Talep Garantilerinin Niteliği ve Hukuki Çerçevesi
Talep garantileri, amirin talimatları doğrultusunda lehtara azami tutara kadar talep edilebilecek tutarı ödemek üzere garantör tarafından verilen gayrikabili rücu taahhütlerdir. Bu taahhütler, lehtar ile amir arasındaki altta yatan asıl sözleşmesel ilişkiden bağımsız nitelik taşır.
Milletlerarası Ticaret Odası tarafından hazırlanan revize Talep Garantilerine İlişkin Birörnek Kurallar (URDG 758), önceki düzenleme olan URDG 458'in yerine geçmek üzere 1 Temmuz 2010 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Uluslararası Danışman Mühendisler Federasyonu (FIDIC) ve Dünya Bankası, URDG düzenlemelerini model garanti olarak uygulanmak üzere kabul etmiştir.
Ödeme Talebi ve Sunulması Gereken Belgeler
URDG 758 Madde 15(a) uyarınca bir garanti tahtında yapılacak ödeme talebinin garantide belirtilen diğer dokümanlarla desteklenmesi zorunludur.
Bununla birlikte URDG 758 Madde 15 düzenlemesi gereğince talep sunumu, garantide öngörülen dokümanların yanında lehtarın altta yatan sözleşmedeki hangi yükümlülüklerin ihlal edildiğini açıklayan yazılı bir beyanını da içermelidir.
Garantinin Devri ve Temlik Koşulları
URDG 758 Madde 33(a) uyarınca bir garanti ancak metninde açıkça 'devredilebilir' ibaresi yer alıyorsa devredilebilir. Garantinin devredilebilir olması durumunda, devir anında mevcut olan tutarın tamamı için birden fazla kez devir yapılması mümkündür; ancak kontrgaranti devredilemez.
Devredilebilir nitelikte düzenlenmiş bir garantinin devrinin hüküm ifade etmesi ise URDG 758 Madde 33(b) uyarınca garantörün onay vermesine bağlı tutulmuştur.
URDG 458 Madde 4 hükmünde de garantide veya garantiye ilişkin bir değişiklikte açıkça belirtilmedikçe lehtarın talep hakkının devredilemeyeceği; buna karşılık lehtarın garanti altında hak edebileceği veya elde edebileceği paraları temlik etme hakkının saklı kaldığı düzenlenmiştir.
Mücbir Sebep Hallerinin Sürelere Etkisi
URDG 758 Madde 26, mücbir sebep kavramını doğal afetler, isyan, ayaklanma, iç karışıklık, savaş hali, terörist eylemler veya garantörün ya da kontrgarantörün kontrolü dışında kalarak işleri aksatan haller olarak tanımlamıştır. Garanti veya kontrgaranti süresinin mücbir sebep hali nedeniyle sona ermesi durumunda garanti süresi 30 gün uzamaktadır.
Talep garantilerinde lehtarın talep hakkı serbestçe devredilebilir mi?
URDG 758 Madde 33 uyarınca bir garantinin devredilebilmesi için metninde açıkça 'devredilebilir' ibaresinin bulunması şarttır; ayrıca bu devir işleminin hüküm ifade etmesi garantörün onayına bağlıdır.
Mücbir sebep ortaya çıktığında garanti süresi ne kadar uzar?
URDG 758 Madde 26 gereğince garanti veya kontrgaranti süresinin mücbir sebep nedeniyle dolması halinde garanti süresi 30 gün uzatılır.
Ödeme talebinde ihlal beyanı sunulması zorunlu mudur?
URDG 758 Madde 15 uyarınca talep sunumunun garantide öngörülen belgelerle birlikte lehtarın altta yatan sözleşmedeki hangi yükümlülüklerin ihlal edildiğini açıklayan yazılı beyanı ile desteklenmesi gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy