla onaylanmış değildir.
Danıştay İkinci Dairesinin 14/03/2024 tarihli ve E. 2024/386, K. 2024/1684 sayılı kararı, daire başkanının yüksekokul sekreterliğine atanmasına ilişkin davada temyiz istemini oyçokluğuyla reddetmiş ve davanın reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararını onamıştır. Karar bu dosyanın temyiz sonucunu gösterir; bütün atama uyuşmazlıkları için ortak bir ret kuralı kurmaz.
Danıştay 2. Daire, E. 2024/386, K. 2024/1684Kaynağı aç
Aynı karardaki karşı oy, davanın reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşündedir. Karşı oy çoğunluk kararı değildir. Üç dosyanın olayları ve gerekçeleri birbirinin yerine konarak tek bir atama sonucuna dönüştürülemez.
Sık sorulan sorular
Genel sekreteri kim atar?
Üniversitede genel sekreter, yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından atanır. Yükseköğretim üst kuruluşunda atamayı, ilgili kuruluşların görüşü alınarak üst kuruluşun başkanı yapar.
Fakülte sekreteri atamasında kim önerir?
Fakülte sekreteri, dekanın önerisi üzerine rektör tarafından atanır. Enstitü ve yüksekokul sekreterinde öneri ilgili müdürden gelir. Fakülte sekreterinin yükseköğretim diplomasına sahip olması şarttır.
Atama işlemine karşı dava süresi ne kadardır?
Özel kanunda ayrı süre gösterilmemişse Danıştay ve idare mahkemelerinde süre altmış gündür. İdari uyuşmazlıkta süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Adres bilinmiyorsa süre ne zaman işler?
Özel kanunda aksine hüküm yoksa süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar. Bu kural, adresi belli olmayan kişiye ilan yoluyla bildirim yapılan hale ilişkindir.
Naklen atamadaki takdir yetkisi sınırsız mıdır?
Hayır. Naklen atamadaki takdir yetkisi mutlak ve sınırsız değildir; kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır ve yargı denetimine tabidir. 52/f maddesinde üst kuruluşlardaki görevliler için genel sekreterlerin, üniversitelerdeki görevliler için rektörlerin istek ve önerisi öngörülür. Yükseköğretim Kurulu Başkanı, yükseköğretim kuruluşları arasında atama yapabilir.
Daire başkanlığında takdir yetkisi daha geniş midir?
E. 2023/1679, K. 2023/2782 sayılı kararda daire başkanlığı için takdir yetkisinin daha geniş sayılması hukuken isabetli bulunmamıştır. Ret sonucunu açıklayan diğer gerekçe ise bozma nedeni kabul edilmemiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

