Tehlikeli Yük Beyan Hatası ve İdari Yaptırımlar

Tehlikeli yük beyan hatası, yükün tehlikeli niteliğinin yanlış, eksik veya yanıltıcı biçimde beyan edilmesidir. Tehlikeli eşya taşınacaksa gönderen, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 861/1 uyarınca taşıyıcıya zamanında, açık, anlaşılabilir ve yazılı bildirim yapar. Bildirim tehlikenin türünü, gerekiyorsa alınması gereken önlemleri kapsar. Taşıyıcı tehlikenin türünü teslim sırasında bilmiyorsa veya bildirim almamışsa, gönderene karşı tazmin yükümlülüğü doğmaksızın belirli önlemleri ve bu önlemlerin gerekli giderlerini isteyebilir. Tehlikeli Yüklerin Denizyoluyla Taşınması ve Yükleme Emniyeti Hakkında Yönetmelik hükümlerinin ihlalinde idari para cezaları, 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ilgili maddesi uyarınca uygulanır.

Gönderenin bildirim yükümlülüğü

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 861/1, yükümlülüğü tehlikeli eşyanın taşınacak olmasına bağlar. Gönderen, taşıyıcıya zamanında ve yazılı şekilde bildirimde bulunur. Bildirimin içeriği açık ve anlaşılabilir olmalıdır. Konusu tehlikenin türüdür; alınması gereken önlemler ancak gerekliyse bildirilir.

Bildirim yükümlülüklerine uyulmaması halinde ilgili yönetmelik maddeleri uyarınca idari para cezası uygulanır. Bu sonuç, yönetmelikteki bildirim yükümlülüğüne aykırılığa bağlanır.

Taşıyıcının önlem ve gider isteme yetkisi

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 861/2, taşıyıcıya isteme yetkisi tanır. Yetki, taşıyıcının eşyayı teslim alırken tehlikenin türünü bilmemesi veya kendisine herhangi bir bildirim yapılmamış olması halinde doğar. Taşıyıcı, gönderene karşı tazmin yükümlülüğü doğmaksızın tehlikeli malın boşaltılmasını, depolanmasını, geri taşınmasını veya gerektiğinde imhasını ve zararsız duruma getirilmesini isteyebilir.

İmha ve zararsız duruma getirme, gerektiğinde istenebilecek önlemlerdendir. Taşıyıcının isteyebileceği giderler, bu önlemler sebebiyle gerekli olan giderlerdir. Hüküm, önlemlerin her olayda uygulanacağını veya her giderin istenebileceğini söylemez.

Deniz yoluyla taşıma ve elleçleme

Türkiye’de tehlikeli yüklerin deniz yoluyla taşınması ve elleçlenmesi, Tehlikeli Yüklerin Denizyoluyla Taşınması ve Yükleme Emniyeti Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Düzenleme, Türk bayraklı gemilerde ve kıyı tesislerinde elleçlenen tehlikeli yükleri; bildirim ve denetimi; istif, taşıma ve boşaltma süreçlerini kapsar. Belirli IMDG sınıfları için boğaz geçiş izinleri de bu kapsamdadır.

IMDG’de taşınması yasak olan madde ve nesneler deniz yoluyla taşınamaz. Tehlikeli yük taşımada UN sertifikalı ambalaj kullanılması zorunludur.

Paketleme sertifikası ve kıyı tesisi yükümlülükleri

Konteyner veya Araç Paketleme Sertifikası doldurulup imzalanır. Sertifika limana girişten önce veya limana girişte sunulur. Bir nüshası konteyner kapısına yerleştirilir.

Tehlikeli yük elleçleyen kıyı tesislerinin Tehlikeli Yük Uygunluk Belgesi alması ve belgeyi geçerli tutması zorunludur. Bu tesislerde, IMDG kapsamında yetkilendirilmiş Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanının istihdam edilmesi veya bu hizmetin alınması ve belirli periyotlarla raporlama öngörülür.

İdari para cezası, durdurma ve usul

İhlalin tespiti halinde idari para cezası karar tutanağı düzenlenebilir. Yönetmelik hükümlerinin ihlalinde idari para cezaları, 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ilgili maddesi uyarınca uygulanır. Bildirim yükümlülüklerine uyulmaması da ilgili yönetmelik maddeleri uyarınca idari para cezası sonucunu doğurur.

Bazı aykırılıklarda elleçleme operasyonu, eksiklik giderilene kadar durdurulabilir.

Can, mal, çevre ve seyir emniyetini ciddi tehdit eden veya kasıtlı yapılan ihlallerde ceza miktarları iki kat artırılarak uygulanır. Artırım bu koşullardan birine bağlıdır; her ihlale uygulanacak genel bir katsayı değildir.

Tebligat ve idari yaptırımın uygulanması usulünde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerine atıf yapılır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy