Tapu kaydı düzeltme davası, tapu kütüğünde yer alan yanlışlıkların mahkeme kararıyla giderilmesini amaçlar. Türk Medeni Kanunu m. 1027 uyarınca, ilgililerin yazılı rızaları bulunmadıkça tapu memuru tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir; bu düzeltme eski tescilin terkini ve yeni bir tescil yapılması biçiminde de gerçekleşebilir. Tapu memuru basit yazı yanlışlıklarını yönetmelik uyarınca kendiliğinden düzeltir. Bu tür davaların mülkiyet aktarımına yol açmaması gerekir; amaç hak sahibinin değişmesi değil, mevcut kayıttaki yanlışlığın düzeltilmesidir.
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2016/10279, K. 2016/10017Kaynağı aç
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 1027Kaynağı aç
Tapu Kütüğündeki Zorunlu Bilgiler ve Düzeltmenin Kapsamı
Tapu Sicili Tüzüğü m. 25 hükmüne göre kütükte yazılması zorunlu bilgiler malikin adı, soyadı, baba adı, edinme nedeni ile tarih ve yevmiye numarasından ibarettir. Bu unsurlar arasında doğum tarihi yer almadığından, tapu kütüğünde bulunması zorunlu olmayan nüfus bilgilerinin ilavesi veya düzeltilmesi dava yoluyla istenemez. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin E. 2021/8840, K. 2022/608 sayılı kararında belirtildiği üzere, tapu kütüğünde yer alması zorunlu bulunmayan doğum tarihine ilişkin istemlerde kayıt düzeltilmesi yerine tespit hükmü kurulması gerekir.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2021/8840, K. 2022/608Kaynağı aç
Dava Öncesinde Tapu Müdürlüğüne Başvuru Usulü
Kadastro çalışmalarından kaynaklanan malikin veya hak sahibinin adı, soyadı ve baba adına ilişkin tapu kütüğündeki yazım hatalarının düzeltilmesi için Tapu Sicili Tüzüğü m. 75/4 uyarınca öncelikle tapu müdürlüklerine başvuru yapılması zorunludur. İdareye başvuru prosedürü işletilmeden kimlik bilgilerinin düzeltilmesi istemiyle açılan davalar dinlenemez.
20135150 sayılı TAPU SİCİLİ TÜZÜĞÜ m. 75Kaynağı aç
Tapu Sicili Tüzüğü m. 75/1 gereğince ilgilisinin başvurusu üzerine senetsiz tespitlerde nüfus kayıt örneği ile belediye veya muhtarlıktan alınacak fotoğraflı ilmühaber; kayda dayalı tespitlerde ise dayanak kayıt ve belgeler incelenir. Gerektiğinde tanık ve tespit bilirkişileri dinlenip zeminde inceleme yapılmak suretiyle istemin gerçek hak sahibinden geldiği belirlenirse düzeltme işlemi yevmiye defterine kaydedilerek yerine getirilir. Zeminde inceleme kadastro müdürlüğü teknik personeliyle yürütülür, teknik rapor düzenlenir, komşu parsel malikleri, muhtar ve diğer ilgililer dinlenerek vergi kayıtları ile diğer her türlü bilgi ve belgeden yararlanılır.
Davanın Tarafları ve Husumet
Tapuda kayıt düzeltilmesi davası, kural olarak tapu maliki ile mirasçıları tarafından açılabilir. Türk Medeni Kanunu m. 702 gereğince ortaklardan her birinin topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilmesi ve bu korumadan bütün ortakların yararlanması esası uyarınca, elbirliği mülkiyetinde mirasçılardan herhangi biri tek başına murisin kimlik bilgilerinin düzeltilmesini talep edebilir. Dava, kaydı hatalı veya eksik tutan tapu müdürlüğüne karşı açılır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2013/2385, K. 2013/3386 sayılı kararında açıklandığı üzere davalı tapu müdürlüğü gerçek uyuşmazlık tarafı olmayıp yasal hasım konumundadır; bu nedenle tapu müdürlüğünün davayı kabulü hukuki sonuç doğurmaz.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2013/2385, K. 2013/3386Kaynağı aç
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 702Kaynağı aç
Dava konusu taşınmazda paylı malik olarak görünen kişilerin kimliklerinin tespit edilemediği hallerde, taraf teşkilinin sağlanması için öncelikle kayyım tayin ettirilmesi ve kayyım atanmasıyla taraf teşkili sağlandıktan sonra davanın esasına girilmesi gerekir.
Mahkemece Yapılacak Araştırma ve Görevli Mahkeme
Kayıt maliki ile kimlik bilgileri düzeltilecek kişinin aynı kişi olduğunun tespiti amacıyla kimlik bilgilerinde düzeltme istenen taşınmazların ilk tesis ve tedavülleriyle tapu kayıtları, kadastro tutanakları ve tescile esas alınan tüm dayanak belgeler getirtilir. Nüfus müdürlüğünden aynı kimlik bilgilerine sahip başka kişilerin bulunup bulunmadığı araştırılır, zabıta marifetiyle araştırma yapılır, tanıklar dinlenir ve gerekirse keşif icra edilir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 382/2-ç-1 hükmünde taşınmaz üzerinde taraf oluşturulmasına ve hak ihlaline sebebiyet vermeyecek düzeltmelerin yapılması çekişmesiz yargı işi sayılmış ve m. 383 uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde aksine düzenleme bulunmadıkça sulh hukuk mahkemeleri görevlendirilmiştir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin E. 2016/10279, K. 2016/10017 sayılı kararı ile 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2013/2385, K. 2013/3386 sayılı kararında 6100 sayılı Kanun dönemindeki kimlik bilgisi düzeltmelerinde sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu belirtilmiştir. Buna karşılık Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin E. 2021/8840, K. 2022/608 sayılı kararında asliye hukuk mahkemesince karara bağlanan kimlik bilgisi düzeltimi davasında asliye hukuk mahkemesinin görevine yönelik temyiz itirazı yerinde görülmeyerek hüküm incelenmiştir. 01.10.2011 tarihinden önce açılmış davalarda ise mülga HUMK m. 8/1 uyarınca görev dava tarihindeki taşınmaz değerine göre belirlenmektedir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2013/2648, K. 2013/3392Kaynağı aç
Nüfus Kaydı Bulunmaması ve Mülkiyet Çekişmesi
Nüfusa kaydedilmeden ölmüş veya herhangi bir nedenle nüfusta kaydı bulunmayan kişilerin tapu kaydındaki kimlik bilgileri düzeltilemez. Ancak idari yoldan intikal yaptırılamadığı için dava açılmasında davacının hukuki yararı bulunur. Tapu kayıt maliki ile davacının murisinin aynı şahıs olduğu yönünde tam bir kanaat oluştuğu takdirde çoğun içinde az da vardır kuralı uygulanarak dava tespit niteliğinde değerlendirilir ve aynı kişi olduklarının tespitine karar verilir.
Taşınmazın bulunduğu yörede aynı isimli kişilerin araştırılması esnasında taraflar arasında mülkiyet ihtilafı çıkması durumunda dava tapu iptali ve tescil davasına dönüşür. Ayrıca tapu kayıtlarında kimlik bilgilerinin düzeltilmesi talepleri sonucunda verilen mahkeme kararları kesin hüküm teşkil etmez; hatalı görülmesi halinde yeni delillerle yeniden düzeltme istenebilir ve hüküm değiştirilebilir.
Geometrik ve Yüzölçümü Hatalarında Uygulanacak Esaslar
Geometrik durumu kesinleşmiş taşınmazlarda sınırlandırma, ölçü, çizim ve hesaplama kaynaklı teknik yanılgılar ilgilinin başvurusuyla veya kadastro müdürlüğünce kendiliğinden ele alınır. 3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 41/2 uyarınca kesinleşen taşınmazlardaki değişiklik işlemleri sırasında ortaya çıkan ve kadastronun teknik kurallarındaki hata sınırları içinde kalan yüzölçümü farklılıklarını kadastro müdürlükleri kendiliğinden düzeltebilir. Gerçek yüzölçümünün eksik yazıldığı iddialarında bu idari prosedür tüketilmeden dava açılamaz. Kadastro Kanunu m. 41 kapsamındaki düzeltmelerde m. 12'de yer alan hak düşürücü süre aranmaz. Yapılan düzeltmenin hak sahiplerine tebliğinden itibaren otuz gün içinde sulh hukuk mahkemesinde düzeltmenin kaldırılması davası açılmazsa düzeltme işlemi kesinleşir.
3402 sayılı KADASTRO KANUNU m. 41Kaynağı aç
Yargılama Usulü
Tapu kaydı düzeltme davalarında basit yargılama usulü uygulanır; yargılama dava ve cevap dilekçeleriyle yürütülür. İddiaların genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağı davanın açılmasıyla başlar. Tahkikat tamamlanıp sözlü yargılamaya geçildiğinde taraflara beyanda bulunmak üzere ayrıca süre verilmez.
Kimlik bilgisi düzeltimi için doğrudan dava açılabilir mi?
Hayır, Tapu Sicili Tüzüğü m. 75/4 uyarınca kimlik bilgilerindeki yazım hatalarının düzeltilmesi için öncelikle tapu müdürlüğüne başvurulması zorunludur; bu başvuru yapılmadan açılan davalar dinlenmez.
Tapu kütüğüne doğum tarihi yazılması istenebilir mi?
Hayır, Tapu Sicili Tüzüğü m. 25 kapsamında doğum tarihi kütükte bulunması zorunlu bilgilerden sayılmadığından doğum tarihinin kütüğe ilavesi veya düzeltilmesi istenemez; bu yöndeki taleplerde yalnızca tespit kararı verilebilir.
Nüfus kaydı bulunmayan muris için tapu kaydı nasıl düzeltilir?
Nüfusa kaydedilmeden ölen veya nüfusta kaydı olmayan kişilerin tapu kaydı düzeltilemez; ancak muris ile kayıt malikinin aynı kişi olduğuna dair tam kanaat oluşursa mahkemece aynı kişi olduklarının tespitine karar verilir.
Kadastro Kanunu m. 41 kapsamındaki düzeltmeye karşı dava süresi ne kadardır?
Kadastro müdürlüğünce yapılan düzeltme işleminin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde sulh hukuk mahkemesinde düzeltmenin kaldırılması davası açılması gerekir; bu sürede dava açılmazsa düzeltme kesinleşir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

