Trafik Kazasında Kusurlu Tarafın Tazminat Sorumluluğu

Trafik kazasında tazminat sorumluluğu kural olarak tarafların kaza anındaki kusur oranlarına göre belirlenir. Kırmızı ışık ihlali yapmak, hız sınırını aşarak kontrolü kaybetmek ya da alkol veya uyuşturucu madde etkisi altında araç kullanmak kusur değerlendirmesinde ağır veya asli kusur sayılır. Kazaya karışan taraflardan birinin kusur oranı yüzde yüz ise meydana gelen zararın tamamı bu kusurlu tarafça karşılanır; ortak kusur bulunması durumunda ise tazminat tarafların kusur oranlarına göre bölüştürülür.

Kusur Değerlendirmesi ve Kaza Raporlarına İtiraz

Trafik kazası tespit tutanağında veya ekspertiz raporlarında belirlenen kusur durumu taraflar açısından kesin ve bağlayıcı nitelikte değildir. Belirlenen kusur oranına itiraz etmek isteyen taraflar, Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurarak ya da yetkili mahkemede dava açarak yeni bir bilirkişi incelemesi yapılmasını ve kusur oranının yeniden değerlendirilmesini talep edebilir.

Kusurlu Tarafça Karşılanacak Maddi Zararlar

Kusurlu tarafın ödemekle yükümlü olduğu maddi zararlar kaza nedeniyle malvarlığında ve bedensel bütünlükte oluşan kayıpları kapsar. Bu kapsamda mağdurun aracındaki onarım masrafları, kazada yaralanma gerçekleşmişse hastane giderleri, ilaç harcamaları ve fizik tedavi masrafları kusurlu taraftan talep edilebilir. Kaza nedeniyle çalışamayarak maaş kaybı yaşayan mağdurun uğradığı iş gücü kaybı ile kalıcı bir engel veya yüzde sabit iz oluşması durumunda talep edilen kalıcı sakatlık tazminatı da bu sorumluluk çerçevesindedir.

Kaza neticesinde onarım gören bir aracın ikinci el piyasasındaki rayiç değerinde oluşan düşüş, araç değer kaybı olarak adlandırılır. Araç maliki bu kaybın tazminini kusurlu taraftan veya kusurlu sürücünün zorunlu trafik sigortasından isteyebilir. Ayrıca aracın onarım masraflarının güncel piyasa değerine yaklaşması veya bu değeri aşması durumunda araç pert, diğer bir deyişle tam hasarlı kabul edilir. Tam hasar halinde sigorta kuruluşu aracın kaza anındaki rayiç bedelini tespit ederek hurda mahsubu veya devir işlemleri yoluyla tazminat ödemesini gerçekleştirir.

Hasara uğrayan taşıtın bakım ve onarım sürecinde bulunması sebebiyle kullanılamadığı durumlarda mağdur araç malikinin belirli hakları doğar. Mağdur taraf bu süreçte ikame araç talep edebilir ya da fiilen aracından mahrum kaldığı günler için araç mahrumiyet tazminatı ödenmesini isteyebilir.

Manevi Tazminat ve Destekten Yoksun Kalma Talepleri

Trafik kazası sonucunda mağdur olan kişiler, kaza sebebiyle yaşadıkları psikolojik travma dolayısıyla manevi tazminat isteminde bulunabilir. Kazanın ağır yaralanma veya vefat ile neticelenmesi durumunda ise sadece mağdur değil, mağdurun yakınları da müstakil olarak manevi tazminat davası açabilir.

Ölümlü trafik kazalarında, ölen kişinin sağlığında gelir sağladığı veya bakımını üstlendiği yakınları destekten yoksun kalma tazminatı talep etme hakkına sahiptir. Ölen kişinin ailesinin geçimini sağladığı hallerde hak sahipleri mahrum kaldıkları bu gelirin telafisi amacıyla maddi tazminat isteyebilir. Bunun yanında cenaze ve defin masrafları da kusurlu taraftan veya sigortasından karşılanması gereken giderler arasındadır.

Zorunlu Trafik Sigortası Kapsamı ve Rücu Halleri

Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali mesuliyet sigortası, sigortalı aracın karıştığı kazalarda yalnızca üçüncü kişilere verilen zararları belirlenen azami poliçe limitleri dahilinde güvenceye alır. Kusurlu sürücünün kendi aracındaki hasarlar ve kendi masrafları bu sigortanın teminat alanı dışındadır. Kazada üçüncü kişilere verilen zararın zorunlu trafik sigortası limitini aşması durumunda, kasko poliçesinde İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) teminatı yer alıyorsa limit üstü kısım bu teminattan karşılanır; böyle bir teminat bulunmuyorsa aşan kısımdan kusurlu taraf şahsen sorumludur.

Aracın alkollü veya uyuşturucu madde etkisi altında sevk ve idare edilmesi, meydana gelen kazayı poliçe teminatı kapsamı dışına çıkarır. Sigorta şirketi zarar gören üçüncü kişilerin tazminatını ödedikten sonra, ödediği meblağı kendi kusurlu sürücüsüne rücu eder.

Sigorta Başvuru Şartı, Yargı Yolları ve Zamanaşımı

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 97 uyarınca zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava açmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması zorunludur. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruya yazılı cevap vermemesi ya da verilen yanıtın uyuşmazlığı çözmeye yetmemesi durumunda zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir.

Sigorta şirketine yapılan yazılı başvuru neticesinde uyuşmazlık çözülemediğinde veya ödemenin reddedilmesi ya da yetersiz bulunması durumunda Sigorta Tahkim Komisyonuna gidilebileceği gibi doğrudan Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılması da mümkündür.

Trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinde genel olarak 2 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır; her halükarda kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde talepte bulunulması gerekir. Trafik kazasının ölüm veya yaralanma ile sonuçlanması durumunda ise Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca öngörülen uzamış ceza zamanaşımı süreleri dikkate alınır.

Ölüm veya yaralanmalı kazalarda tazminat sorumluluğunun yanında cezai süreç de işletilebilir. Kazaya sebebiyet veren kusurlu sürücü hakkında savcılık tarafından soruşturma yürütülebilir ve sonucunda taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçlamasıyla ceza davası açılabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy