Bu içerik, Uluslararası Sicil ve Türk Sicili Arasındaki Farklar konusunu açıklar. Uluslararası Sicil ile Türk Sivil Hava Aracı Sicili arasındaki temel hukuki farklar sistemin yapısı, öncelik ölçüsü ve tescilin doğurduğu hükümlerden kaynaklanır. Uluslararası Sicil, tamamen elektronik ortamda kesintisiz çalışan ve zaman damgası esasına göre öncelik tesis eden küresel bir bildirim sistemidir; bu kayıt mülkiyetin ulusal devrini sağlamaz. Türk Sivil Hava Aracı Sicilinde ise hak sıralaması tescil tarihi ve sırasına göre belirlenir ve bağlayıcılığı Türkiye ile sı
Uluslararası Sicilin İşlevi ve Öncelik Ölçüsü
Taşınır Donanım Üzerindeki Uluslararası Teminatlar Hakkında Sözleşme ve Hava Aracı Protokolü çerçevesinde kurulan Uluslararası Sicil, günün her saati kesintisiz erişilebilen çevrimiçi bir platformdur. Bu platformda hak sahiplerinin teminat sıralaması, yapılan kaydın zaman damgası esas alınarak belirlenir. Sistem, güvence haklarının uluslararası düzeyde duyurulması ve bu tesise bağlı önceliğin korunması amacına yöneliktir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. Ek 2Kaynağı aç
Uluslararası Sicil, güvence haklarının küresel aleniyetini sağlamakla birlikte mülkiyetin ulusal düzeydeki hukuki devrini gerçekleştirmez. Bu sebeple Türkiye'de hava aracı üzerinde rehin veya ipotek tesis edilirken yalnızca Uluslararası Sicil nezdinde kayıt yapılmış olması hukuken yeterli kabul edilmez.
Türk Sicilinde İpotek, Rehin ve Mülkiyet Devri
Türk sicilinde hava aracı ipoteği veya rehni bakımından sicil kaydı kurucu etki doğurur; buna karşılık mülkiyet devrinde sicil kaydı esasen aleniyet ve ileri sürülebilirlik rolünü üstlenir.
Türk Sivil Hava Aracı Sicilinde öncelik tescil tarihi ve sırasına göre belirlenir ve bağlayıcılığı Türkiye ile sınırlıdır.
Protokol Hükümleri, Bildirimler ve İç İşlem İstisnası
Hava Aracı Protokolü bakımından hızlı geçici tedbirlere ilişkin Article X hükümleri tam uygulanır; bu kapsamda 10 veya 30 gün içinde tedbir, teslim veya alıkoyma mekanizmaları söz konusudur. Alternative A (Article XI) 60 günlük bekleme süresiyle geçerlidir. Ayrıca Article VIII (hukuk seçimi), Article XII (temlik) ve Article XIII (IDERA) uygulanır.
Taşınır donanım rejiminin uygulanma sınırları kapsamında Türkiye, Sözleşme ve Protokol hükümlerinin iç işlemlere uygulanmayacağına dair Article 50 uyarınca beyanda bulunmuştur.
İcra ve İflas Kanunu Ek Madde 2 Uyarınca Hızlı İcra Prosedürü
Cape Town'da imzalanarak 6192 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan Sözleşme ve Protokol hükümleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu Ek Madde 2 ile icra hukukuna yansıtılmıştır. Sözleşme'nin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca haklarını kullanan güvence lehtarı ile 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki şartlı satıcı veya kiralayan, herhangi bir yargı kararı aranmaksızın Ankara İcra Dairesine başvurabilir. Bu başvuru, ilgilinin hak sahibi olduğunu gösteren ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından tanzim edilen tescil belgesiyle gerçekleştirilir.
Talep üzerine icra müdürü başkaca herhangi bir araştırma yapmaksızın, hak sahibi lehine üzerinde güvence tesis edilen nesnenin zilyetliği veya kontrolünün devrine karar verir ve kararı borçluya tebliğ eder. Ankara dışındaki yerlerde yanlış mercie başvuru ise İcra ve İflas Kanunu Ek Madde 2 kapsamındaki hızlı icrayı engeller.
Tebliğ tarihinden itibaren üç iş günü içinde borçlu taraf bu emri yerine getirmezse icra müdürü, Sözleşme'nin anılan 8 inci ve 10 uncu maddeleri çerçevesinde gereğini yerine getirmesi için almış olduğu kararı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne gönderir. İcra Dairesince Sözleşme ve Protokol çerçevesinde yapılacak iş ve işlemler ile takibe ilişkin esas ve usuller Adalet Bakanlığı ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
İhracat Kredilerinde Asgari Prim İndirimi
Sözleşme uygulamasını iç hukuka etkin biçimde yansıtan ülkeler, OECD sivil uçak ihracat kredilerinde asgari prim indirimi elde edebilir. Türkiye gerekli mevzuat uyum adımlarının ardından bu listeye dahil olmuş; böylece taşıyıcılar ve kiracılar için finansman maliyetinde düşüş imkanı doğmuştur.
Sık Sorulan Sorular
Uluslararası Sicil mülkiyet devri sağlar mı?
Hayır, Uluslararası Sicil mülkiyetin ulusal devrini kurmaz; yalnızca güvence haklarının küresel ölçekte bildirilmesi ve zaman damgası esasına göre öncelik kazanması işlevini görür.
Öncelik sıralaması her iki sicilde nasıl belirlenir?
Uluslararası Sicilde öncelik elektronik zaman damgasına göre kurulurken, Türk Sivil Hava Aracı Sicilinde tescil tarihi ve işlem sırası esas alınır ve bağlayıcılığı Türkiye ile sınırlıdır.
Türkiye'de ipotek için yalnızca Uluslararası Sicil kaydı yeterli midir?
Hayır, Türk sicilinde hava aracı rehni veya ipoteği bakımından tescil kurucu etki doğurduğundan, yalnızca Uluslararası Sicil kaydına dayanılması hukuken yeterli değildir.
Alternative A modeli hangi bekleme süresine tabidir?
Hava Aracı Protokolü çerçevesinde kabul edilen Alternative A modeli 60 günlük bekleme süresiyle uygulanmaktadır.
Hızlı icra takibinde yetkili icra dairesi neresidir?
İcra ve İflas Kanunu Ek Madde 2 kapsamındaki takip Ankara İcra Dairesi nezdinde öngörülmüş olup Ankara dışındaki yerlerde yanlış mercie başvuru bu hızlı icrayı engeller.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy