Bağışlama Sözleşmesinin Hukuki Niteliği ve Şekil Koşulu
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 285 uyarınca bağışlama sözleşmesi, bağışlayanın sağlararası sonuç doğurmak üzere malvarlığından bağışlanana karşılıksız bir kazandırma yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Henüz edinilmemiş bir haktan feragat edilmesi, bir mirasın reddedilmesi veya ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi hukuken bağışlama sayılmaz.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 285Kaynağı aç
Taşınmaz bağış sözleşmelerinin tapu sicil müdürlüğünde resmi şekilde düzenlenmesi öngörülmektedir.
Tapu Harcı Mükellefiyeti ve Matrahın Belirlenmesi
Taşınmaz bağış işlemlerinde tapu harcının mükellefi bağışı kabul eden taraftır; harç matrahı belirlenirken 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 63 uyarınca emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen değer dikkate alınır.
492 sayılı HARÇLAR KANUNU m. 63Kaynağı aç
492 sayılı Harçlar Kanunu m. 63 uyarınca anılan kayıtlı veya emlak vergisi değeri, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu m. 29 kapsamında saptanan vergi değerine karşılık gelir. Taşınmaz devir ve edinimlerinde harç, belirlenen bu asgari tutardan aşağı düşmemek kaydıyla tarafların bildirdiği bedel esas alınarak hesaplanır. Kat irtifakına tabi taşınmazların devrinde ise ilgili bedelin bütünü matrah kabul edilir.
Anne-baba ve çocuklar arasındaki bağış işlemlerinde özel bir harç indirimi uygulanmamakta olup standart bağış harcı oranları geçerlidir.
Genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler tarafından yapılan veya bu kurumlara yapılan bağışlarda harç muafiyeti söz konusudur.
Eksik Harç Tarhiyatı ve Usul Kuralları
Tapu harcı ödenmeden tapu müdürlüklerince tescil işlemi gerçekleştirilmez ve bağış işlemi tamamlanamaz.
492 sayılı Harçlar Kanunu m. 63 gereğince tescil sonrasında harcın emlak vergisi değerinin altında kaldığı ya da bildirilen bedelin fiili durumu göstermediği anlaşılırsa, eksik kalan kısım ikmalen veya re'sen tarhiyata konu edilir. Bu tarhiyat üzerinden 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca bir kat vergi ziyaı cezası kesilir. Söz konusu tarhiyat takdir komisyonu kararlarına dayandırılamaz. Ayrıca harç hesaplamasında on Yeni Türk Lirasına kadar kesirler hesaba katılmaz; maddeye dair uygulama usullerini belirleme yetkisi Maliye Bakanlığına aittir.
Vekaletname ile Bağış İşlemi
Taşınmaz bağışı vekalet aracılığıyla yapılabilir; bununla birlikte vekaletnamede bağışlama yetkisinin özel ve açık şekilde gösterilmesi aranır, aksi durumda işlemin geçersiz sayılabileceği değerlendirilmektedir.
Bağışlamanın Geri Alınması ve Taşınmazın İadesi
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 295 uyarınca bağışlanan, bağışlayana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse, bağışlayana veya onun ailesinden bir kimseye karşı kanundan doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranmışsa yahut yüklemeli bağışlamada haklı bir sebep olmaksızın yüklemeyi yerine getirmemişse bağışlayan elden bağışlamayı veya yerine getirdiği bağışlama sözünü geri alabilir. Bu durumlarda bağışlayan, bağışlananın istem tarihindeki zenginleşmesi ölçüsünde bağışlama konusunun geri verilmesini isteyebilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 295Kaynağı aç
Bağış Tapu Harcının İadesi
Bağış tapu harcının iadesi; tapu müdürlüğünce devir talebinin reddedilmesi neticesinde işlemin gerçekleşmemesi, bağış işleminin mahkeme kararıyla iptal edilmesi veya harcın fazla ya da yanlış ödenmiş olması hallerinde mümkündür. Bu hallerde iade talebi, ilgili vergi dairesine beş yıllık zamanaşımı süresi içinde başvurularak ileri sürülebilir.
Bağış tapu harcını kim öder?
Taşınmaz bağış işlemlerinde tapu harcının mükellefi bağışı kabul eden taraftır.
Anne, baba ve çocuklar arasındaki bağışta tapu harcı indirimi var mıdır?
Anne-baba ve çocuklar arasındaki taşınmaz bağış işlemlerinde özel bir harç indirimi bulunmamaktadır; standart bağış harcı oranları tatbik edilir.
Vekaletname ile bağış işlemi yapılabilir mi?
Taşınmaz bağışı vekaletname ile yapılabilir; ancak vekaletnamede açık ve özel olarak bağışlama yetkisinin bulunması şarttır.
Bağışlanan taşınmaz hangi hallerde geri alınabilir?
Bağışlananın bağışlayana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi, bağışlayana yahut ailesinden birine karşı kanundan doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranması veya haklı sebep olmaksızın bağışlama yüklemesini yerine getirmemesi hallerinde bağışlama geri alınabilir ve bağışlananın istem tarihindeki zenginleşmesi ölçüsünde iade talep edilebilir.
Ödenen bağış tapu harcı hangi hallerde geri alınabilir?
Tapu müdürlüğünün işlemi reddetmesi nedeniyle bağışın gerçekleşmemesi, bağışın mahkemece iptal edilmesi veya harcın yanlış veya fazla ödenmesi halinde beş yıllık zamanaşımı süresi içinde vergi dairesine başvurularak harç iadesi istenebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy