Türk Medeni Kanunu Kapsamında Yoksulluk Nafakasının Şartları
Boşanmayla yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmadığı sürece, diğer tarafın mali gücü oranında nafaka isteyebilir. İstem bir süreyle sınırlanmamıştır. Ödeyecek kişinin kusuru aranmaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 175Kaynağı aç
İptal Denetiminin Kapsamı ve Yoksulluk Nafakasının Durumu
İptalin konusu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinin birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” sözleridir. Yoksulluk nafakası bununla bütünüyle kalkmış olmaz. Süresiz nafaka düzeninin yeniden düzenlenmesi zorunlu hale gelir.
Anayasa Uyarınca İptal Hükümlerinin Yürürlüğü ve Erteleme Süresi
Anayasa'nın 153. maddesi gereğince Anayasa Mahkemesi kararları kesin olup iptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz. İptal edilen kanun hükümleri kural olarak iptal kararının Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar; ancak Anayasa Mahkemesi gereken hallerde yürürlük tarihini kararın yayımından itibaren bir yılı geçmemek üzere erteleyebilir.
2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI m. 153Kaynağı aç
Bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tamamı ya da bir hükmü iptal edilirken Anayasa Mahkemesi, kanun koyucunun yerine geçerek yeni bir uygulamaya yol açacak hüküm kuramaz. İptalin yürürlüğe girmesi ertelenmişse Türkiye Büyük Millet Meclisi, doğan hukuki boşluğu dolduracak kanun teklifini öncelikle ele alıp karara bağlar.
Kesinleşmiş Nafaka Hükümleri ve Geriye Yürümezlik İlkesi
Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan iptal kararlarının geriye yürümezliği kuralı uyarınca, Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazete'de yayımlandıktan sonra yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlasa da geçmişe etkili sonuç doğurmaz. Bu ilke doğrultusunda, iptal hükmünün yürürlüğe girmesinden önce mahkemelerce verilmiş ve kesinleşmiş bulunan yoksulluk nafakaları iptal kararıyla kendiliğinden ortadan kalkmaz veya sona ermez.
Nafaka Ödemelerinin Tek Taraflı Durdurulmasının Hukuki Sonuçları
Lehine nafaka hükmedilen taraf bakımından yürürlükte bir mahkeme kararı bulunduğu sürece, nafaka borçlusunun ödemeleri tek taraflı olarak kesmesi hukuken himaye görmez. Nafaka ödemelerinin durdurulması durumunda alacaklı taraf ilamlı icra takibi başlatabilir, birikmiş nafaka alacaklarının tahsilini talep edebilir ve İcra ve İflas Kanunu hükümleri çerçevesinde borçlu aleyhine tazyik hapsi yaptırımı gündeme gelebilir.
Yoksulluk nafakası hangi yasal şartlarla talep edilebilir?
Boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek eş, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak şartıyla karşı tarafın malî gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir; bu talepte nafaka yükümlüsünün kusurlu olması aranmaz.
Yoksulluk nafakası tamamen yürürlükten kalkmış mıdır?
Hayır. Bu iptal, yoksulluk nafakasının tamamen kaldırıldığı anlamına gelmez. Konusu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinin birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresidir; süresiz nafaka düzeninin yeniden düzenlenmesi zorunlu hale gelir.
İptal edilen hüküm ne zaman yürürlükten kalkar?
İptal kararı yayımlandığında, kanunun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin veya İçtüzüğün ilgili hükmü o tarihte yürürlükten kalkar. Mahkeme gerek görürse yürürlüğü, yayım gününden itibaren en çok bir yıl sonraya bırakabilir.
Kesinleşmiş süresiz nafakalar iptal kararıyla kendiliğinden biter mi?
Hayır, Anayasa'nın 153. maddesinde düzenlenen Anayasa Mahkemesi kararlarının geriye yürümezliği ilkesi gereğince, daha önce hüküm altına alınmış ve kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermez.
Nafaka ödemesi durdurulursa ne olabilir?
Ödemelerin durdurulması halinde ilamlı icra takibinin başlatılması, birikmiş nafaka alacağının tahsilinin istenmesi ve İcra ve İflas Kanunu hükümleri çerçevesinde tazyik hapsiyle karşılaşılması söz konusu olabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy