Tahkim yargılaması süresince hazırlanan ve dosyaya sunulan belgeler kural olarak gizlidir. Bu belgelerin yargılama dışındaki amaçlarla ifşa edilmemesi veya kullanılmaması, tahkim ilişkisinin doğasından kaynaklanan zımni bir hukuki zorunluluk teşkil eder. Ancak tahkimin gizliliği mutlak bir dokunulmazlık sağlamamakta; kamu yararı, aleniyet ve disiplin denetimi gibi üstün hukuki menfaatlerin bulunduğu durumlarda sınırlandırılabilmektedir.
Hakemin Tarafsızlığı ve Azil Başvurusu
Tahkim yargılamasının adil bir şekilde yürütülmesi hakemlerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı esasına dayanır. Hakemin tarafsızlığı konusunda haklı şüphe uyandıran durumların ortaya çıkması halinde, 1996 Tahkim Kanunu'nun 24(1)(a) bölümü uyarınca hakemin azli talebiyle mahkemeye başvurulabilmektedir. Bu tür yargısal başvurular sırasında mahkeme kayıtlarına intikal eden tahkim belgeleri, gizlilik ile yargısal denetim arasındaki dengenin yeniden değerlendirilmesini gerektirmektedir.
Üçüncü Kişilerin Mahkeme Kayıtlarındaki Belgelere Erişimi
Civil Procedure Rules (CPR) 5.4 C (2) uyarınca, davada taraf sıfatı bulunmayan üçüncü kişilere, mahkemenin izin vermesi şartıyla mahkeme kayıtlarında yer alan ve taraflarca sunulan belgelerin veya mahkeme ile gerçekleştirilen yazışmaların suretini alma hakkı tanınmıştır. Mahkeme, tahkim kaynaklı kayıtlara erişim taleplerini incelerken başvuranın menfaatinin varlığını, tahkimin gizliliğini ve erişimin neden olabileceği zararın boyutunu birlikte gözeterek aleniyet ilkesi ile gizlilik menfaati arasında bir denge kurar.
Disiplin Soruşturmaları ve Kamu Yararı İstisnası
Hakemler üzerinde disiplin ve mesleki denetim yetkisi bulunan tahkim kurumlarının yürüttüğü soruşturmalar, kamu yararı kapsamında özel bir yere sahiptir. Disiplin soruşturması yürüten yetkili bir tahkim kurumunun belgelere erişim arayışındaki meşru menfaati, tahkim yargılamasının gizliliğinin korunmasındaki menfaate üstün tutulabilmektedir. Bu kapsamda, gizlilik yükümlülüğüne rağmen adaletin sağlanması amacıyla belgelere dayanma hakkı sınırlı olarak tanınabilmektedir.
Erişime İzin Verilen Belgelerin Kapsamı ve Sınırları
Adaletin tecellisi amacıyla erişim talepleri değerlendirilirken toptan bir izin vermek yerine belge bazında ayrım yapılır. Disiplin sürecinin sağlıklı işletilmesi gayesiyle dava dilekçesi, duruşma tutanakları, hakem atamasına ilişkin arka plan yazışmaları ve tanık beyanlarına erişim sağlanabilirken; dava dilekçesinin ekleri ile iddia özetleri gibi belgeler gizlilik kapsamında tutularak erişim talebi reddedilebilmektedir.
Kamu yararı gerekçesiyle tahkim belgelerine erişim hakkı tanınsa dahi, bu hak mutlak ve sınırsız bir kullanım yetkisi vermez. Disiplin işlemleri bağlamında dayanılmasına olanak sağlanan belgelerin, uyuşmazlığın taraflarının taraf olmadığı başka tahkim yargılamalarında genel delil veya dayanak olarak kullanılmasına izin verilmemektedir.
Tahkim belgeleri kural olarak gizli midir?
Evet, tahkim yargılaması boyunca hazırlanan ve sunulan belgeler gizli olup bunların yargılama dışında kullanılmaması tahkim ilişkisinden doğan zımni bir zorunluluktur.
Üçüncü kişiler mahkemedeki tahkim kayıtlarını alabilir mi?
CPR 5.4 C (2) uyarınca mahkemenin izin vermesi halinde, başvuranın menfaati ve gizlilik dengesi gözetilerek dava dosyasına sunulan taraf belgeleri ve yazışmaların kopyası alınabilir.
Kamu yararı gerekçesiyle erişilen belgeler başka davalarda kullanılabilir mi?
Hayır, kamu yararı doğrultusunda disiplin süreçleri için sınırlı erişim tanınan tahkim belgelerinin, uyuşmazlığın taraflarının taraf olmadığı başka tahkim yargılamalarında kullanılmasına izin verilmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy