Trafik Kazasında Orijinal Parça Fark Bedeli Tazminatı

by Avukat Erdal Ersoy
Trafik Kazasında Orijinal Parça Fark Bedeli Tazminatı

Trafik kazasından kaynaklanan araç hasarının onarımında orijinal parça yerine yan sanayi ya da ikinci el parça kullanılması durumunda, iki parça fiyatı arasındaki fark ayrıca tazminat olarak talep edilebilir. Bu talep orijinal parça fark bedeli olarak adlandırılır ve gerçek zarar ilkesine dayanır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, gerçek zararın ancak aracın onarımında tamamen orijinal parçalar kullanılmak suretiyle sağlanabileceğini, yan sanayi yedek parça fiyatına göre yapılan hesabın bu ilkeyi karşılamadığını kabul etmektedir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2014/15938, K. 2014/13033Kaynağı aç
17. Hukuk Dairesi         2014/15938 E.  ,  2014/13033 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesi TARİHİ : 12/06/2014 NUMARASI : 2014/30-2014/725 Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulü kısmen reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü: -K A R A R- Davacı vekili, 21.12.2013 tarihinde davalı Z.. K..'nın malik ve sürücüsü olduğu …plakalı zorunlu mali mesuliyet sigortası bulunmayan aracı ile C.. Y..'nın maliki ve sürücüsü olduğu araca iki sokağın kesiştiği kavşakta çarptığını, bu kazanın meydana gelmesinde davalının asli kusurlu olduğunu, kaza nedeni ile müvekkiline ait araçta hasar meydana geldiğini, hasar gören ve değiştirilmesi gereken parçalar Aksaray 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/36 D. İş sayılı dosyası üzerinden tespit edildiğini, bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 3.000.00-TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, 05/06/2014 tarihli ıslah dilekçesi ile taleplerini 6.014,67 TL'ye çıkarmıştır Davalı vekili, süresinden sonra sunduğu cevap dilekçesinde, kusur ve hasar yönünden daha önce alınan bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, açılan davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlara ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile 3.063,00 TL' nin kaza tarihi olan 21/12/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 1-Mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere, özellikle oluşa ve dosya içeriğine uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. Motorlu aracın işletilmesi sırasında meydana gelen zararlardan dolayı sorumluluk zarar görenin uğradığı gerçek zarar ile sınırlıdır. Başka bir deyişle BK’nun 42. maddesi uyarınca (6102 sayılı Kanun 50. md.) motorlu aracın neden olduğu zarar nedeniyle meydana gelen gerçek zarar giderilmelidir. Gerçek zarar, zarar gören şeyin eski hale getirilebilmesi için gereken onarım ve işçilik giderlerini kapsar. Somut olayda, hükme esas Adli Tıp Kurumu raporunda davacıya ait aracın onarımının hesaplanmasında orijinal parçalar yanında eşdeğer parçaların da esas alındığı anlaşılmaktadır. Gerçek zarar ancak aracın onarımında tamamen orijinal parçalar kullanılmak suretiyle sağlanır. Bu durumda mahkemece Adli Tıp Kurumu raporunda orijinal parça kullanılarak hesaplanan gerçek hasar miktarının doğru olduğunun kabulü gereklidir. Mahkemece; orijinal parça hesabına göre belirlenen miktar hükme esas alınması gerekirken, yan sanayi yedek parça hesabına göre hüküm verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. SONUÇ : Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, aşağıda dökümü yazılı 156,23 TL kalan onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına 30.9.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Orijinal Parça Fark Bedeli Nedir?

Orijinal parça fark bedeli tazminatı, hasar onarımında orijinal yedek parça yerine yan sanayi (aftermarket) ya da ikinci el çıkma parça kullanıldığında ortaya çıkan fiyat farkını karşılamak amacıyla ödenen tazminattır. Her hasarlı parça için orijinal parça fiyatından yan sanayi parça fiyatı çıkarılarak hesaplama yapılır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2014/15938, K. 2014/13033 sayılı kararında bu ilkeyi açıkça ortaya koymuştur: orijinal parça kullanılarak hesaplanan gerçek hasar miktarının esas alınması gerekirken yan sanayi yedek parça hesabına göre hüküm verilmesi bozma sebebi sayılmıştır. Söz konusu kararda gerçek zararın, orijinal parçalarla giderilmesi temeline dayandığı vurgulanmıştır.

Gerçek Zarar İlkesi ve Hukuki Dayanak

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2014/15938, K. 2014/13033 sayılı kararında gerçek zararın, hasar gören aracın eski hale getirilebilmesi için gereken onarım ve işçilik giderlerini kapsadığı belirtilmiştir. Bu çerçevede yan sanayi parça fiyatına göre belirlenen hasar bedeli gerçek zarar ilkesini karşılamamaktadır.

Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesi, zararı ve zarar verenin kusurunu ispat yükünün zarar görende olduğunu düzenlemektedir. Aynı madde uyarınca zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirleyebilir.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 50Kaynağı aç
MADDE 50- Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler. III. Tazminat 1. Belirlenmesi

İkinci El veya Yan Sanayi Parça Kullanımında Hak Korunması

Araç sahibi, onarımdan sonra orijinal parça yerine ikinci el çıkma parça kullanıldığını tespit ettirdiğinde bu değişimi kabule zorlanamaz; süresinde tespit yaptırıp dava açan araç sahibi bakımından bu koruma geçerlidir.

Kasko ve Zorunlu Trafik Sigortasında Durum

Kasko poliçesine orijinal parça kullanımı güvencesi eklenmiş ise sigorta şirketi bu maliyeti poliçe kapsamında karşılar; belirlenen limitler aşılırsa aşan kısım sigortalıya aittir. Kapsam poliçe şartlarına bağlıdır.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamındaki tazminat taleplerinde uygulamanın nasıl şekilleneceği konusunda farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, gerçek zararın orijinal parça üzerinden belirlenmesi gerektiğini karar düzeyinde benimsemiştir. Sigorta uygulamasında eşdeğer parçanın esas alınabileceği ve araç sahibinin orijinal parça talep etmesi hâlinde fark bedelini ayrıca izlemesi gerekebileceği ileri sürülmekle birlikte bu yaklaşım, gerçek zarar ilkesini esas alan yargı içtihadıyla çelişmektedir.

Sigortacının Ödeme Süresi ve Temerrüt Faizi

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 99/1. maddesi uyarınca sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarıyla belirlenen belgeleri sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadır.

2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 99Kaynağı aç
Madde 99 – Sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.[76] Ödemeyi yapan sigortacı, ödenen miktarın sorumluluk oranlarında paylaşılmasını diğer sigortacılardan yazılı olarak talep eder. Diğer sigortacılar talep tarihinden itibaren sekiz iş günü içinde kendilerine düşen miktarı talepte bulunana öder. (Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sigortacılar, 108 000 000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar. İhtiyari mali sorumluluk sigortasına uygulanacak hükümler:

Usulüne uygun başvuru yapılmış ve belgelerin tebliğ tarihi belirlenebiliyorsa temerrüt faizi, bu tarihe 8 iş günü eklenmesiyle bulunan tarihten; usulüne uygun başvuru bulunmuyorsa dava tarihinden itibaren işler. Bu süreye uymayan sigortacılar Karayolları Trafik Kanunu'nun 99. maddesi kapsamında yaptırıma tabidir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/7769, K. 2016/11925Kaynağı aç
17. Hukuk Dairesi         2016/7769 E.  ,  2016/11925 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı …Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü: K A R A R Davacı vekili; davacının kendisine ait araçla seyir halinde iken davalı sürücü …'ın kendisine ait araca arkadan çarpması neticesinde davaya konu kazanın meydana geldiğini; işbu kazada davalının tam ve asli kusurlu olduğunu, aracın kaza sonrasında davalıya ait aracın sigortasından karşılanmak üzere yaptırıldığını, 10.095-TL hasar bedeli fatura edildiğini, davalı … Sigortanın 8.858,04-TL’sini karşıladığını, tamamını ödemediğini, meydana gelen kaza sonrasında aracın değişen ve boyanan parçalarının olduğunu orjinalliğini yitirdiğini ve değer kaybettiğini beyanla şimdilik 2.000-TL değer kaybı ve 1.235-TL hasar bedeli farkını kaza tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte talep etmiş, 05.02.2016 tarihli ıslah dilekçesiyle değer kaybı bedeli talebini 10.095,00 TL'ye yükseltmiştir. Davalı …Ş. vekili; kaza nedeniyle meydana gelen maddi hasara ilişkin 8.858,04-TL tazminat bedelinin 16.04.2015 tarihinde davacıya ödendiğini, davalıya ait aracın davalı … şirketi nezdinde trafik sigortası poliçesi ile sigortalı olduğunu, maddi kazalarda araç başına sigorta teminatının 29.000-TL olduğunu, değer kaybı talebinin teminat kapsamı dışında olduğunu, tazminata hükmedilecek ise aracın orijinal parçalarla değişmiş olması sebebiyle kıymet kazanmış olduğundan kıymet tenzili uygulanması gerektiğini, müvekiili şirketin temerrüde düşmediğini, davacının başvurusu üzerine ödeme yaptığını, tazminat taleplerine dava tarihinden yasal faiz istenebileceğini, avans faizi talebinin haksız olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur. Davalı …, davaya cevap vermemiştir. Mahkemece, iddia, savunma, toplanan delillere ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davanın kabulü ile 10.095 TL değer kaybının, 1.235 TL araçtan meydana gelen hasar bedeli farkının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; hüküm, davalı …Ş. vekili tarafından temyiz edilmiştir. 1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı …Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir. 2-Dava, trafik kazası nedeniyle araçta meydana gelen değer kaybının ve bakiye hasar bedelinin tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda 1.235-TL hasar bedeli farkı ve 10,095,00 TL değer kaybı tazminatına hükmolunmuş ise de, mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunda araç değer kaybı hesaplaması doğru yapılmamıştır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda araçtaki değer kaybının tespiti, Dairemizce değer kaybının belirlenmesi hususunda esas alınan, aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş 2. el piyasa değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el piyasa değeri arasındaki fark kriterine uyulmaksızın genel bir değerlendirme yapılarak sağlanmıştır. Araçta meydana gelen değer kaybının; aracın serbest piyasa koşullarına göre kaza tarihi itibariyle hasarsız haldeki ikinci el rayiç değeri ile aracın yaşı, özellikleri, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği dikkate alınarak kazadan sonraki hasarlı halinin rayiç değeri tespit edilip bu iki miktar arasındaki azalmaya (farka) göre hesaplanması gerekir. Değer kaybı konusunda genel bir değerlendirme ile değer kaybının tespit olunduğu bilirkişi raporuna dayalı olarak hüküm kurulması doğru görülmemiştir. 3-6100 Sayılı HMK.’nun 266. ve takip eden maddeleri uyarınca, mahkemece, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşü alınarak karar verilmelidir. Sonucu açık ve belli durumlar ayrık olmak üzere, trafik kazalarında araçta meydana gelen hasar ve değer kaybının tespiti de uzman bilirkişi aracılığıyla yapılmalıdır. Somut olayda, mahkemece hasar ve değer kaybı hususunda hukukçu ve emlakçı bilirkişiden alınan rapor hükme esas alınarak karar verilmiştir. Dosya kapsamından da avukat ve emlakçı unvanlı bilirkişilerin uzmanlık alanları belli değildir. Bu durumda mahkemece, alanında uzman bir makine mühendisi bilirkişiden, aracın gerçek hasar bedeli ve kaza nedeniyle hasar gören araçta oluşan değer kaybının ne olduğu konularında yukarıda açıklanan ilkeler ışığında ayrıntılı, denetime elverişli rapor alınarak varılacak uygun sonuca göre karar verilmesi gerekirken dosya kapsamına göre uzmanlık alanı belli olmayan avukat ve emlakçı bilirkişi tarafından verilen yetersiz rapora dayanarak hüküm kurulması doğru görülmemiştir. 4-Davalı …Ş, zarara neden olan aracın trafik sigortacısıdır. 2918 Sayılı KTK'nin 99/1 maddesi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.2 maddesi gereğince trafik sigortacısının zarar giderim yükümlülüğünün süresi, rizikonun ihbarı ve gerekli belgelerin sigortacıya iletildiği tarihten itibaren 8 işgünü olarak belirlenmiştir. Mahkemece, davacı tarafından davalı … şirketine usulüne uygun olarak başvuru yapılıp yapılmadığı belirlenmeden, şayet başvuru mevcutsa başvurunun tebliğine ilişkin belgelerin istenip ibraz edildiğinde tespit edilecek tarihe 8 iş günü eklenmek suretiyle bulunacak tarihten, başvuru yoksa dava tarihinden itibaren davalı … şirketinin temerrüt faizinden sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli görülmemiştir. SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı …Ş. vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2), (3) ve (4) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı …vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı …ne geri verilmesine 26/12/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Zararın İspatı ve Bilirkişi İncelemesi

Trafik kazasından kaynaklanan hasar ve değer kaybının tespitinde, uzmanlık alanı belli olmayan bilirkişilerden alınan yetersiz raporlara dayanılarak karar verilmesi bozma sebebi sayılmıştır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/7769, K. 2016/11925 sayılı kararında bu tür uyuşmazlıklarda alanında uzman makine mühendisi bilirkişiden ayrıntılı ve denetime elverişli rapor alınması gerektiğini hükme bağlamıştır.

Zararın miktarı tam olarak ispatlanamıyorsa Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesi çerçevesinde hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zararı hakkaniyete uygun biçimde belirleyebilir.

Araç Değer Kaybı ile Parça Fark Bedelinin Farkı

Orijinal parça fark bedeli ile araç değer kaybı farklı tazminat kalemlerini ifade eder. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/7769, K. 2016/11925 sayılı kararında değer kaybının; aracın serbest piyasa koşullarına göre kaza tarihi itibarıyla hasarsız haldeki ikinci el rayiç değeri ile aracın yaşı, özellikleri, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği dikkate alınarak kazadan sonraki hasarlı haldeki rayiç değeri arasındaki farka göre hesaplanması gerektiğini belirlemiştir; ancak bu karar bozma hükmü içerdiğinden kesin bir sonucu yansıtmamaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Sigorta şirketi orijinal parça yerine yan sanayi parça kullandıysa ne yapabilirim?

Onarımda orijinal parça yerine yan sanayi parça kullanıldığını tespit ettirip iki parça arasındaki fark bedelini tazminat olarak talep edebilirsiniz. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2014/15938, K. 2014/13033 sayılı kararında gerçek zararın yalnızca orijinal parça üzerinden belirlenebileceğini kabul etmiş; yan sanayi parça fiyatına göre yapılan hesabı yeterli bulmayan kararı bozmuştur.

Parça fark bedelini ispat etmek için hangi belgeler gereklidir?

Zararın miktarı tam olarak ispatlanamasa bile Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesi çerçevesinde hâkim, hakkaniyet ölçütüne göre belirleme yapabilir. Yargı sürecinde alanında uzman makine mühendisi bilirkişiden alınacak ayrıntılı ve denetime elverişli bir rapor belirleyici önem taşır.

Onarımda ikinci el çıkma parça kullanıldıysa bunu kabul etmek zorunda mıyım?

Süresinde tespit yaptıran ve dava açan araç sahibi, ikinci el çıkma parça ile yapılan değişimi kabule zorlanamaz. Bu hukuki koruma, zamanında ve usulüne uygun şekilde hareket eden araç sahibi için geçerlidir.

Sigortacı ödeme yapmazsa ne zaman temerrüde düşer?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 99/1. maddesi uyarınca sigortacı, gerekli belgelerin iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır. Usulüne uygun başvuru yapılmışsa temerrüt faizi bu sekiz iş gününün dolduğu tarihten; başvuru yoksa dava tarihinden itibaren işlemeye başlar.

Kasko sigortam orijinal parça farkını karşılar mı?

Bu tamamen poliçe içeriğine bağlıdır. Poliçenize orijinal parça kullanımı güvencesi eklenmiş ise sigorta şirketi bu maliyeti karşılar; belirlenen limit aşılırsa aşan kısım sigortalıya aittir. Poliçenizin ilgili güvenceyi içerip içermediğini sözleşme metninden kontrol etmeniz gerekir.

Orijinal parça fark bedeli ile araç değer kaybı aynı şey midir?

Hayır, bunlar birbirinden farklı tazminat kalemleridir. Orijinal parça fark bedeli, onarımda kullanılan parçalar arasındaki fiyat farkını karşılarken araç değer kaybı, kaza tarihi itibarıyla aracın hasarsız haldeki ikinci el piyasa değeri ile kazadan sonraki hasarlı haldeki değeri arasındaki farka göre ayrıca hesaplanır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu