Tek taraflı trafik kazalarında meydana gelen zararların giderimi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülür. 2918 sayılı Kanun'un 91. maddesi uyarınca, motorlu bir aracın işletilmesinin bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olması halinde, işletenin aynı Kanun'un 85. maddesinin birinci fıkrasına göre doğan hukuki sorumluluklarını poliçe limiti dahilinde karşılamak üzere zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılması mecburidir. Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir. Sigorta sözleşmesine ilişkin primler peşin ödenmekle birlikte, Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlık primlerin taksitler halinde tahsil edilmesine yönelik düzenleme yapma yetkisine sahiptir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 91Kaynağı aç
Genel Şartların Uygulanması ve Genel İşlem Koşulları
01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın C.10 maddesi ile 12.08.2003 tarihli önceki genel şartlar yürürlükten kaldırılmıştır. Genel Şartlar'ın C.11 maddesi gereğince bu düzenlemeler, yürürlük tarihi olan 01.06.2015 tarihinden sonra akdedilen sözleşmelere tatbik edilir; bu tarihten sonra tanzim edilen poliçelerde eski genel şartların uygulanma imkanı bulunmamaktadır.
Türk Borçlar Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca genel işlem koşulları, sözleşme hazırlayan tarafın ileride çok sayıdaki benzer ilişkide kullanmak amacıyla önceden ve tek yanlı hazırlayıp karşı tarafa sunduğu hükümleri kapsar. Aynı düzenlemenin son fıkrasına göre, yasa veya yetkili mercilerin izniyle faaliyet gösteren kurum ve kuruluşların sözleşmeleri de niteliğine bakılmaksızın bu hükümlere tabidir. Bununla birlikte, zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarının sözleşmenin tarafı olmayan idarece kanunun tanıdığı yetki dahilinde oluşturulması sebebiyle genel işlem koşulu niteliğinde sayılamayacağına dair hukuki yaklaşım da mevcuttur.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 20Kaynağı aç
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1423. maddesi gereğince sigortacı ile acentesi, sözleşmenin kurulmasından önce gerekli inceleme süresini de tanıyarak sigortalanacak menfaate, sigortalının haklarına, önem taşıyan hükümlere ve bildirim yükümlülüklerine dair bilgileri sigorta ettirene yazılı şekilde bildirmekle yükümlüdür. Bilgilendirmenin yapılmaması durumunda, sigorta ettiren 14 gün içinde sözleşmenin kurulmasına itiraz etmezse sözleşme poliçede yer alan şartlarla kurulmuş sayılır. Bu bilgilendirmenin usulünce yapıldığının ispatı ise sigortacıya aittir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 1423Kaynağı aç
Kusur Dağılımı ve Destekten Yoksun Kalma Talepleri
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 92. maddesinin (j) bendi uyarınca, destekten yoksun kalan hak sahibinin, destek şahsının kusuruna denk gelen tazminat talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası teminat kapsamı dışında bırakılmıştır. Bununla birlikte Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.6 maddesinin (d) bendinde, destekten yoksun kalan hak sahibinin sigortalının sorumluluk riskinde olsa dahi destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı taleplerinin teminat dışı olduğu düzenlenmiştir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 92Kaynağı aç
2918 sayılı Kanun'un 92. maddesinin (g) bendi uyarınca hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri ile (h) bendi ve Genel Şartlar'ın A.6 maddesinin (c) bendi uyarınca ilgililerin sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri de teminat haricindedir. Tek taraflı kazalarda sürücünün tam kusurlu olması durumunda, destek şahsının kusuruna denk gelen tazminat taleplerinin sigorta güvencesinden yararlanamayacağı kanun metninde açıkça ifade edilmektedir.
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Teminat Dışı Kalan Diğer Haller
2918 sayılı Kanun'un 92. maddesinde teminat haricinde kalan durumlar sayılmıştır. Buna göre işletenin, fiillerinden sorumlu olduğu kişilere yöneltebileceği istemler ile manevi zararlar teminat haricindedir. Ayrıca gelir ya da kâr yoksunluğu, iş kesintisi ve kira kaybı gibi dolaylı zararlar ile hurdaya ayrılan veya trafikten çekilen araçların değer kaybı talepleri de sigorta kapsamı dışındadır. 5510 sayılı Kanun kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılan gelir kaybı ödemelerinde sigorta şirketinin Kuruma karşı sorumluluğu mevcutsa, söz konusu yükümlülük sigortalının kusur oranıyla sınırlı olarak sürer.
2918 sayılı Kanun'un 98. maddesi çerçevesinde, trafik kazalarından kaynaklanan tedavi ve sağlık hizmeti bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, genel sağlık sigortası kapsamındaki geri ödeme kural ve yöntemleri uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 98Kaynağı aç
Sigortacının Temerrüdü ve Zamanaşımı Süreleri
Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2014/11100 Esas, 2016/9149 Karar sayılı ilamında, sigortacının tazminat giderim yükümlülüğü çerçevesinde gerekli evrakın sigortacıya tebliğinden itibaren 8 iş günü geçmesiyle temerrüde düşeceği, dava açılmadan evvel bu doğrultuda bir bildirim ve müracaat bulunmaması halinde ise temerrüdün dava tarihi itibarıyla oluşacağı kabul edilmektedir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2014/11100, K. 2016/9149Kaynağı aç
2918 sayılı Kanun'un 109. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların giderilmesine dair talepler, hak sahibinin zararı ve tazminat sorumlusunu öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her hâlükârda kazanın meydana gelmesinden itibaren 10 yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak eylemin suç teşkil etmesi ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı öngörülmesi halinde, anılan maddenin ikinci fıkrası ile Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2015/6772 Esas, 2016/9090 Karar sayılı ilamı uyarınca bu uzamış ceza zamanaşımı süresi maddi tazminat talepleri bakımından da uygulanır.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2015/6772, K. 2016/9090Kaynağı aç
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 109Kaynağı aç
2918 sayılı Kanun'un 109. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tazminat borçlusuna karşı zamanaşımının kesilmesi sigortacı açısından da kesilme sonucunu doğurur; sigorta şirketine yönelik zamanaşımının kesilmesi de borçluyu bağlar. Aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise tazminat sorumlularının birbirlerine yöneltebilecekleri rücu taleplerinin, edimin tamamen yerine getirildiği ve rücu edilecek kişinin öğrenildiği andan itibaren 2 yılda zamanaşımına uğrayacağı hükme bağlanmıştır.
Tek taraflı kazada kusurlu vefat eden sürücünün yakınları destek tazminatı alabilir mi?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 92. maddesinin (j) bendi uyarınca, destekten yoksun kalan hak sahibinin, destek şahsının kusuruna denk gelen tazminat talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı kapsamı dışındadır.
Sigorta şirketine karşı temerrüt faizi hangi tarihten itibaren talep edilebilir?
Gerekli belgelerin sigorta şirketine iletildiği tarihten itibaren 8 iş günü sonunda sigortacı temerrüde düşer; dava öncesinde bu nitelikte bir müracaat yapılmamışsa temerrüt dava tarihinde gerçekleşmiş kabul edilir.
Trafik kazasında ceza zamanaşımı süresi ne zaman uygulanır?
Tazminat talebine konu kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı öngörmüşse, 2918 sayılı Kanun'un 109. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bu süre maddi tazminat talepleri için geçerli olur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

