Deniz Turizmi Yönetmeliği kapsamında yat; yük, yolcu veya balıkçı gemisi vasfı taşımayan, kamarası, tuvaleti ve mutfağı bulunan, gezi, spor ve eğlenceye elverişli deniz araçlarını ifade eder. Bu tanımda kural olarak yolcu kapasitesinin on ikiyi aşmaması aranmakla birlikte, belirli kabotaj seferlerinde ve özel koşullar dahilinde yolcu sayısı daha yüksek araçların da bu kapsamda değerlendirilmesi mümkündür.
Deniz Turizmi Araçları İşletmeciliği ve Turizm İşletme Belgesi
Deniz Turizmi Yönetmeliği m. 27 uyarınca deniz turizmi araçları işletmecileri; kendilerine ait veya kiraladıkları deniz araçlarını mürettebatlı yahut mürettebatsız biçimde gezi, eğlence ve spor amaçlarıyla pazarlayan ve kiralayan Bakanlık belgeli kişi ve kuruluşlardır. Yönetmeliğin 29 uncu maddesi doğrultusunda, aranan koşulları sağlayan gerçek veya tüzel kişiler turizm işletmesi belgesi alarak bu alanda işletmecilik yapabilirler.
200915212 sayılı DENİZ TURİZMİ YÖNETMELİĞİ m. 27Kaynağı aç
200915212 sayılı DENİZ TURİZMİ YÖNETMELİĞİ m. 29Kaynağı aç
Ticari faaliyette bulunacak deniz turizmi araçlarının kapasitesi serbestçe belirlenemez. Deniz Turizmi Yönetmeliği m. 27/5 uyarınca, deniz turizmi araçlarının ticari faaliyetine esas kapasitesi, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı belgesinde belirtilen kapasiteyi aşamaz.
Belgelendirme Başvurusu, İstenen Evraklar ve Denetim Prosedürü
Deniz Turizmi Yönetmeliği Uygulama Tebliği m. 4 uyarınca turizm işletmesi belgesi müracaatları aracın türüne göre ayrışır. Özel deniz turizmi araçlarına yönelik talepler doğrudan e-Devlet kapısı üzerinden Bakanlığa iletilir. Bunun dışında kalan deniz turizmi araçlarına ilişkin belgelendirme başvuruları ise gerekli evrak ile birlikte yazılı biçimde İl Kültür ve Turizm Müdürlüklerine yapılır.
Özel nitelikli araçlar haricindeki deniz turizmi araçlarının belge taleplerinde başvuru dilekçesi, sigorta poliçesi, gemi tasdiknamesi veya bağlama kütüğü ruhsatnamesi aranır. Ayrıca yetkili liman başkanlığınca tanzim edilen denize elverişlilik belgesi, iç sularda faaliyet gösterilecekse ilgili muayene veya elverişlilik belgesi ile kiralık araçlarda asgari bir yıllık kira sözleşmesi sunulmalıdır; su altı yahut su üstü faaliyeti yürütecek işletmelerden ise bunlara ek olarak yeterlilik belgesi istenir.
Uygulama Tebliği m. 4 çerçevesinde, başvuru sahibinde müşterek temsil yetkisi mevcutsa dilekçenin ortak imzalı sunulması kuraldır. Tüzel kişiliğe sahip olmayan ortaklıklar adına talepte bulunulması halinde ise Bakanlık nezdinde temsile ve ilzama yetkili, idareye karşı sorumlu ortakları gösteren sözleşme dosyaya eklenir. Türkçe dışındaki yabancı dilde hazırlanan belgelerin de yeminli tercümesiyle ibrazı gerekir.
Evrakı tam bulunan araçlar valilik tarafından denetim sürecine dahil edilir ve belgelendirilmesi uygun görülen işletmelere makam onayıyla belge verilir. Yapılan denetimde münhasıran evrak eksikliği görülürse eksikliğin tamamlanması gayesiyle bir kereye özgü olmak üzere otuz günlük süre tanınır; belirtilen sürede noksanlık ikmal edilmezse talep reddedilir. Özel deniz turizmi araçlarının başvuruları ise Değerlendirme Kuruluna sevk edilir ve uygun görülmesi üzerine denetim aşamasına geçilir.
İşletmecilerin İdari Yükümlülükleri ve Belgenin Devredilmezliği
Deniz Turizmi Yönetmeliği m. 27/3 uyarınca Bakanlıkça verilen işletme belgeleri, üzerinde adı yazılı gerçek veya tüzel kişilere aittir ve Bakanlığın izni alınmadan üçüncü kişilere devredilemez. Bununla birlikte, Yönetmelik m. 49 uyarınca belge kapsamında değişiklik yapmak isteyen yatırım ve işletmelerin, bu değişikliği gerçekleştirmeden önce Bakanlığa bildirimde bulunması zorunludur.
Deniz Turizmi Yönetmeliği m. 32 uyarınca, kruvaziyer gemiler ile en az otuz yatak kapasitesine sahip yat işletmelerinin müşteri ilişkilerini yürütmek üzere büro açması zorunludur. Otuz yatağın altında kalan yat işletmeleri ile gezi amaçlı tekneler, dalabilir deniz araçları ve diğer deniz turizmi aracı işletmelerinin ise Bakanlığa irtibat adresi bildirmesi yeterlidir. Bununla birlikte tüm işletmelerin aktif UETS elektronik tebligat adresleri ile kullanıma açık KEP hesaplarını Bakanlığa bildirme yükümlülüğü bulunur. İdareye bildirilmeyen adres değişikliklerinde mevcut adrese tebligat yapılmış sayılır.
200915212 sayılı DENİZ TURİZMİ YÖNETMELİĞİ m. 32Kaynağı aç
Mürettebatsız Kiralama ve Seyir İzin Belgesi Düzeni
Deniz Turizmi Yönetmeliği m. 34 kapsamında, deniz turizmi araçları işletmeciliği bünyesindeki Türk bayraklı, yolcu sayısı on ikiyi geçmeyen yatların mürettebatsız kiralanabilmesi için kiralayanlardan en az birinin yeterli nitelikte ehliyet sahibi olması şarttır. Aynı hüküm uyarınca, mürettebat dışında araçta bulunan diğer personel için gemi adamı belgesi aranmaz.
Yönetmelik m. 42 uyarınca, kruvaziyer gemiler istisna olmak üzere, Bakanlık belgeli ticari deniz turizmi araçları ile yabancı bayraklı özel deniz turizmi araçlarının Türk karasularındaki seyrüseferleri her ticari seferin bitimine kadar geçerli olan seyir izin belgesiyle yürütülür. Donatan, işleten, gemi kaptanı ya da yetkili gemi acentesi tarafından eksiksiz biçimde düzenlenip imzalanan bu belgenin geçerlilik süresince gemide muhafaza edilmesi şarttır. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu çerçevesinde ise Türk limanları arasında seyreden Türk bayraklı özel deniz turizmi araçları bu belgeden muaf tutulmuştur.
Sigorta Zorunlulukları ve Hizmetin İfa Edilmemesinden Sorumluluk
Deniz Turizmi Yönetmeliği m. 51/2 uyarınca, belgelendirilen deniz turizmi araçları işletmecileri, belgelerindeki araçların personeline ve üçüncü şahıslara verebileceği muhtemel zararları kapsayacak sigortayı yaptırmakla yükümlüdür. Öte yandan denize elverişlilik belgesinde yolcu sayısı on ikinin üzerinde gösterilen deniz turizmi araçları bakımından 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1259'da öngörülen zorunlu sigorta şartlarına uyulması zorunludur.
200915212 sayılı DENİZ TURİZMİ YÖNETMELİĞİ m. 51Kaynağı aç
Deniz turizmi aracı işletmelerinin taahhüt ettikleri hizmetleri aynen gerçekleştirmedikleri durumlarda, bundan doğan ve sigorta kapsamı dışındaki zararlar ile zararın sigorta ile teminat altına alınan miktardan fazla olan kısmı 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri gereğince değerlendirilir.
Belgenin İptali ve Belgesiz Faaliyetin Sonuçları
Deniz Turizmi Yönetmeliği m. 56 uyarınca, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu m. 34'te belirtilen nedenlerden en az birinin gerçekleştiğinin tespiti halinde deniz turizmi tesisi ve aracı işletme belgesi iptal edilir. Bununla birlikte, 2634 sayılı Kanun uyarınca turizm işletme belgesi bulunmaksızın deniz turizmi araçlarıyla ticari faaliyette bulunanlara idari para cezası uygulanır.
Ticari yatlarda turizm işletme belgesi almak zorunlu mudur?
Deniz Turizmi Yönetmeliği m. 29 uyarınca gerçek ve tüzel kişilerin deniz turizmi araçları işletmeciliği yapabilmesi için Yönetmelikte belirlenen nitelikleri taşıyarak turizm işletme belgesi alması zorunludur.
Yatların mürettebatsız kiralanabilmesi için hangi şart aranır?
Türk bayraklı ve yolcu sayısı on ikiyi geçmeyen yatların mürettebatsız kiralanabilmesi için kiralayanlardan en az birinin yeterli nitelikte ehliyet sahibi olması gerekir.
Seyir izin belgesi kimler tarafından düzenlenir ve taşınır?
Seyir izin belgesi donatan, işleten, kaptan veya temsilcisi gemi acentesi tarafından doğru ve noksansız doldurulup imzalanır ve süresi içinde araçta bulundurulur.
Turizm işletme belgesi başvurusunda evrak eksikliği tespit edilirse ne yapılır?
Denetimde yalnızca evrak eksikliği tespit edilmesi halinde eksik evrakın tamamlanması için bir defaya mahsus otuz gün süre verilir; eksiklik giderilmezse başvuru reddedilir.
Belgesiz ticari deniz turizmi faaliyeti yürütmenin yaptırımı nedir?
Turizm işletme belgesi olmaksızın deniz turizmi araçlarıyla ticari faaliyette bulunanlara 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu gereğince idari para cezası uygulanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy