Bedensel zarar, bireyin fiziksel bütünlüğüne veya psikolojik durumuna verilen zararları kapsar. Bu durum doğrudan bir yaralanma olabileceği gibi kişinin psikolojik huzurunu bozan halleri de içerir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54. maddesi uyarınca bedensel zararlar özellikle; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıpları kapsar.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 54Kaynağı aç
Tedavi Giderleri ve Bakım Masrafları
Tedavi giderlerinin tazminat olarak istenebilmesi için yürütülen tıbbi sürecin mutlak bir iyileşmeyle sonuçlanması zorunlu değildir. İyileşmeyi sağlayan harcamaların yanında, hastalığın veya sakatlığın kötüleşmesini engellemek amacıyla yapılan gerekli harcamalar da tedavi gideri sayılır.
Tedavi giderlerinden dolayı maddi zarar talebinde bulunabilmek için bu harcamaların fiilen yapılmış olması şart değildir. Tedavinin belirli bir süre devam edecek olması, belirli aralıklarla sağlık kontrolünün gerekmesi veya ileride yapılması zorunlu bir ameliyatın bulunması hallerinde, ileride doğacak zorunlu tedavi giderleri de talep edilebilir. Olayın tüm koşulları değerlendirildiğinde özel bir hastanede tedavi görmenin uygun bulunduğu durumlarda masrafların zarar veren tarafından ödenmesi gerektiği çoğunlukla kabul edilir.
Zarar görenin bir başkasının bakım ve yardımına ihtiyaç duyması halinde, bakımı üstlenen kişilere ödenen ücretler maddi zarara dahil edilir. Söz konusu bakım ücreti genellikle asgari ücret üzerinden hesaplanır.
Zarar miktarının tam olarak belgelendirilemediği durumlarda tahmini gider hesabı tazminatın belirlenmesinde dikkate alınabilir. Zarar görenin tedavi ve iyileşme sürecinde sağlık kuruluşlarına ulaşmak için yaptığı yol masraflarına ilişkin bilet veya fatura bulunmaması halinde ise ne kadar süreyle ve kaç kez yol masrafı yapılacağı ile harcama tutarı araştırılarak bilirkişi marifetiyle hesaplama yapılır.
Geçici İş Göremezlik ve Kazanç Kaybı
Bedensel zarara uğrayan kişi sonradan tamamen iyileşmiş olsa bile geçici olarak çalışamadığı günlerde mahrum kaldığı kazanç kaybını talep edebilir. Kazanç kaybının belirlenmesinde zarar görenin net ücreti dikkate alınır; normal çalışmaya karşılık gelen maaşın yanı sıra fazla mesai, ikramiye, prim gibi yan ödemeler ile elde edilebilecek ücret artışları da hesaba dahil edilir. Zarar gören kısmen çalışabiliyor ve daha düşük ücretli farklı bir işte çalışmak zorunda kalıyorsa iki iş arasındaki kazanç farkı da istenebilir.
Zarar görenin vergi mükellefi olan bir serbest meslek sahibi olması durumunda zararın tespiti için önceki dönemlerde ödenen vergiler dikkate alınır. Mükellefiyet durumunun ispatında vergi beyannameleri, vergi ödeme makbuzları, gelir tablosu, bilanço, banka hesap özetleri ile mali müşavir veya vergi danışmanı beyanları kullanılabilir. Çalışılamayan süreçte müşteri kaybı yaşandığının kanıtlanması halinde bu kayıptan doğan ekonomik zararın giderimi de talep edilebilir.
Pasif dönemde yer alan ve yalnızca emekli aylığı alan bir kimse, maruz kaldığı bedensel zarar sebebiyle bu gelirden mahrum kalmayacağından emekli aylığına dayalı bir kazanç kaybı tazminatı talep edemez. Ev kadınının durumunda ise sosyal konumu, beceri seviyesi ve aile yükümlülükleri göz önünde tutularak ev işlerinin başka bir kişi tarafından yapılması halinde ödenecek ücret hesaplanır ve tazminat tutarı belirlenir.
Sürekli İş Göremezlik ve Çalışma Gücünün Yitirilmesi
Çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden kaynaklanan sürekli iş göremezlik tazminatını talep edebilmek için zarar görenin olaydan önce kazanç getiren bir işte fiilen çalışmış olması şart değildir. Çalışma gücünü kısmen veya tamamen kaybeden kişi, olay anında çalışmıyor olsa dahi tazminat talebinde bulunabilir.
Sürekli iş göremezlik zararının belirlenmesinde zarar görenin net geliri, bakiye ömür süresi, iş görebilirlik çağı, sağlık raporundaki engelli oranı ile iş göremezlik derecesi ve kusur durumları birlikte değerlendirilir. Çalışma gücü kaybının zarar görenin mesleğini ne ölçüde etkilediği ise her somut olay bakımından uzman bilirkişi aracılığıyla belirlenmelidir.
Ekonomik Geleceğin Sarsılması ve Hükmün Değiştirilmesi
Ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklanan zararların belirlenmesinde, yapılan işin niteliği göz önüne alınarak meydana gelen yaralanmanın yalnızca mesleğe kabulde değil, meslekte yükselme üzerindeki etkileri de değerlendirilmeli ve oluşan zarar uzman bilirkişi marifetiyle belirlenmelidir.
Bedensel zararın kapsamı karar verildiği sırada tam olarak tespit edilemiyorsa, Türk Borçlar Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca hâkim, kararın kesinleşmesinden başlayarak iki yıl içinde tazminat hükmünü değiştirme yetkisini saklı tutabilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 75Kaynağı aç
Temerrüt Durumu
Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca haksız fiillerde borçlu, fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşmüş olur. Ticari işlemler söz konusu olduğunda ise zarar görenin talebi doğrultusunda ticari temerrüt faizi uygulanabilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 117Kaynağı aç
Gelecekte yapılması gereken tedavi giderleri talep edilebilir mi?
Evet, tedavi masraflarının önceden yapılmış olması şart değildir; belirli bir süre devam edecek tedaviler veya ileride yapılması zorunlu ameliyat ve kontrol giderleri de tedavi gideri olarak talep edilebilir.
Emekli aylığı alan bir kişi kazanç kaybı tazminatı isteyebilir mi?
Hayır, yalnızca emekli aylığı alan kişi bedensel zarar nedeniyle bu aylıktan mahrum kalmayacağı için emekli aylığından kaynaklanan kazanç kaybı tazminatı talep edemez.
Olay anında çalışmayan bir kişi iş göremezlik tazminatı alabilir mi?
Evet, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan tazminat talebinde bulunabilmek için zarar görenin olaydan önce kazanç getiren bir işte çalışmış olması şartı aranmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy