Tam Yargı Davalarında Kanuni Yetki Sıralaması
İdari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar haricindeki tam yargı davalarında yetkili mahkeme, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 36 hükmüne göre kademeli bir sıralama takip edilerek belirlenir. Kanun koyucu, ilk sırada zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili mahkemeyi yetkili kılmıştır. Zararın bayındırlık ve ulaştırma gibi bir kamu hizmetinden veya idarenin herhangi bir eyleminden doğması durumunda, hizmetin görüldüğü veya eylemin icra edildiği yer idare mahkemesi yetkilidir. Bu iki bendin kapsamına girmeyen diğer hallerde ise davacının ikametgâhının bulunduğu yer idare mahkemesi yetkili yargı yeridir.
İdari İşlemlerden Doğan Zararlarda Yetki Kuralı
Tam yargı davasına konu edilen maddi ve manevi zararlar bir idari işlemden kaynaklanıyorsa, İYUK m. 36/a bendi uyarınca zararı doğuran idari işlemi ve bu işlemden kaynaklanan asıl uyuşmazlığı incelemeye yetkili idare mahkemesi davayı karara bağlar. Örneğin mühürleme işleminden kaynaklandığı öne sürülen tazminat taleplerinde yetki, mühürleme işlemine ilişkin idari uyuşmazlığı çözümlemekle görevli ve yetkili mahkemeye aittir. Benzer şekilde, ihale sürecinde yapılan şikâyet başvurusunun reddi neticesinde Kamu İhale Kurumu başvuru bedelinin tazmini istemiyle açılan tam yargı davalarında da ret işlemini tesis eden idarenin bulunduğu yer idare mahkemesi yetkili kabul edilir.
Kamu görevlileri hakkında tesis edilen görevden uzaklaştırma, naklen atama veya geçici görevlendirme işlemlerinden kaynaklanan tam yargı davalarında da İYUK m. 36/a kuralı geçerlidir. Görevden uzaklaştırma ve başka yere atanma işlemlerinden doğan zararların tazmini isteminde, her iki işleme de birlikte bakmaya yetkili kılınan mahkeme tazminat talebini karara bağlar. Hukuka aykırı geçici görevlendirme veya görevden çıkarma işlemlerinin iptali sonrasında açılan manevi ve maddi tazminat davalarında ise asıl uyuşmazlığı karara bağlayan veya işlemi iptal eden idare mahkemesi yetkili yargı yeridir.
Hizmet Kusuru ve İdari Eylemlerde Yetkili Yargı Yeri
İdarenin fiziki tasarrufları, bayındırlık ve ulaştırma hizmetleri ya da kamu hastanelerinde sunulan sağlık hizmetleri gibi eylem ve hizmetlerden doğan tazminat taleplerinde İYUK m. 36/b bendi uygulanır. Eksik veya hatalı tıbbi tedavi hizmetinden doğduğu ileri sürülen zararların tazmini istemiyle açılan tam yargı davaları Danıştay'ın ilk derece görevine girmemekte olup ilk derece idare mahkemelerince karara bağlanır. Bu kapsamda yetkili yargı yeri, ilgili sağlık hizmetinin görüldüğü veya son tedavi hizmetinin verildiği sağlık kuruluşunun bulunduğu yer idare mahkemesidir.
Tedavi sürecinin birden fazla idare mahkemesinin yetki sahasında bulunan farklı hastanelerde devam etmesi ve hizmet kusurunun sürdüğünün iddia edilmesi halinde yetki, sağlık hizmetinin nihayete erdiği son hastanenin yargı çevresindeki idare mahkemesine aittir.
Hatalı tedavi kaynaklı tam yargı davasında yetkili mahkeme neresidir?
Eksik veya hatalı tedavi hizmetinden kaynaklanan zararların tazmini istemiyle açılan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, İYUK madde 36/b bendi gereğince son tedavi hizmetinin sunulduğu yer idare mahkemesidir.
İptal edilen işlem nedeniyle açılan tazminat davasında hangi mahkeme yetkilidir?
İdari işlemin iptalinden sonra uğranılan zararların giderimi için açılan tam yargı davasında yetkili yargı yeri, İYUK madde 36/a uyarınca zararı doğuran idari işlemi iptal eden ve uyuşmazlığı karara bağlayan idare mahkemesidir.
Şikâyet başvurusunun reddinden kaynaklanan başvuru bedeli davasında yetki neresidir?
İhale sürecindeki şikâyet başvurusunun reddi sebebiyle yapılan itirazen şikâyet başvuru bedelinin tazmini isteminde yetkili yargı yeri, İYUK madde 36/a gereğince ret işlemini tesis eden idarenin bulunduğu yer idare mahkemesidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy