Kaza Anında Alınması Gereken Güvenlik Önlemleri ve İlk Bildirim
Trafik kazası meydana geldiğinde araç çalışır durumda olsa dahi kontak derhal kapatılmalı ve yakıt sızıntısı kontrol edilmelidir. Herhangi bir yakıt sızıntısının bulunması halinde vakit kaybetmeksizin itfaiye ekipleri çağrılmalıdır.
Ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında öncelikle sakin olunmalı, yaralıların durumu kontrol edilmeli ve acil yardım amacıyla 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Yapılan bu bildirimle birlikte hem ambulans hem de trafik polisinin olay yerine sevki sağlanır. Sağlık ekipleri kaza mahalline intikal edene kadar yaralılar yerinden oynatılmamalı ve güvenli şekilde bekletilmelidir.
Yalnızca maddi hasarın oluştuğu kazalarda araçlar trafiği engellemeyecek şekilde güvenli bir alana çekilmelidir. Diğer sürücülerin güvenliğini temin etmek ve olası ek tehlikeleri önlemek amacıyla üçgen reflektör ve benzeri uyarı işaretleri yerleştirilmelidir.
Kaza Tespit Tutanağı Düzenlenmesi ve Polisin Çağrılacağı Haller
Yalnızca maddi hasarla sonuçlanan kazalarda sürücülerin ehliyet ile zorunlu trafik sigortası poliçelerini karşılıklı kontrol etmeleri, kaza mahallini, hasarları ve araçların duruş açılarını fotoğraflayarak tutanağı birlikte imzalamaları gerekir. Tanzim edilen tutanak ve eklenen görsellerin sigorta şirketine ulaştırılmasında en geç 5 iş günü veya şirket ile poliçe koşullarına göre 5 ila 10 iş günü arasında değişen bildirim süreleri söz konusu olabilmektedir.
Kaza tespit tutanağı kazanın hemen ardından düzenlenmelidir. Kazadan 1 gün sonra tutanak tanzim edilmesi, araçların kaza anındaki pozisyonunun ve hasar boyutunun tam olarak saptanamaması riskini oluşturur ve sigorta şirketinin tutanağı reddetmesine yol açabilir. Maddi hasarlı kazalarda tutanak düzenlenmediği takdirde sigorta süreci başlatılamaz ve taraflar meydana gelen hasarı kendi imkânlarıyla karşılamak durumunda kalır.
Maddi hasarla sınırlı olaylarda tarafların uzlaşamaması ya da tutanağın tanzim edilememesi durumunda kolluk birimlerine haber verilmelidir. Kazanın ölüm veya bedensel yaralanmayla neticelenmesi, taraflardan birinin 18 yaşını doldurmamış bulunması, geçerli bir sürücü belgesine sahip olunmaması ya da alkol yahut uyuşturucu madde tesiri altında bulunulduğunun saptanması hallerinde olay yerine polis çağrılması mecburidir. Bununla birlikte kazaya kamu araçlarının karışması, kamusal varlıkların zarar görmesi, taraflardan birinde zorunlu trafik sigortasının bulunmaması veya akıl sağlığına dair kuşku verici tutumların görülmesi durumlarında da zabıtanın müdahalesi aranır.
Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda olay yerine gelen trafik ekipleri kaza tespit tutanağını düzenleyerek kusur oranlarının belirlenmesine esas olacak bilgileri resmi olarak kayıt altına alır. Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda tutanak tutulmaması ise ilgililer açısından idari para cezası ve cezai sorumluluk doğurur.
Kusur Oranlarının Belirlenmesi ve TRAMER İncelemesi
Maddi hasarlı kazalarda kusur oranları Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi (TRAMER) tarafından belirlenerek sigorta şirketlerine bildirilir ve tazminat ödemeleri belirlenen bu oranlara göre gerçekleştirilir. Taraflardan birinin kusur oranına itiraz etmesi durumunda yeniden inceleme talep edilebilir; yeniden değerlendirme neticesinde TRAMER tarafından verilen nihai karar bağlayıcı nitelik taşır.
Trafik ekiplerince düzenlenen kaza raporlarının değerlendirilmesi ve kusur oranının netleştirilmesi süreci genellikle 3 iş günü içinde sonuçlandırılır.
Sigorta Kapsamı ve Tazminat Talep Süreleri
Zorunlu trafik sigortası, kazada kusurlu olan sürücünün kendi aracındaki hasarı karşılamaz; yalnızca kusurlu tarafın karşı tarafa verdiği zararları teminat altına alır. Sürücünün kazada kusurlu bulunması durumunda dahi kendi aracında doğan onarım masrafları, mevcut kasko poliçesinin belirlediği teminat sınırları dahilinde karşılanabilir.
Tek taraflı trafik kazalarında başka bir araç veya üçüncü kişi zarar görmediği için zorunlu trafik sigortası üzerinden hasar ödemesi yapılmaz. Bu nitelikteki kazalarda araç hasarı kasko sigortası devreye girerek poliçe kapsamında karşılanır. Tek taraflı kazada sürücünün vefat etmesi halinde ise yakınlarının destekten yoksun kalma tazminatı talep etme hakkı yalnızca belirli tarihlerden önce meydana gelen kazalar bakımından ileri sürülebilir.
Maddi hasarla sonuçlanan kazalarda sigorta şirketi gerekli başvurunun yapılmasından itibaren genellikle 15 gün içinde ödemeyi gerçekleştirir. Ölümlü kazalarda ise başvuru yapıldıktan sonra sigorta kuruluşunun ödeme yapma süresi en geç 45 gün olarak uygulanır. Yaralanmalı kazalarda tedavi ve iyileşme sürecinin tamamlanmasının ardından yetkili sağlık raporlarının sunulmasıyla birlikte 1 yıl içinde tazminat talebinde bulunulabilir.
Özellikle ölümlü kazalarda vefat eden kişinin yakınları tarafından yöneltilebilen ek tazminat taleplerine sigorta şirketinin 15 gün içinde olumlu ya da olumsuz yanıt vermesi gerekir. Sigorta kuruluşunun talebi yanıtsız bırakması veya başvuruyu reddetmesi durumunda mahkemeye başvurularak tazminat davası yoluna gidilebilir. Kaza tespit tutanağı hukuki açıdan kazanın öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her halükarda kaza tarihinden itibaren 10 yıl boyunca geçerliliğini muhafaza etmekte olup ilgililer bu süreler dahilinde tazminat davası açma hakkına sahiptir.
Karşı Tarafın Sigortasız Olması veya Kaza Yerini Terk Etmesi
Kazaya karışan karşı tarafın zorunlu trafik sigortası bulunmadığında polis veya jandarma çağrılarak resmi tutanak düzenletilmelidir. Güvencesi bulunmayan aracın sebep olduğu hasar, mağdurun kaskosu bulunuyorsa kasko sigortası üzerinden giderilebilir ve sigortacı tazmin ettiği tutarı kusurlu araç malikine rücu eder. Mağdurun kasko poliçesi bulunmadığında ise zararın doğrudan kusurlu sürücüden tahsili için hukuki yollara başvurulması gerekir.
Kazaya karışan sürücülerden birinin olay yerinden kaçması halinde plaka numarası not edilmeli, imkân dahilinde görsel kayıt alınmalı ve kolluğa başvurularak resmi tutanak tutturulmalıdır. Aracı zarar gören kişi kaskosu varsa durumu sigortacısına bildirerek tazminat isteyebilir ve kasko şirketi kusurlu sürücüye rücu eder; kaskosu bulunmayan taraf ise uğradığı hasar için doğrudan kusurlu sürücüye karşı tazminat davası açabilir.
Maddi hasarlı kazada tutanak tutulmazsa sigortadan ödeme alınabilir mi?
Maddi hasarlı kazalarda kaza tespit tutanağı düzenlenmediği takdirde sigorta süreci başlatılamaz ve taraflar hasarı kendi imkânlarıyla karşılamak durumunda kalır. Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda tutanak düzenlenmemesi ise ayrıca idari para cezası ve cezai sorumluluk doğurur.
Kaza sonrası sigorta şirketine bildirim için ne kadar süre vardır?
Tutanak ve ek belgelerin teslimi bakımından en geç 5 iş günü sınırı öngörülmekle birlikte, sigorta şirketine ve poliçenin özel koşullarına göre iletişime geçme süresinin 5 ila 10 iş günü şeklinde tatbik edildiği durumlar da bulunmaktadır.
Hangi durumlarda taraflar kendi aralarında tutanak düzenleyemez ve polis çağırmak zorundadır?
Ölüm veya yaralanma bulunması, sürücülerden birinin 18 yaşından küçük olması, geçerli ehliyet ibraz edilememesi, alkol veya uyuşturucu etkisinin tespiti, kamu aracının kazaya karışması veya kamu mallarının zarar görmesi, zorunlu trafik sigortasının bulunmaması ya da sürücülerden birinde akıl sağlığı şüphesi görülmesi hallerinde polisin çağrılması zorunludur.
TRAMER tarafından belirlenen kusur oranına nasıl itiraz edilir?
Kusur dağılımına itiraz eden tarafça yeniden inceleme talebinde bulunulabilir; itiraz üzerine yapılan değerlendirmede TRAMER tarafından ulaşılan nihai sonuç bağlayıcı kabul edilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy