Tali kusur, bir trafik kazasının meydana gelmesinde asıl etken olmayan ancak kazanın oluşumuna veya şiddetine ikincil derecede katkı sağlayan sürücü kural ihlalidir. Kazaya karışan sürücünün gerekli tüm önlemleri almaması veya yeterince dikkatli davranmaması halinde, bu ihmal kazanın ana nedeni olmasa da tali kusur olarak kabul edilir.
Karayolları Trafik Kanunu Bakımından Asli ve Tali Kusur
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 84. maddesinin birinci fıkrasında araç sürücülerinin asli kusurlu sayılacağı haller belirtilmiştir. Sürücüler; kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme, taşıt giremez trafik işareti bulunan karayoluna veya bölünmüş karayolunda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit, rampa ve bağlantı yollarına girme, ikiden fazla şeritli taşıt yollarında karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit veya yol bölümüne girme, arkadan çarpma, geçme yasağı olan yerlerde geçme, doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma, şeride tecavüz etme, kavşaklarda geçiş önceliğine uymama, kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama, manevraları düzenleyen genel şartlara uymama, yerleşim birimleri dışındaki karayolunun taşıt yolu üzerinde, zorunlu haller dışında park etme veya duraklama ve her durumda gerekli tedbirleri almama, park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun olarak park edilmiş araçlara çarpma hallerinde asli kusurlu sayılırlar.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 84Kaynağı aç
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 84. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, kazada bu hareketlerden herhangi birinin kazaya karışan araç sürücülerinden birden fazlası tarafından yapılmış olması veya kazanın bu hareketler dışındaki kurallara, yasaklamalara, kısıtlamalara ve talimatlara uyulmaması nedenlerinden doğması halinde, karayolunu kullananlar için kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir. Asli kusurlar dışında kalan ve kazaya ikincil düzeyde etki eden kural ihlalleri ise tali kusur kapsamında değerlendirilir.
Trafik Kazalarında Tali Kusur Sayılabilecek Davranışlar
Trafik kazalarında bazı ihmal ve ihlaller kazaya ikincil etkileri sebebiyle tali kusur sayılabilmektedir. Araçta yangın tüpü veya reflektör gibi zorunlu ekipmanların bulundurulmaması ve bu eksikliğin kazaya sebep olması, farların arızalı olması ya da yakılmaması sebebiyle görünürlüğün düşmesi tali kusur oluşturabilir. Bununla birlikte hız sınırının yüzde 10 ila 30 gibi belirli oranlarda aşılması, hızın yol ve hava koşullarına göre ayarlanmaması, yakın takip mesafesinin korunmaması veya ani manevralarda sinyal verilmemesi gibi ihmaller kazanın oluşumuna ikincil bir etken olarak katıldığı veya kazanın şiddetini artırdığı için tali kusur kapsamında değerlendirilebilir.
Kusur Dağılımı ve İtiraz Usulü
Sigorta şirketleri genel olarak yüzde 75 ve üzeri kusur oranını asli kusur, yüzde 25 civarı kusuru ise tali kusur olarak nitelendirmektedir. Adli ve Sigorta Tahkim Komisyonu gibi merciler de kusur dağılımını genellikle yüzde 70 asli ve yüzde 30 tali şeklinde değerlendirebilmektedir. İlk etapta sigorta şirketlerince verilen kusur dağılımı kararı kesin değildir.
Sigorta şirketleri ve taraflarca belirlenen kusur oranına karşı itiraz yolu açıktır. Belirlenen kusur dağılımına itiraz etmek isteyen taraflar, 5 iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden Kaza Tespit Tutanağı İtiraz sistemine başvuru yapabilirler.
Tazminat Taleplerinde Müterafik Kusur Kesintisi
Trafik kazasında tali kusurlu sayılan taraf, kazada meydana gelen zarardan kendi kusuru oranında sorumlu tutulur. Tali kusurlu sürücünün kendi zararının giderilmesine yönelik tazminat taleplerinde ise müterafik kusur indirimi gündeme gelir. Kişinin kendi zararının oluşumuna kısmen sebebiyet vermesi halinde, talep edebileceği tazminat miktarından kendi kusur oranı kadar indirim uygulanır.
Tali Kusurun Ceza Hukuku Boyutu
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 22. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, taksirle işlenen suçtan dolayı verilecek ceza failin kusuruna göre belirlenir. Maddenin beşinci fıkrası gereğince, birden fazla kişinin taksirle suç işlemesi halinde herkes kendi kusurundan dolayı sorumlu olur ve her failin cezası kusuruna göre ayrı ayrı tayin edilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 22Kaynağı aç
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 22. maddesinin altıncı fıkrası kapsamında, taksirli hareket sonucu neden olunan netice, münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa faile ceza verilmez. Fiilin bilinçli taksirle işlenmiş olması durumunda ise verilecek cezada yarıdan altıda bire kadar indirim yapılabilir.
İdari Para Cezası ve Ceza Puanı Yaptırımları
Tali kusura dayanak oluşturan eylem somut bir trafik kuralı ihlali barındırıyorsa sürücünün idari para cezası ve ceza puanı gibi yaptırımlarla karşılaşması mümkündür. Söz konusu kural ihlalinin trafik polisi tarafından tespit edilmesi halinde, tali kusurlu sürücüye ilgili trafik cezası uygulanabilir.
Tali kusurlu sürücü tazminat alabilir mi?
Tali kusurlu sürücü kendi zararının tazminini talep edebilir; ancak talep edilen tazminat miktarından kendi kusur oranı kadar müterafik kusur indirimi yapılır.
Kusur oranına kaç gün içinde itiraz edilebilir?
Kusur dağılımı ilk etapta kesin olmayıp, taraflar Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemi üzerinden 5 iş günü içinde itiraz başvurusunda bulunabilir.
Tali kusurlu tarafa trafik cezası uygulanır mı?
Tali kusura yol açan hareket somut bir trafik kuralı ihlali teşkil ediyorsa ve polis tarafından tespit edilirse sürücü hakkında idari para cezası ve ceza puanı yaptırımı uygulanması mümkündür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy