Tahliye Taahhütnamesinin Hukuki Niteliği ve Kapsamı
Tahliye taahhütnamesi, kiracının kiralanan yeri belirlenen bir tarihte tahliye edeceğini yazılı olarak üstlendiği hukuki bir belgedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 352. maddesinin birinci fıkrası kapsamında, taşınmaz teslim edildikten sonra bu taahhütte bulunan kiracı öngörülen tarihte yeri boşaltmazsa; kiraya veren ilgili günden itibaren bir ay içerisinde icra takibi başlatma veya tahliye davası açma hakkına sahiptir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 352Kaynağı aç
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/975, K. 2021/1108Kaynağı aç
Tahliye taahhüdüne dayalı tahliye imkânı yalnızca konut ve çatılı işyeri kiraları bakımından söz konusudur. Türk Borçlar Kanunu'nun konut ve çatılı işyeri kiralarına özgü koruyucu hükümleri kiracıyı korurken taahhütname kiraya verene tanınmış istisnai bir fesih hakkı teşkil eder. Konut ve çatılı işyeri dışındaki taşınmazlar ile arsa veya tarım arazisi kiraları genel hükümlere tabi olup Türk Borçlar Kanunu'nun 352. maddesi bu kiralarda uygulama alanı bulmaz.
Tahliye Taahhütnamesinin Geçerlilik Şartları
Tahliye taahhütnamesinin hukuken geçerli kabul edilebilmesi için yazılı şekilde yapılması zorunludur. Kanun bu işlem için resmî bir şekil şartı aramamış, adi yazılı bir belgenin düzenlenmesini yeterli görmüştür. Buna karşılık sözlü olarak yapılan veya mesajlaşma yoluyla iletilen tahliye beyanları hukuki geçerlilik taşımaz.
Geçerliliğin esaslı şartlarından biri, taahhütnamenin kira sözleşmesinin imzalanmasından ve kiralananın kiracıya fiilen teslim edilmesinden sonraki bir tarihte verilmiş olmasıdır. Kiracının sözleşme kurulurken serbest iradesiyle hareket edemeyeceği varsayımına dayanan bu kural, Türk Borçlar Kanunu'nun 352. maddesinin birinci fıkrasında açıkça düzenlenmiştir. Bu kapsamda, sözleşme kurulurken veya kiralananın tesliminden önce alınan tahliye taahhütleri geçersizdir.
Taahhütnameyi bizzat kiracının veya yetkili temsilcisinin imzalaması gerekir. Kiracı tarafın birden fazla kişiden oluştuğu durumlarda taahhütnamenin tüm kiracılar tarafından imzalanması zorunludur. Kiracılardan biri tarafından imzalanmayan taahhütname, imzalamayan kiracı yönünden bağlayıcı olmayacağı gibi tahliye taahhüdü hukuken geçerlilik kazanamaz.
Geçerli bir tahliye taahhütnamesinde kiracının taşınmazı boşaltmayı üstlendiği tarihin gün, ay ve yıl olarak kesin biçimde yer alması şarttır. Bunun yanında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 170. maddesi uyarınca bir sözleşmenin hüküm ifade etmesi gerçekleşip gerçekleşmeyeceği bilinmeyen bir olguya bırakılarak geciktirici koşula bağlanabilir. Aksi kararlaştırılmadıkça koşula bağlı taahhüt ancak koşulun gerçekleştiği andan başlayarak hüküm ifade eder ve tahliye takip veya dava süresi de koşulun gerçekleşmesiyle işlemeye başlar.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 170Kaynağı aç
Tarihleri Boş Taahhütname ve İspat Külfeti
Kiracı tarafından imzalanarak verilen bir taahhütnamede düzenleme ve boşaltma tarihlerinin sonradan tamamlanması belgenin geçersizliğini gerektirmez. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesi ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi gereğince, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/975 E., 2021/1108 K. sayılı kararında belirtildiği üzere, kira ilişkisi devam ederken tahliye taahhüdü veren ve imzasını inkâr etmeyen kiracının, belgenin teslim öncesinde boş olarak verildiğini ve anlaşmaya aykırı biçimde sonradan tamamlandığını ispat etmesi gerekir; bu iddia kanıtlanamadığı takdirde taahhüt geçerli kabul edilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 6Kaynağı aç
Tahliye taahhütnamesinin kira sözleşmesinden önce imzalatıldığını veya baskı, tehdit ya da zorlama altında verildiğini ileri süren kiracı bu iddiasını ispat etmekle yükümlüdür; ispat yükü kiraya verene yüklenemez. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 39. maddesi gereğince yanılma, aldatma veya korkutulma sonucunda iradesi sakatlanan taraf, bu durumu öğrendiği veya korkutmanın etkisinin kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse sözleşmeyi onamış sayılır. Bu kapsamda onanmış sayılma durumu tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 39Kaynağı aç
Kanuni Başvuru Yolları ve Süreler
Kiraya veren, taahhüt edilen tahliye gününden itibaren bir aylık süre zarfında icra takibi yoluna gidebilir ya da mahkemede dava açabilir. Türk Borçlar Kanunu'nun 352. maddesinde öngörülen bu bir aylık süre hak düşürücü nitelikte olup mahkeme tarafından doğrudan gözetilir. Bununla birlikte 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 353. maddesi gereğince kiraya veren, dava açma süresi dolmadan önce dava yoluna başvuracağını kiracıya yazılı bir bildirimle ilettiği takdirde, ilgili dava hakkı bir kira yılı boyunca uzamış kabul edilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 353Kaynağı aç
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 272. maddesi uyarınca, mukavelename ile kiralanan bir taşınmazın süresi bittikten sonra bir ay içinde mukavelenin icra dairesine ibrazı ile tahliyesi istenebilir. İcra memuru tebliğ edeceği tahliye emriyle taşınmazın on beş gün içinde tahliye ve teslimini emreder. Tahliye emrinde kiracının kiranın yenilendiğine veya uzatıldığına dair bir itirazı varsa yedi gün içinde icra dairesine bildirerek itiraz etmesi, aksi takdirde veya kendiliğinden tahliye etmemesi halinde zorla çıkarılacağı ihtarı yer alır.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 272Kaynağı aç
Kiracının takibe itirazı halinde izlenecek yol belgenin vasfına göre belirlenir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 275. maddesi uyarınca tahliye talebi noterlikçe düzenlenen, imzası tasdik edilen ya da ikrar olunan bir belgeye dayanıyorsa ve kiracı kiranın uzatıldığını aynı kuvvette bir belgeyle kanıtlayamazsa icra mahkemesince itirazın kaldırılmasına karar verilir; kiraya veren bu başvuruyu altı ay içinde yapabilir. İmzaya itiraz edilmesi veya adi yazılı belge bulunması durumunda ise icra mahkemesi görevli olmayıp itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde sulh hukuk mahkemesinde itirazın iptali ve tahliye davası açılmalıdır. Tahliye davası taşınmazın yer aldığı yerdeki sulh hukuk mahkemesinde açılır. Kiraya veren taraf birden çok kişiden oluşuyorsa davanın birlikte ikame edilmesi zorunludur. Türk Borçlar Kanunu'nun 310. maddesi gereğince kiralananın el değiştirmesi halinde yeni malik kira sözleşmesinin tarafı haline gelerek tahliye taahhüdüne halef olur ve tahliye hakkını ileri sürebilir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 275Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 310Kaynağı aç
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/B maddesi gereğince, İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliye durumları saklı kalmak üzere, kira ilişkilerinden kaynaklanan tahliye uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması dava şartıdır. Buna karşılık doğrudan ilamsız icra yoluyla başlatılan takipler ve icra mahkemesinde yürütülen itirazın kaldırılması prosedürü arabuluculuk dava şartının dışında tutulmuştur. Arabuluculuk yoluna usulüne uygun şekilde başvurulması kanuni hak düşürücü süreyi durdurur ve sürecin bitimiyle kalan süre işlemeye devam eder.
6325 sayılı HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU m. 18/BKaynağı aç
Tahliye taahhütnamesi kira sözleşmesi kurulurken verilebilir mi?
Tahliye taahhütnamesi, kira sözleşmesinin yapılmasından ve kiralananın kiracıya fiilen teslim edilmesinden sonra verilmelidir; sözleşme kurulurken veya teslimden önce alınan taahhütler geçersizdir.
Boş tarihli imzalanan taahhütname belgenin geçersizliğini gerektirir mi?
Düzenleme ve tahliye tarihlerinin sonradan doldurulması belgenin geçersizliğini gerektirmez; imzasını inkâr etmeyen kiracı, boş kısımların anlaşmaya aykırı biçimde sonradan tamamlandığını ispatlamakla yükümlüdür.
Dava açma süresi kiracıya yapılacak bildirimle uzatılabilir mi?
Kiraya veren, davanın açılması için öngörülen yasal süre içinde dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirirse Türk Borçlar Kanunu'nun 353. maddesi gereğince dava açma süresi bir kira yılı için uzamış sayılır.
Tahliye taahhüdüne dayalı icra takibinde itiraz süresi kaç gündür?
İcra ve İflas Kanunu'nun 272. maddesi uyarınca kiracıya gönderilen tahliye emrine karşı itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür ve taşınmazın on beş gün içinde tahliyesi emredilir.
Tahliye taahhüdüne dayalı süreçlerde arabuluculuk zorunlu mudur?
Sulh hukuk mahkemesinde açılacak tahliye davalarında arabuluculuk bir dava şartıdır; ilamsız icra takipleri ve icra mahkemesindeki itirazın kaldırılması talepleri bu zorunluluğun kapsamı dışında düzenlenmiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

