Kumar ve bahisten doğan alacak hakkında dava açılamaz ve takip yapılamaz. Kumar veya bahis borcu için isteyerek yapılan ödemeler geri alınamaz. Geri alma, oyunun veya bahsin usulüne uygun yürütülmesinin beklenmedik olayla ya da karşı tarafın fiiliyle engellenmesi veya karşı tarafın hile karıştırması hâlinde mümkündür. Nitelikli dolandırıcılık cezası ve malvarlığına elkoyma ayrı şartlara bağlıdır; her bahis ödemesi bu sonuçları doğurmaz.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 604Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 605Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 128Kaynağı aç
Alacakta dava ve takip yasağı
Türk Borçlar Kanunu’nun 604. maddesi, kumar ve bahisten doğan alacak için dava açılamayacağını ve takip yapılamayacağını düzenler. Hüküm bahisten doğan alacağı kapsar. Yasa dışı bir bahis ortamına yatırılan paranın dolandırıcılık gerekçesiyle iadesi bu maddede ayrıca düzenlenmemiştir.
Yasak, kumar veya bahis için bilerek verilen avansları ve ödünç paraları da kapsar. Borsada işlem gören mallar, yabancı paralar ve kıymetli evrak üzerinde fiyat farkına dayalı vadeli satışlar kumar ve bahis niteliğindeyse bunlar için de dava açılamaz ve takip yapılamaz.
İsteyerek yapılan ödemenin geri alınması
Türk Borçlar Kanunu’nun 605. maddesine göre kumar ve bahis borcu için isteyerek yapılan ödemeler geri alınamaz. Bu sonuç, ödemenin isteyerek yapılmış olmasına bağlıdır ve aynı maddenin sonraki cümlesindeki istisnayla sınırlanır.
İstisna iki durumda kurulmuştur. Kumarın veya bahsin usulüne göre yürütülmesi beklenmedik olayla ya da diğer tarafın fiiliyle engellenmişse, isteyerek yapılmış ödeme geri alınabilir. Diğer tarafın kumar veya bahse hile karıştırması da geri almayı mümkün kılar. Bu düzenleme, yasa dışı olması nedeniyle her bahis kaybını kendiliğinden hile veya iade sebebi saymaz.
Adi borç ve kambiyo senetleri
Kumar oynayan veya bahse giren kişinin imzaladığı adi borç ya da kambiyo senedi üçüncü bir kişiye devredilmiş olsa bile, hiç kimse bu senede dayanarak dava açamaz ve takip yapamaz. Kıymetli evrakın iyiniyetli üçüncü kişilere sağladığı haklar saklıdır. Saklı tutulan hakların kapsamı ayrıca açıklanmamıştır.
Nitelikli dolandırıcılık ve ceza
Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesinde nitelikli dolandırıcılık hâllerinden biri, suçun bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesidir. Yasa dışı bahis bu bentte ayrı bir hâl olarak sayılmaz. Her bahis ödemesinin bu hâle girdiği sonucuna varılamaz.
Nitelikli dolandırıcılığın 158. maddede sayılan biçimde işlenmesi hâlinde üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Bu cezanın uygulanması, önce dolandırıcılık suçunun ilgili bent kapsamında işlendiğinin kabulüne bağlıdır.
Aynı fıkranın (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan az olamaz. Adlî para cezasının miktarı da suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Bu ölçü bir ceza hükmüdür.
158 ve 157. maddelerdeki suçların üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Suçun, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ceza bir kat artırılır. Artırım, ilgili suçların oluşmasına bağlıdır.
Malvarlığı değerlerine elkoyma
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 128. maddesindeki elkoyma, soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve malvarlığının bu suçlardan elde edildiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunmasını gerektirir. Elkoyma, para iadesi kararı değildir ve ancak maddede sayılan malvarlığı değerleri için öngörülmüştür.
Sayılan değerler arasında banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesap da bulunur. 128. madde, Türk Ceza Kanunu’ndaki dolandırıcılık suçları bakımından 157 ve 158. maddeleri uygulama kapsamına alır. İlgili suçun ve kuvvetli şüphenin bulunması gerekir. Yasa dışı bahis bu listede ayrıca yer almaz.
Somut olarak belirlenen taşınmaz, hak, alacak ve diğer malvarlığı değerleri şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunsa bile elkoyma yapılabilir. Bu düzenleme banka hesabını ayrıca adlandırmaz.
Bu kapsamda hesaba elkonulabilmesi, konuya göre Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu, Mali Suçları Araştırma Kurulu, Hazine Müsteşarlığı veya Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan suçla elde edilen değer hakkında rapor istenmesine bağlıdır. Hazırlık süresi en çok üç aydır. Zorunlu özel bir sebep varsa, istenmesi üzerine iki ay daha uzayabilir. Rapor yalnızca elkoyma kararı içindir; anılan kurumlara parayı iade etme görevi verilmemiştir.
Banka veya diğer malî kurumdaki hesaba elkoyma kararı, teknik iletişim araçlarıyla ilgili kuruma derhâl bildirilerek yerine getirilir ve ayrıca tebliğ edilir. Karardan sonra, hesabı bu kararı etkisiz kılmaya yönelik işlemler geçersizdir.
128. madde hükümlerine göre elkoymaya ve onuncu fıkra uyarınca kayyım atanmasına ancak hâkim karar verebilir.
Bahisten doğan alacak için dava açılabilir mi?
Hayır. Kumar ve bahisten doğan alacak hakkında dava açılamaz ve takip yapılamaz. Bilerek verilen avanslar, ödünç paralar ve kumar ya da bahis niteliğindeki belirtilen vadeli satışlar da aynı yasağa girer.
Bahis için yapılan ödeme geri alınabilir mi?
İsteyerek yapılan ödeme geri alınamaz. Kumarın veya bahsin usulüne göre yürütülmesi beklenmedik olayla ya da diğer tarafın fiiliyle engellenmişse veya diğer taraf hile karıştırmışsa ödeme geri alınabilir.
Bahis senedine dayanarak takip yapılabilir mi?
Hayır. Kumar oynayan veya bahse giren kişinin imzaladığı adi borç ya da kambiyo senedi üçüncü kişiye devredilmiş olsa bile buna dayanarak dava açılamaz ve takip yapılamaz. İyiniyetli üçüncü kişilere kıymetli evrakın sağladığı haklar saklıdır.
Banka hesabına elkoyma paranın iadesi midir?
Hayır. Elkoyma, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe şartına bağlıdır ve para iadesi kararı değildir. Banka hesabı elkonulabilecek değerler arasındadır; kararı ancak hâkim verebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy