Prag Kuralları, uluslararası tahkim yargılamalarında belge ibrazı, tanıkların çapraz sorgusu ve uzman görüşleri gibi usuli aşamalarda Anglo-Sakson hukuk sisteminden kaynaklanan engelleri aşmak amacıyla hazırlanmış bir esnek hukuk düzenlemesidir. Bu kurallar, yargılama sürecinde verimliliği artırmayı hedeflerken IBA Kuralları karşısında alternatif bir usul çerçevesi sunar.
Hakem Heyetinin Delillerin Toplanmasındaki Yetkileri
Prag Kuralları madde 3 uyarınca hakem heyeti, olguların ve maddi vakıaların tespitinde ön planda yer alarak aktif bir yönetim sergiler. Hakemler bu çerçevede uyuşmazlığı aydınlatmak amacıyla taraflardan kendi tespit edeceği belgelerin ibrazını isteyebilir, tanıkların duruşmada hazır bulundurulmasını talep edebilir ve uyuşmazlık konusuna ilişkin uzman atayabilir.
Hukukun Hakem Tarafından Kendiliğinden Gözetilmesi
Prag Kuralları madde 7 düzenlemesi, hakem heyetine taraflara danışmak kaydıyla yargılama sırasında taraflarca dayanılmayan hukuki kuralları dahi kendiliğinden göz önüne alma imkanı tanır. Hakemin hukuku kendiliğinden uygulaması anlayışına dayanan bu yetki, tarafların hukuki dinlenilme hakkı ve tahkim kararının olası iptal riskleri bakımından usuli dengeler gözetilerek değerlendirilir.
Uyuşmazlığın Dostane Çözümü ve Arabuluculuk Rolü
Prag Kuralları madde 9 uyarınca hakem heyeti, tarafların rızasının bulunması koşuluyla uyuşmazlığın dostane yollarla karara bağlanmasına destek sağlayabilir. Bu yetki kapsamında hakemlerin, tarafların mutabakatı doğrultusunda arabulucu rolü üstlenmesi de mümkündür.
Hakem heyeti Prag Kuralları uyarınca uzman atayabilir mi?
Hakem heyeti, Prag Kuralları madde 3 uyarınca olguların tespitinde aktif rol alarak uyuşmazlık konusuna ilişkin uzman atama yetkisine sahiptir.
Hakem heyeti tarafların ileri sürmediği hukuki kuralları uygulayabilir mi?
Hakem heyeti, Prag Kuralları madde 7 gereğince taraflara danışmak kaydıyla taraflarca dayanılmayan hukuki düzenlemeleri kendiliğinden dikkate alabilir.
Hakem heyeti tahkim sürecinde arabuluculuk yapabilir mi?
Prag Kuralları madde 9 uyarınca hakem heyeti, tarafların rızası bulunması kaydıyla dostane çözüme destek verebilir ve arabuluculuk görevini üstlenebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy