Kaza Anında Güvenlik Tedbirleri ve Tarafların Yükümlülükleri
Trafik kazasına karışan sürücüler, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca trafik için ek bir tehlike yaratmayacak şekilde derhal durmak ve kaza yerinde trafik güvenliğini sağlayacak tedbirleri almakla yükümlüdür. Kaza yerinde ölen, yaralanan veya maddi hasar bulunması durumunda; trafik, can ve mal güvenliği izin verdiği sürece sorumluluğun tespitine yarayacak kanıt ve izler dahil kaza alanındaki durum değiştirilemez.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 81Kaynağı aç
Kazaya karışan taraflar talep edilmesi halinde kimliklerini, adreslerini, sürücü ve tescil belgeleri ile sigorta poliçe tarih ve numaralarını birbirlerine bildirmek ve göstermek zorundadır. Durumun derhal yetkili görevlilere bildirilmesi ve bu görevliler olay yerine gelinceye ya da ayrılmalarına izin verinceye kadar kaza yerinden ayrılınmaması esastır. İlgililerin bulunmadığı durumlarda araç veya mülke zarar veren sürücüler, hak sahibine ulaşmak, ulaşılamaması halinde durumu tespit ederek yazılı bilgi bırakmak ve en kısa sürede zabıtaya bildirmekle yükümlüdür.
Kaza Tespit Tutanağının Düzenlenmesi ve İstisnaları
Yalnızca maddi hasarın meydana geldiği kazalarda, kazaya karışan kişilerin tamamı görevli personelin gelmesine gerek görmediği takdirde durumu aralarında kağıt form veya mobil uygulama üzerinden yazılı olarak tespit ederek kaza yerinden ayrılabilirler. Maddi hasarlı trafik kazalarında kaza tespit tutanağının düzenlenmemesi durumunda sigorta şirketi hasar dosyası açamaz ve bu durum tazminat ödemesi yapılmasını engeller.
Trafik kazasında ölüm veya yaralanma meydana gelmesi halinde tutanağın kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenmesi zorunludur ve tarafların kendi aralarında tutanak düzenlemesi mümkün değildir. Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda tutanak tutulmaması idari para cezası ve cezai sorumluluk doğurur. Ayrıca sürücülerden birinin 18 yaşından küçük olması, geçerli veya uygun ehliyetinin bulunmaması, taraflarda alkol, uyuşturucu veya akıl sağlığı şüphesi görülmesi, kazaya kamu aracının karışması, kamu malının zarar görmesi ya da araçlardan birinin zorunlu trafik sigortasının bulunmaması hallerinde polis veya jandarmanın çağrılması zorunludur.
Olay Yerini Terk Etmenin Hukuki ve Cezai Sonuçları
Anlaşma hali haricinde maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı kazalarda zabıtanın iznini almadan zaruret dışında kaza mahallinden ayrılan ya da delil ve durum koruma kurallarına uymayan sürücülere idari para cezası uygulanır. Ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında zabıta izni olmaksızın zaruret dışında olay yerinden ayrılan sürücülere bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle geri alınır; bu sürücü belgelerinin iadesi için kanun kapsamında uygulanan idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır.
Trafik kazasına karışan sürücülerden birinin olay yerinden kaçması halinde plaka, kamera kaydı veya tanık beyanları derlenerek derhal zabıtaya resmi tutanak düzenletilmelidir. Kaçan sürücü tespit edilemese dahi mağdurun kasko poliçesi bulunuyorsa oluşan hasar kasko sigortası teminatı kapsamından karşılanabilir.
Sigorta Bildirim Süreçleri ve Kusur Oranının Belirlenmesi
Maddi hasarlı kazalarda tanzim edilen kaza tespit tutanağı ve hasar fotoğraflarının en geç 5 iş günü içinde sigorta şirketine ulaştırılması gerekmektedir; bu sürede bildirim yapılmadığı takdirde sigorta şirketi hasarı karşılamayı reddedebilir. Kaza evrakını teslim alan sigorta şirketi belgeleri en geç ertesi iş günü Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine iletir ve kusur oranı bu merkez tarafından belirlenir.
Kaza tespit tutanağının polis veya jandarma tarafından düzenlendiği dosyalarda kusur ve hasar oranı genellikle 3 iş günü içinde değerlendirilerek taraflara bildirilir. Kiralık bir araçla kaza yapılması durumunda ise kazanın araç kiralama sözleşmesinde öngörülen süre içerisinde ve çoğunlukla 24 saat içinde araç kiralama şirketine bildirilmesi zorunludur.
Zorunlu Trafik Sigortası ve Kasko Teminat Kapsamı
Zorunlu trafik sigortası, işletenin kendi aracındaki hasarı karşılamaz; yalnızca karşı tarafın aracına, canına ve üçüncü kişilerin mallarına verilen zararları poliçe teminat limitleri dahilinde teminat altına alır. Kazada kusurlu olan tarafın kendi aracında ortaya çıkan maddi hasar trafik sigortasından ödenmeyip, bu zarar ancak mevcut bir kasko sigortası poliçesi varsa kasko teminatlarından karşılanabilir. Tek taraflı trafik kazalarında da aracın kendi kusuruyla hasarlanması nedeniyle trafik sigortası ödeme yapmaz; zarar kasko sigortası kapsamından temin edilir.
Aracın ehliyetsiz kullanılması durumunda zorunlu trafik sigortası zarar gören üçüncü kişilerin hasarını karşılar; ancak sigorta şirketi yapmış olduğu tazminat ödemesini kusurlu ve ehliyetsiz sürücüye rücu eder.
Tazminat Talepleri, Araç Değer Kaybı ve Zamanaşımı
Trafik kazasında kusursuz veya az kusurlu bulunan araç maliki, aracın onarılmasına rağmen piyasa değerinde oluşan düşüş sebebiyle kusurlu sürücüden ve onun zorunlu trafik sigortacısından teminat limitleri dahilinde araç değer kaybı tazminatı talep edebilir. Yaralanmalı kazalarda sigortadan tazminat talebi, yaralanan kişinin iyileşme ve tedavi süreci tamamlandıktan sonra alınacak sağlık kurulu ve tedavi raporlarıyla gerçekleştirilir. Ölümlü kazalarda ise hak sahiplerinin başvurusunun ardından sigorta şirketi en geç 45 gün içinde ödeme yapmakla yükümlüdür.
2918 sayılı Kanun uyarınca zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunulması yasal bir zorunluluktur. Sigorta şirketi kendisine iletilen başvuruya 15 gün içinde yanıt vermekle yükümlüdür; talebin reddedilmesi veya eksik karşılanması halinde dava yoluna başvurulabilir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 97Kaynağı aç
Trafik kazalarından kaynaklanan maddi zararların tazmini isteminde zamanaşımı, zarara uğrayan kişinin hem zararı hem de tazminat sorumlusunu öğrendiği andan itibaren 2 yıl, olayın gerçekleştiği tarihten itibaren ise azami 10 yıldır. Kazaya yol açan eylemin aynı zamanda suç niteliği taşıması ve ceza kanunlarında bu fiil için daha uzun bir süre öngörülmesi durumunda, söz konusu uzamış ceza zamanaşımı süresi maddi tazminat talepleri yönünden de uygulanır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 109Kaynağı aç
Tazminat yükümlüsüne karşı zamanaşımının kesilmesi sigortacıya karşı da; sigortacı bakımından kesilmesi tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır. Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları ise kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kişiyi öğrendikleri günden itibaren 2 yılda zamanaşımına uğrar.
Maddi hasarlı trafik kazasında tutanak tutulmazsa ne olur?
Maddi hasarlı kazalarda kaza tespit tutanağı düzenlenmediğinde sigorta şirketi hasar dosyası açamaz ve bu durum tazminat ödemesi yapılmasını engeller.
Kaza tespit tutanağı sigorta şirketine kaç gün içinde verilmelidir?
Maddi hasarlı kazalarda düzenlenen tutanak ve kazaya ilişkin fotoğraflar en geç 5 iş günü içinde sigorta şirketine ulaştırılmalıdır.
Sigorta şirketine başvurmadan doğrudan tazminat davası açılabilir mi?
Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında dava açılmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması zorunludur ve sigorta şirketi 15 gün içinde yanıt vermekle yükümlüdür.
Ehliyetsiz sürücünün karıştığı kazada sigorta zararı öder mi?
Zorunlu trafik sigortası zarar gören üçüncü kişilerin hasarını karşılar; ancak ödediği tazminatı kusurlu ve ehliyetsiz sürücüye rücu eder.
Ölümlü trafik kazasında sigorta şirketi tazminatı ne kadar sürede öder?
Ölümlü trafik kazalarında hak sahiplerinin başvurusunun ardından sigorta şirketi en geç 45 gün içinde ödeme yapmakla yükümlüdür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy