657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin C fıkrasının (a) bendi kapsamında memurların kendilerine tevdi edilen görev ve talimatları kasıt taşıyarak eksiksiz ve süresinde yerine getirmemesi aylıktan kesme cezasıyla yaptırıma bağlanmıştır. Aynı düzenleme görev yerindeki kurumsal usul ve esaslara uyulmamasını, resmi nitelikteki evrak, araç ve gereçlerin özenle korunmaması veya özensiz kullanılmasını da bu disiplin cezası kapsamına almaktadır.
Aylıktan Kesme ile Kademe İlerlemesinin Durdurulması Arasındaki Fark
Disiplin hukuku uygulamasında eylemin ağırlığı ile öngörülen ceza arasındaki bağlantının titizlikle değerlendirilmesi gerekir. 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin C fıkrasının (a) bendinde düzenlenen emir ve görevleri tam ve zamanında yerine getirmeme hali aylıktan kesme cezasını gerektirirken; aynı maddenin D fıkrasının (n) bendinde yer verilen görev ve talimatların kasten hiç yapılmaması fiili kademe ilerlemesinin durdurulması yaptırımına bağlanmıştır. Bu çerçevede idarenin ilgilinin eylemini nitelendirirken görevin vaktinde ve eksiksiz ifa edilmemesi ile görevin kasten hiç yerine getirilmemesi arasındaki ayrımı somut olayın özelliklerine göre tahlil etmesi icap eder.
Görevin Kapsamı ve Personele Yüklenemeyecek Nöbet Görevi
Kamu görevlisine emri yerine getirmediği isnadıyla disiplin cezası uygulanabilmesi için söz konusu görevin ilgili personelin mevzuatta tanımlanan kadro ve unvanına uygun olması zorunludur. Örneğin ortaöğretim kurumlarında nöbet görevinin yalnızca öğretmenler tarafından yerine getirileceği kurala bağlandığından, derslere uygulatıcı sıfatıyla giren veteriner hekim unvanlı bir personelin öğretmen sayılarak nöbet tutmadığı gerekçesiyle verilen emir ve görevleri yapmamaktan ötürü aylıktan kesme cezasıyla tecziye edilmesi hukuka uygun görülmemektedir.
Disiplin Soruşturmacısının Kıdemi ve Disiplin Kurulunda Oy Yasağı
Disiplin soruşturmasının tarafsız yürütülmesi amacıyla soruşturmacı olarak tayin edilen kişinin soruşturulan kamu görevlisinin kıdem ve görev bakımından üstü, bunun fiilen mümkün olmaması durumunda ise en azından dengi statüsünde bulunması gerekir. Soruşturulan kamu görevlisinin astı konumundaki bir kamu görevlisince yürütülen tahkikat sonucunda düzenlenen rapora dayanılarak disiplin cezası tayin edilmesi usul ve yetki yönünden hukuka aykırılık oluşturur.
Soruşturmacının tarafsızlığı kuralı itiraz mercii önündeki değerlendirmede de geçerlidir. Disiplin soruşturmasını yürüten kişinin, ilgilinin disiplin cezasına karşı yaptığı itirazın görüşüldüğü disiplin kurulu toplantısına üye sıfatıyla katılıp oy kullanması disiplin cezasını sakatlar.
Tevhiden Cezalandırma ve Bağımsız Fiillerin Ayrımı
Disiplin soruşturmalarında kamu görevlisine isnat edilen her bir eylemin hukuki değerlendirmesi ayrı yapılmakla birlikte idarenin tevhiden cezalandırma yoluna başvurması mümkündür. İdari yargı yerlerince yapılan denetimlerde her eylem bağımsız değerlendirilse dahi idarece ilgilinin lehine tesis edilmiş olan tevhiden cezalandırma uygulamasını ortadan kaldıracak şekilde karar verilemez.
Buna karşılık Danıştay Onikinci Dairesinin E. 2019/1984, K. 2019/5772 sayılı kararında açıklandığı üzere, aynı süreç içerisinde gerçekleşmiş olsa dahi eylemler nitelikleri bakımından birbirinden farklı ise her bir eylem için ayrı disiplin cezası uygulanmasında hukuki engel bulunmamaktadır. Örneğin bir ihale sürecinde ihale komisyonunun oluşumundaki usulsüzlük ile harcama yetkilisi sıfatıyla mevzuata aykırı ödeme emri belgesinin imzalanması eylemleri nitelik yönünden bağımsız olduğundan, bu fiillerin ayrı ayrı cezalandırılması mükerrer cezalandırma sayılmaz.
Danıştay 12. Daire, E. 2019/1984, K. 2019/5772Kaynağı aç
Savunma İstemi, Tebligat Usulü ve Zamanaşımı
Disiplin işlemleri soruşturma ve ceza zamanaşımı sürelerine tabi olduğundan gecikmesinde sakınca bulunan işlerdendir. İki yıllık ceza zamanaşımı süresinin dolmasına az bir zaman kaldığı hallerde raporlu bulunan personele savunma istem yazısının idare memurları aracılığıyla tebliğ edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesinde memur vasıtasıyla tebliğ sebebinin tebligat evrakında gösterileceği belirtilmiş olsa da bu kural idarenin iç işleyişine ilişkin olduğundan, sebebin evrakta yer almaması işlemi sakatlamaz.
İtiraz Usulü ve Süreler
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 135. maddesi uyarınca disiplin amirlerince verilen kınama cezalarına karşı disiplin kuruluna itiraz yoluna başvurulabilir; itiraz süresi kararın ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yedi gündür. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir. İtiraz mercileri ise kendilerine intikal eden itiraz dilekçesi ile karar ve eklerini inceleyerek intikal tarihinden itibaren otuz gün içinde kararlarını vermekle yükümlüdür.
Verilen emir ve görevleri zamanında yapmamanın cezası nedir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin C fıkrasının (a) bendi uyarınca kasıtlı olarak verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak memurlar hakkında aylıktan kesme cezasını gerektirir.
Görevi zamanında yapmamak ile kasten yapmamak arasındaki fark nedir?
657 sayılı Kanun'un 125. maddesi gereğince verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmama fiili aylıktan kesme cezası yaptırımına bağlanmışken, verilen görev ve emirleri kasten yapmama eylemi kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektirir.
Disiplin soruşturmasını ast konumundaki bir kamu görevlisi yürütebilir mi?
Disiplin soruşturmasını yürüten muhakkikin soruşturulan memurun kıdem ve görev bakımından üstü, bu durum fiilen mümkün değilse en azından dengi olması zorunlu olup ast konumundaki personelin hazırladığı rapora dayanılarak ceza tesis edilemez.
Soruşturmayı yürüten muhakkik itirazın görüşüldüğü kurulda oy kullanabilir mi?
Disiplin soruşturmasını yürüten soruşturmacının, disiplin cezasına karşı yapılan itirazın görüşülüp karara bağlandığı disiplin kurulu toplantısına katılarak oy kullanması hukuka aykırıdır ve işlemi sakatlar.
Disiplin cezasına itiraz süresi kaç gündür?
657 sayılı Kanun'un 135. maddesi uyarınca disiplin amirinin kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilmelidir; bu süre içinde itiraz edilmeyen cezalar kesinleşir ve itiraz mercii otuz gün içinde karar verir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy