Trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca zarar gören kişilerin dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması zorunludur. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermemesi veya verilen cevabın talebi karşılamaması durumunda uyuşmazlık yargıya taşınabilir. Bu aşamadan sonra hak sahipleri 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu kapsamında Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabileceği gibi, dava şartı arabuluculuk sürecini tamamlayarak genel mahkemelerde tazminat davası da açabilir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 97Kaynağı aç
Araç Değer Kaybı ve Pert Uyuşmazlıklarında Hak Sahipliği
Trafik kazası neticesinde araçta meydana gelen değer kaybının tazmini için ilgili sigorta kuruluşuna süresi içinde yazılı risk bildiriminde bulunulması ve kanunun öngördüğü 15 günlük cevap süresinin tanınması gerekir. Sigorta kuruluşunun bu süre zarfında ödeme yapmaması veya eksik ödeme gerçekleştirmesi halinde zarar görenler Sigorta Tahkim Komisyonuna müracaat edebilir ya da zorunlu arabuluculuk aşamasından sonra genel mahkemelerde dava ikame edebilir.
Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartlarının A/1 maddesi uyarınca; aracın hareket ya da durma halindeyken irade dışı ani ve harici etkilerle bir cisme çarpması, devrilmesi, düşmesi, yuvarlanması, üçüncü kişilerin kötüniyet veya muziplikle yaptıkları fiiller, yanması ve çalınması gibi nedenlerle oluşan maddi zararlar poliçe teminatı kapsamındadır. Ağır hasara uğrayan veya tam hasar (pert) gören araçlarda hurdanın sigorta şirketine bırakılması ya da hurda bedeli mahsup edilerek ödeme yapılması yönündeki seçimlik karar hakkı sigorta şirketine değil sigortalıya aittir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2015/10815, K. 2016/3134Kaynağı aç
Kalıcı Sakatlık ve Destekten Yoksun Kalma Talepleri
Yaralanmalı trafik kazalarında beden gücü kaybının tazmini talep edilirken Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda işlem yapılır. İlgili yönetmelik çerçevesinde sakatlığın sürekli ve kalıcı nitelikte olduğunun belirlenebilmesi için kaza tarihinden itibaren en az bir yıllık sürenin geçmesi ve yetkili sağlık kurulundan durum bildirir sağlık kurulu raporunun temin edilmesi gerekir. Rapor temin edildikten sonra sigorta kuruluşuna mevzuata uygun belgelerle başvuru yapılmalı ve 15 günlük yasal inceleme süresi beklenmelidir.
Ölümlü trafik kazalarında ise vefat eden kişinin desteğinden yoksun kalan eş, çocuklar veya anne ve baba, Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde destekten yoksun kalma tazminatı talep etme hakkına sahiptir. Destekten yoksun kalan hak sahiplerinin gerekli belgeleri sigorta şirketine sunarak yazılı bildirim yapması ve tanınan 15 günlük sürenin ardından ödeme yapılmaması durumunda hukuki yollara müracaat etmesi gerekmektedir.
Kaza Tespit Tutanağı ve Sürücü Değişikliği İddiasında İspat Yükü
Trafik kaza tespit tutanağı, aksi sabit oluncaya kadar geçerli resmi belge niteliğindedir. Sigortacının kazanın bildirilen şekilden farklı gerçekleştiği ve poliçe teminatı dışında kaldığı yönündeki savunmasını soyut iddialarla değil somut delillerle kanıtlaması zorunludur. Kazada sürücü değişikliği yapıldığı sabit olsa dahi, bu hal tek başına doğru ihbar mükellefiyetinin kasten yerine getirilmediği veya teminat dışı bir durumun teminat içindeymiş gibi gösterildiği anlamına gelmez ve ispat külfetini sigortalıya geçirmez.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/5936, K. 2016/7412Kaynağı aç
Kasko Poliçesi Genel Şartlarının 1.5 maddesi ve Türk Ticaret Kanunu'nun 1446/2 maddesi gereğince, sigortalı rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyetini kasten yerine getirmez veya iyiniyet kurallarına aykırı şekilde teminat dışı bir hususu teminat içindeymiş gibi ihbar ederse ispat yükü yer değiştirir ve hasarın teminat dahilinde kaldığını ispatlama yükümlülüğü sigortalıya geçer. Ancak olayın sigortacının savunduğu biçimde vuku bulduğu ileri sürüldüğünde, bu oluş şeklinin Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5 maddesinde sayılan teminat dışı hallerden biri olması şarttır.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2015/10780, K. 2016/3872Kaynağı aç
Alkollü Araç Kullanımında Teminat Kapsamı ve Rücu Şartları
Zorunlu mali sorumluluk sigortasında sigortacı, sözleşmeden veya sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerinden doğan tazminat yükümlülüğünün azaltılması veya kaldırılmasına dair durumları 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 95. maddesi gereğince zarar gören üçüncü kişilere karşı ileri süremez; tazminatı ödedikten sonra kendi sigorta ettirenine rücu edebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2019/816 Esas ve 2022/375 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, hasarın teminat dışı kaldığının kabulü ve sigortacının rücu edebilmesi için sürücünün yalnızca alkollü olması tek başına yeterli olmayıp kazanın münhasıran alkolün etkisi altında meydana gelmiş olması gerekir. Hasarın teminat dışı kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir ve olayın salt alkol etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediği kural olarak aralarında nöroloji uzmanının da bulunduğu bilirkişi kurulu incelemesiyle saptanır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2019/816, K. 2022/375Kaynağı aç
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 95Kaynağı aç
Zorunlu mali sorumluluk sigortasında uzman bilirkişi heyetince kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiği ve sürücünün tam kusurlu olduğu saptandığında sigortacının rücu davası kabul edilir. Sürücünün olay yerini terk etmesi ve alkol ölçümünün sonradan yapılması ise somut delil bulunmadıkça aracın alkollü sevk edildiği varsayımını ve ispat yükünün yer değiştirmesini haklı kılmaz. Kasko sigortasında ise Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2021/7567 Esas ve 2022/1432 Karar sayılı ilamı doğrultusunda, yüzde yüz kusurlu olup 1.00 promil ve üzeri alkollü sürücülerin güvenli sevk ve idare yetersizliği sebebiyle meydana gelen zararları münhasırlık raporu aranmaksızın teminat dışı sayılır; sürücünün tam kusurlu olmadığı veya kazanın oluşumuna başka sebeplerin de etken olduğu hallerde meydana gelen zarar kasko teminatı kapsamında kalır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/7567, K. 2022/1432Kaynağı aç
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2014/20038, K. 2017/3190Kaynağı aç
Uyuşmazlık Çözüm Yolları ve İtiraz Usulü
Sigorta tazminatı uyuşmazlıklarında zarar görenler iki ayrı yasal yoldan birini tercih edebilir. İlk yöntem, sigorta kuruluşuna yapılan yazılı bildirimin ardından 5684 sayılı Kanun kapsamında Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulması ve hakem heyetince uyuşmazlığın karara bağlanmasıdır. İkinci yöntem ise genel mahkemeler öncesinde dava şartı arabuluculuk sürecinin işletilmesi, anlaşma sağlanamaması halinde yetkili mahkemede tazminat davası ikame edilerek istinaf ve temyiz kanun yollarının takip edilmesidir.
Araç değer kaybı tazminatı için dava açmadan önce sigortaya başvuru zorunlu mudur?
Evet, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunulması ve 15 günlük yasal cevap süresinin tanınması zorunludur.
Sürücünün alkollü olması trafik sigortasında tazminat ödenmesini engeller mi?
Sürücünün alkollü olması tek başına hasarın teminat dışı kalmasını gerektirmez; hasarın teminat dışı kalabilmesi ve sigortacının rücu edebilmesi için kazanın münhasıran alkolün etkisi altında meydana geldiğinin sigortacı tarafından somut delillerle kanıtlanması gerekir.
Kalıcı sakatlık tazminatında sağlık kurulu raporu ne zaman alınmalıdır?
Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik gereğince sakatlığın sürekli ve kalıcı nitelikte olduğunun tespiti için kaza tarihinden itibaren en az bir yıl beklenerek yetkili sağlık kurulundan rapor alınmalıdır.
Pert olan araçta hurdanın kimde kalacağına kim karar verir?
Tam hasara veya ağır hasara uğrayan araçlarda hurdanın sigorta şirketine terk edilmesi ya da hurda bedeli mahsup edilerek ödeme yapılması yönündeki seçimlik karar hakkı sigorta şirketine değil sigortalıya aittir.
Sürücü değişikliği iddiasında ispat yükü hangi taraftadır?
Kaza tespit tutanağı aksi ispatlanana kadar resmi belge niteliğinde olduğundan, sürücü değişikliği yapıldığını ve rizikonun teminat dışı kaldığını somut delillerle ispatlama yükümlülüğü sigorta şirketine aittir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

