Tazminat; hukuka aykırı bir fiilden ya da kanundan doğan sorumluluktan kaynaklanan maddi veya manevi zararların telafi edilmesi amacıyla zarardan sorumlu kişi tarafından ödenen veya mahkemece hükmedilen parasal bedeldir. Tazminat davalarına bakan avukatlar; iş kazalarından trafik kazalarına, haksız iş sözleşmesi feshinden boşanmadaki menfaat kayıplarına, noter işlemlerindeki kusursuz sorumluluk hallerinden kişilik haklarına yönelik hukuka aykırı saldırılara kadar geniş bir uyuşmazlık alanında hukuki süreçleri yürütür.
İş Hukukundan Kaynaklanan Tazminat ve Alacak Davaları
İş Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca işveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih gerekçesini açık ve kesin bir şekilde belirtmekle yükümlüdür. İş sözleşmesinin ahlak ve iyi niyet kuralları dışındaki nedenlerle işverence derhal feshedilmesi halinde işçi kıdem tazminatına hak kazanır. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi gereğince, iş sözleşmesinin feshi, kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusuyla sona erdirmesi veya işçinin ölümü hallerinde, işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince geçen her tam yıl için otuz günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir; bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden hesaplama yapılır. Kıdem tazminatının vaktinde ödenmemesi sebebiyle açılacak davanın sonucunda hâkim, ödenmeyen süre boyunca mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine karar verir.
1475 sayılı İŞ KANUNU m. 14Kaynağı aç
İşyerinde psikolojik tacize yani mobbinge uğrayan işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme yetkisine sahiptir. Bu eylemlere maruz kalan çalışan manevi tazminat talebinde bulunabileceği gibi, şartlarının oluşması durumunda ayrımcılık tazminatı veya kötü niyet tazminatı hükümlerine de başvurabilir.
Geçerli bir gerekçe gösterilmeden veya gösterilen gerekçenin geçerli olmadığı tespit edilerek feshin geçersizliğine hükmedildiğinde, işverenin işçiyi bir ay içinde işe başlatması gerekir. İşçinin süresi içindeki başvurusuna rağmen bir ay içinde işe başlatılmaması durumunda işveren, en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında iş güvencesi tazminatı ödemekle yükümlü olur. İşe iade davalarında kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmayan süre için en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakların ödenmesi hükme bağlanır; mahkeme veya özel hakem söz konusu iş güvencesi tazminatı ile boşta geçen süre ücretini dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler. Feshin geçersizliğine ilişkin kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvurmayan işçinin feshi kanunen geçerli bir fesih sayılır ve işveren sadece bu sonucun hukuki yükümlülükleriyle sorumlu tutulur.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 21Kaynağı aç
İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Maddi ve Manevi Tazminatlar
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesine göre iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, görevli olarak başka bir yere gönderilmesi esnasında, emziren kadın çalışanın mevzuat uyarınca çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarında yahut işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve çalışanı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır. Meslek hastalığı ise aynı Kanun'un 14. maddesinde; sigortalının çalıştığı işin niteliğinden veya işin yürütüm şartlarından ötürü tekrarlanan bir nedenden dolayı meydana gelen geçici veya kalıcı hastalık, bedensel veya ruhsal sakatlık hali olarak düzenlenmiştir.
5510 sayılı SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU m. 13Kaynağı aç
İşverenin işçiyi koruma ve gözetme borcuna aykırı davranışları nedeniyle zarara uğrayan işçi, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir. İş kazasının ölümle sonuçlanması halinde ise vefat eden sigortalının yakınları manevi tazminat ile birlikte destekten yoksun kalma tazminatı davası açabilir. İş kazalarından kaynaklanan tazminat davalarında zamanaşımı süresi on yıl olup uyuşmazlığın çözümü için İş Mahkemesine başvurulur.
Trafik Kazalarından Kaynaklanan Tazminat Talepleri
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereğince, bir motorlu aracın işletilmesi neticesinde bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir eşyanın zarara uğramasına yol açılması halinde motorlu aracın işleteni ile aracın bağlı olduğu teşebbüs sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulur. İşleten ile araç işleticisi teşebbüsün sahibi, sürücünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan bizzat kendi kusurları gibi sorumludur. Buna karşın işletilme halinde bulunmayan bir motorlu aracın neden olduğu trafik kazasından ötürü işletenin sorumlu tutulabilmesi için, zarar gören tarafın kazanın oluşumunda işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurunu yahut araçtaki bir bozukluğun kazaya yol açtığını ispat etmesi gerekir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 85Kaynağı aç
Trafik kazası neticesinde meydana gelen zararlara bağlı olarak; ölüm olayına dayalı tazminatlar, bedensel zararların telafisi, kazaya uğrayan kişinin yakınlarının uğradığı maddi ve manevi kayıplar ile araç ve eşya hasarına ilişkin maddi zararlar dava konusu edilebilir. Tazminata hükmedilebilmesi için meydana gelen zarar ile trafik kazası ve motorlu aracın işletilmesi arasında illiyet bağının bulunması şarttır.
Boşanma Davalarında Maddi ve Manevi Tazminat
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesi uyarınca, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu olan diğer taraftan uygun bir maddî tazminat talep edebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 174Kaynağı aç
Yine Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesi gereğince, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir paranın ödenmesini talep etme hakkına sahiptir.
Kişilik Haklarının Korunması, Noter ve Haksız İcra Sorumluluğu
Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesi gereğince hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kişi, hâkimden saldırıda bulunanlara karşı korunma talep edebilir. Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal bir yarar yahut kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırılık teşkil eder. Kişilik haklarının ihlali neticesinde ekonomik kayba uğrayan kimse maddi tazminat talebinde bulunabilir; ancak meydana gelen bu zararın ispat yükü zarara uğrayan kişiye aittir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 24Kaynağı aç
1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 162. maddesi gereğince noterler; stajyer, kâtip ve kâtip adayları tarafından yapılmış olsa dahi bir işin yapılmamasından, eksik veya hatalı yapılmasından dolayı zarar görmüş olanlara karşı sorumludur. Noter, ödediği miktar için işin yapılmamasına, hatalı yahut eksik yapılmasına sebep olan stajyer veya noterlik personeline rücu hakkına sahiptir. Diğer taraftan, haksız icra takibine maruz kalan borçlunun açacağı tazminat davasında zamanaşımı süresi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır.
1512 sayılı NOTERLİK KANUNU m. 162Kaynağı aç
Trafik kazasında motorlu araç işleteni hangi hallerde müteselsilen sorumludur?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85 uyarınca bir motorlu aracın işletilmesi ölüm, yaralanma veya eşya zararına yol açtığında araç işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs sahibi müştereken ve müteselsilen sorumlu olur.
Kadın işçi evlilik nedeniyle ayrıldığında kıdem tazminatı alabilir mi?
En az bir yıllık kıdeme sahip kadın çalışan, evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde iş sözleşmesini feshettiğinde her geçen tam çalışma yılı için otuz günlük ücreti tutarında kıdem tazminatına hak kazanır.
İşe iade davasında feshin geçersizliği kararından sonra başvuru süresi nedir?
İşçi kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvurmak zorundadır; aksi takdirde fesih geçerli sayılır.
İş kazası nedeniyle tazminat davası açma zamanaşımı süresi ne kadardır?
İş kazalarından kaynaklanan tazminat davalarında zamanaşımı süresi on yıl olup dava İş Mahkemesinde açılır.
Haksız icra takibine karşı açılacak tazminat davasında zamanaşımı ne kadardır?
Haksız icra takibine dayalı tazminat davasında zamanaşımı süresi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy