Lisansüstü Eğitim Gören TSK Personelinin Kıdem İlerlemesi

by Avukat Erdal Ersoy
Lisansüstü Eğitim Gören TSK Personelinin Kıdem İlerlemesi

TSK Personelinde Lisansüstü Eğitimin Derece ve Kademeye Etkisi

Türk Silahlı Kuvvetleri personel rejiminde yüksek lisans ve lisansüstü eğitimler personele doğrudan sabit bir derece veya kademe kazandırmaz. Lisansüstü eğitim, mevzuatta öngörülen koşullar dairesinde öğrenim kıdemi verilmesi suretiyle personelin hizmet süresine eklenir ve nasıp düzeltmesi yoluyla derece ve kademe ilerlemesinde dikkate alınır.

Subaylar İçin Lisansüstü Öğrenim Kıdemi Süreleri ve Üst Sınır

926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu m. 36/1-d uyarınca, ihtiyaç duyulan bilim dallarında tahsisi yapılan kontenjanlara giren subaylara yüksek lisans öğrenimi için bir yıl, bunlardan doktora yapanlara bir yıl, doğrudan doktora yapanlara iki yıl ve doçent olanlara ilave bir yıl olmak üzere toplamda en fazla üç yıl kıdem verilir ve ilgililerin nasıpları bu doğrultuda düzeltilir. Kanunun 36. maddesi çerçevesinde subaylara tanınan kıdemlerin toplamı hiçbir şekilde üç yılı aşamaz.

926 sayılı TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ PERSONEL KANUNU m. 36 (1/2)Kaynağı aç
Madde 36 – (Değişik: 7/7/1971 – 1424/7 md.) Kazai ve idari kararlar neticesi nasıp düzeltilmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır: a) (Değişik: 22/1/2015 – 6586/43 md.) Cezası ertelenen veya seçenek yaptırımlara çevrilenler hariç olmak üzere subayların; 1. Şahsi hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkumiyetleri hâlinde, infaz süresinden fazla olmamak üzere gözaltı, tutukluluk ve hükümlülükte geçen süreleri, 2. Açığı gerektiren bir suçtan mahkumiyet hâlinde açıkta geçen süreleri, 3. Haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya buna bağlı düşme kararı verilse dâhi, firar veya izin tecavüzünde bulundukları (…)[24] mahkeme kararı ile sabit olanların firarda veya izin tecavüzünde geçen süreleri, kıdemlerinden düşülür. Bu işlem, firar, izin tecavüzü veya açıkta geçen süreler bakımından hükmün veya kararın kesinleşmesini, şahsi hürriyeti bağlayıcı cezalar bakımından, cezanın kısmen veya tamamen infazını müteakip son rütbeye nasıp tarihinin düzeltilmesi suretiyle derhâl yapılır. b) Silahlı Kuvvetler hesabına veya izinli olarak yurt içinde veya yurt dışında her çeşit öğrenim, kurs ve staja gönderilen subaylardan, öğrenim, kurs veya stajlarını bu kanun hükümlerine göre hazırlanacak yönetmelikte gösterilen süre ve şartlar içinde bitiremiyen başarısızlık veya diğer sebeplerle bu yönetmelikte gösterilen sürelerden fazla sınıfta kalmak suretiyle bu süre içerisinde bitirmelerine imkan olmıyan üniversiteler, yüksek okullar veya sınıf okulları yönetmeliklerine göre öğrencilikle  ilişikleri  kesilen,  devamsızlık, başarısızlık,  uygunsuz  hallerinden dolayı eğitimlerine  son  verilen  veya devre kaybedenlerin öğrenim, kurs veya stajda kaldıkları süreler kadar bekleme süreleri uzatılır. Yurt dışına öğrenim, kurs veya staja gönderilenler için bu süre yurt dışına çıkış ve dönüş tarihleri arasında geçen süredir. c) Milli Savunma Üniversitesi Harp Enstitüleri Eğitimi, Milli Savunma ve Güvenlik Enstitüsü ile Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı nam ve hesabına tıpta uzmanlık eğitimi, sıhhi sebeplerle devamsızlık, yönetmelikte gösterilen özel nitelik istiyen kurslar ve üç ay dahil daha az süreli kurslar için (b) bendi hükümleri uygulanmaz.[25] d) (Değişik birinci paragraf:16/7/2020-7250/3 md.) Milli Savunma Üniversitesi Kara, Deniz ve Hava Harp Enstitülerinde karargâh subaylığı eğitimini tamamlayanlara bir yıl, bunlardan komuta ve kurmay eğitimini tamamlayanlara ayrıca bir yıl, bunlardan Milli Savunma Üniversitesi Müşterek Harp Enstitüsünde verilen müşterek komuta ve kurmay eğitimini tamamlayanlara ilave bir yıl; (Mülga ikinci paragraf:16/7/2020-7250/3 md.) Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personel temin ve yetiştirme planlarında belirtilecek ihtiyaç duyulan bilim dallarında yüksek lisans öğrenimi yapanlardan; yüksek lisans eğitimi bitiriş notu, lisans eğitimi bitiriş notu, sicil notu ortalaması, mükâfatlar ve cezalar ile ilgili yönetmeliklerde belirtilen diğer şartlar esas alınarak yapılacak sıralamada Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı namına ve kendi namına olmak üzere ayrı ayrı olarak bilim dalı karşılığında tahsisi yapılan kontenjanlara giren subaylara bir yıl, bunlardan doktora yapanlara bir yıl, doğrudan doktora yapanlara iki yıl, doçent olanlara ayrıca bir yıl olmak üzere toplam üç yıl;[26] Tıpta uzmanlık belgesi alanlara, diş tabipliğinde, veterinerlikte, eczacılıkta uzman belgesi alanlara veya doktora yapanlara iki yıl, bunlardan doçent olanlara ayrıca bir yıl olmak üzere toplam üç yıl; kıdem verilir. (Değişik ikinci fıkra: 24/4/2008-5758/3 md.) Türk Silahlı Kuvvetlerine muvazzaf subay olarak katılmadan önce branşları ile ilgili yukarıda belirtilen öğrenimlerini kendi nam ve hesaplarına yapmış veya subay nasbedildikten sonra bitirmiş olanlar, lisansüstü öğrenimi tamamladığı için sınıfları değiştirilen subaylar ile lisansüstü öğrenimi tamamladıktan sonra astsubaylıktan subaylığa nasbedilenler hakkında da yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır. Bu şekilde kıdem alanların nasıpları düzeltilir. Bu madde hükümlerine göre verilen kıdemlerin toplamı hiçbir şekilde üç yılı aşamaz. Yukarıda yazılı nitelikleri haiz olanlara lisansüstü öğrenim kıdemi verilebilmesi için; 1. Müracaat tarihinde sicil notu ortalamasının, sicil tam notunun % 90’ı ve daha üstünde olması, 2. Lisansüstü öğrenimini kendi nam ve hesabına yapanlar için askerî disiplin, tutum ve davranışları, görevindeki başarısı, meslekî bilgi ve yetenekleri, genel kültürü, ahlakî ve şahsî nitelikleri bakımından kıdem almaya layık bulunduğuna dair “Lisansüstü Öğrenim Kıdemi Nitelik Belgesi”nin müspet olarak düzenlenmiş olması, 3. Özel kanunlara tâbi olanların, yukarıdaki şartlara ilave olarak bu sıfatlarını kazanmada, kendi kanun ve yönetmeliklerinde belirtilen usûl ve esasları yerine getirmiş olması, 4. Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş, genel veya özel af kanunları kapsamına girmiş, hükümlülüklerine ilişkin kayıtları adlî sicilden çıkarılmış olsalar bile;[27] aa) Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurmak, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma suçlarından birisinden mahkûm olmaması, bb) Firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat, isyan suçları ile 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununun 148 inci maddesinde belirtilen suçlardan mahkûm olmaması, cc) (Değişik: 31/1/2013-6413/45 md.) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, yukarıdaki bentlerde belirtilen suçların dışındaki suçlardan, toplam olarak 21 gün ve daha fazla hapis, oda hapsi veya hizmet yerini terk etmeme cezası ile mahkûm veya cezalandırılmış olmaması, gerekir. Açığa alınmayı gerektiren ya da yukarıdaki bentlerde sayılan suçlardan gözetim altına alınanlar, tutuklananlar veya kamu davası açılanlar, haklarındaki yargılama neticesine göre işleme tâbi tutulurlar. e) (Ek: 17/4/1975 – 1875/3 md.) Nasıp düzeltilmek suretiyle yapılacak terfiler 33 üncü madde hükmüne tabidir. f) (Ek: 29/9/1988 – 3475/2 md.; Değişik: 9/8/1993 – KHK- 499/5 md.) Bu madde hükümlerine göre nasıpları leh veya aleyhe düzeltilenlerin terfi işlemlerinin ne şekilde yapılacağı ve kıdemlerinin verilme usul, esas ve şartları Subay Sicil Yönetmeliğinde gösterilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Kıdem I – Kıdem ve kıdem sırası:

Sağlık ve uzmanlık bilimleri alanında ise tıpta uzmanlık belgesi alan subaylar ile diş tabipliğinde, veterinerlikte ve eczacılıkta uzman belgesi alan veya doktora yapan subaylara iki yıl kıdem tanınır. Bu personelden doçentlik unvanını kazananlara ayrıca bir yıl ilave edilerek toplam üç yıl kıdem hakkı verilir.

Lisansüstü Öğrenim Kıdeminden Yararlanma Koşulları ve Kapsamı

Subaylara lisansüstü öğrenim sebebiyle kıdem verilebilmesi kanunda belirli liyakat koşullarına bağlanmıştır. Müracaat tarihinde sicil notu ortalamasının, sicil tam notunun en az yüzde 90'ı düzeyinde bulunması zorunludur. Bunun yanında lisansüstü eğitimini kendi nam ve hesabına tamamlayan subaylar yönünden askerî disiplin, görev başarısı, meslekî bilgi, tutum ve kişisel nitelikleri bakımından kıdeme layık olunduğunu gösteren Lisansüstü Öğrenim Kıdemi Nitelik Belgesi'nin müspet olarak düzenlenmiş olması şarttır.

Lisansüstü kıdem hakkı geniş bir personel grubunu kapsar. Türk Silahlı Kuvvetlerine muvazzaf subay olarak katılmadan önce branşıyla ilgili lisansüstü eğitimini kendi nam ve hesabına bitirenler, subay nasbedildikten sonra eğitimi tamamlayanlar, lisansüstü öğrenimi bitirdiği için sınıfı değiştirilen subaylar ve bu öğrenimi tamamlamasının ardından astsubaylıktan subaylığa nasbedilenler de 926 sayılı Kanun m. 36 kapsamındaki kıdem hükümlerinden faydalanır.

Kendi Nam ve Hesabına Lisansüstü Eğitim Prosedürü ve Değerlendirme

TSK Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği m. 9 hükmüne göre, kendi nam ve hesabına lisansüstü eğitime kabul edilen subay ve astsubayların, eğitime kabullerini izleyen iki ay içerisinde durumu mensubu oldukları kuvvet komutanlığına, Jandarma Genel Komutanlığına veya Sahil Güvenlik Komutanlığına bildirmeleri gerekir. Yurt içinde kendi imkânlarıyla lisansüstü eğitime devam eden personel, ders ve çalışmalara katılım sağlayabilmek amacıyla talep etmesi halinde yıllık izninden mahsuben izin kullanabilir.

Kendi nam ve hesabına lisansüstü eğitim gören personelin kıdem kontenjanına girişinde esas alınan nitelik puanı belirli ağırlıklarla hesaplanır. TSK Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği m. 10/b uyarınca bu puan; yüksek lisans bitiriş notunun yüzde kırkı, lisans mezuniyet notunun yüzde onu, sicil notu ortalamasının yüzde kırkı ile mükâfat ve cezaların yüzde onu toplanarak tespit edilir. Değerlendirmede nitelik puanlarının eşit olması halinde öncelikle personelin sicil notu ortalaması esas alınır.

Eğitimde Devre Kaybı ve Başarısızlığın Bekleme Süresine Etkisi

Lisansüstü öğrenim, kurs veya staj süreçlerinin mevzuata uygun şekilde tamamlanması esastır. 926 sayılı Kanun m. 36/1-b uyarınca; öğrenim, kurs ve stajlarını mevzuatta öngörülen süre ve şartlarda bitiremeyerek başarısızlık veya uygunsuz halleri sebebiyle eğitimlerine son verilen ya da devre kaybeden subayların bu eğitimlerde geçirdikleri süreler kadar rütbe bekleme süreleri uzatılır.

TSK personeli yüksek lisans yaptığında doğrudan derece veya kademe alır mı?

Lisansüstü eğitim personele doğrudan sabit bir derece veya kademe kazandırmaz; ilgili mevzuat çerçevesinde verilen öğrenim kıdeminin personelin hizmet süresine eklenmesi ve nasıp düzeltmesi yapılması suretiyle derece ve kademe ilerlemesine etki eder.

Subayların lisansüstü öğrenim nedeniyle alabileceği kıdem süresinin bir sınırı var mıdır?

Evet, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu m. 36 uyarınca yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık veya doçentlik sebebiyle verilecek kıdemlerin toplamı hiçbir şekilde üç yılı aşamaz.

Kendi imkânlarıyla yüksek lisansa kabul edilen personelin bildirim yükümlülüğü nedir?

Kendi nam ve hesabına lisansüstü eğitime kabul edilen subay ve astsubayların, kabul tarihinden itibaren iki ay içerisinde durumu ilgili kuvvet komutanlığına, Jandarma Genel Komutanlığına veya Sahil Güvenlik Komutanlığına bildirmesi zorunludur.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu