Sözlü Mülakat İptal Davasının Kapsamı ve Sonuçları

by Avukat Erdal Ersoy
Sözlü Mülakat İptal Davasının Kapsamı ve Sonuçları

Sözlü mülakat iptal davası, kamu kurumu veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşuna alınacak kişinin yazılı sınavda geçerli puan almasından sonra girdiği sözlü sınavda başarısız sayılması üzerine bu işlemin iptali için açılır. Sözlü sınav sonundaki değerlendirme bir idari işlemdir. Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca mülakat sınavına karşı yargı yolu açıktır. Anayasa'da açıkça ayrık tutulmayan idari işlemler gibi bu değerlendirme de yargı denetimine tabidir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, iptal davasında işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden incelenmesini zorunlu kılar. Mülakatın nasıl yapılacağı, içeriği ve özellikleri için bütün alımlara uygulanan tek bir düzenleme yoktur. Her alım, kendi düzenlemesi içinde ele alınır.

Liyakat ve sözlü sınavın yeri

Anayasa'nın 70. maddesine göre her Türk vatandaşının kamu hizmetine girme hakkı vardır. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayrım gözetilemez. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3/C maddesinde liyakat; göreve girmeyi, sınıf içinde ilerleme ve yükselmeyi ve görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında devlet memurlarına güvenlik sağlamak olarak tanımlanır.

İdare, kamu personeli alımında yalnız görevin gerektirdiği nitelikleri, yani liyakat şartını esas almak zorundadır. İdarenin kamu personeli alımında liyakati esas alma bakımından bağlı yetkiyle donatıldığı kabul edildiğinde, yasal koşulların gerçekleşmesi hâlinde kanunun öngördüğü kararın alınması gerekir ve liyakat ilkesinin gereğini yerine getirme bağlamında idarenin takdir yetkisinden söz edilemez.

Mülakat, yazılı sınavın tamamlayıcısıdır. Amacı adayın bilgi ve liyakatini ölçmek, mesleğe uygun yeteneğe, kültüre ve çağdaş yaşam anlayışına sahip olup olmadığını belirlemektir. Adayların yarıştırıldığı bir sınavda veya KPSS puanına göre sözlü sınava çağrılacak kişi sayısı belirlenirken yazılı sınavın objektif sonuçlarının ortadan kaldırılmaması gerekir. Alıma, mümkün olduğunca yazılıda en başarılı olanlar gelmelidir. Bu ölçü belirli bir kontenjan oranına bağlanmamıştır.

Yargısal denetimin unsurları

Sözlü ve mülakat sınavları yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları bakımından idari yargı denetimine açıktır. Denetimin hangi unsurda, nasıl ve ne ölçüde yapılabileceği tartışmalıdır. Her unsurun aynı yoğunlukta inceleneceği sonucu bu tespitten çıkmaz. Yetki, şekil ve usul yönünden etkin denetimin önünde bir engel bulunmadığı söylenebilir. Sebep, konu ve amaç unsurlarını denetlemek ise son derece güç görülebilir. Güçlük, bu unsurların denetim dışında kaldığı yönünde kesin bir yasağa dönüşmez.

Amaç unsurundaki sakatlık, daha çok işlemi yapanın kamu yararı dışındaki niyetiyle ilgilidir ve ispatı güç bir sakatlık olarak değerlendirilir. Sözlü mülakat sınavında tesis edilen idari işlemin konusu başarılı veya başarısız olma sonucudur ve bu sonucun takdir yetkisiyle ilişkili olması konu unsurunun denetimini güçleştirebilir. Sınavda takdir edilen notun idarenin takdir yetkisi sınırları içinde kalması hâlinde idare mahkemelerince yerindelik denetimi yapılamaz.

Başarılı veya başarısız sonucuna yol açan işlemin sebebi, sözel diyalogun kendisidir. Sebepte sakatlık bulunup bulunmadığını anlamak için bu sürecin sonradan gözden geçirilebilmesi gerekir. Şeffaflığı sağlayan usul güvenceleri burada önem kazanır. Usul unsurundaki eksiklik, sebep unsurunun yargısal denetimini güçleştirir. Güçleşme, sebep unsurunun hiç denetlenemeyeceği sonucuna bağlanmamıştır.

Bir ölçme ve değerlendirme aracı olan sözlü sınavın da yazılı ve test sınavları gibi geçerli, güvenilir ve denetlenebilir olması gerekir. Az sayıda soru sorulması şansın etkisini yükseltebilir ve güvenirliği düşürebilir. Verilen cevaplara göre objektif değerlendirme, güvenirlik bakımından önemlidir. Bununla birlikte sözlü sınavda sınavı yapanların sübjektif yargıları belirleyici olabilir. Bu açıklama, her mülakatın sübjektif olduğu veya az sorunun iptal sebebi sayıldığı hükmü değildir.

Sözlü sınavın yapılışında görülebilecek hukuka aykırılık hâllerinden biri, sınav komisyonunun ilgili yönetmelikte belirlenen usule uygun oluşturulmamasıdır. Hangi oluşumun aranacağı uygulanan düzenlemeye göre değişir. Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin bütün unsurlarıyla yargısal denetimini sağlayacak altyapının oluşturulması, hukuka bağlı idarenin görevi olarak açıklanır.

Polis meslek eğitim merkezi giriş mülakatı

Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin 15. maddesinin birinci fıkrasına göre fiziki yeterlilik sınavında başarılı olan adaylar, kendilerine duyurulacak yer ve zamanda mülakat sınav komisyonunca mülakat sınavına alınır. Hüküm, polis meslek eğitim merkezi giriş mülakatına ilişkindir. Emniyet rütbe terfi sözlü sınavına veya sözleşmeli öğretmen sözlü sınavına kendiliğinden uygulanmaz.

20818 sayılı POLİS MESLEK EĞİTİM MERKEZLERİ GİRİŞ YÖNETMELİĞİ m. 15Kaynağı aç
MADDE 15 – (1) Fiziki yeterlilik sınavında başarılı olan adaylar, kendilerine duyurulacak yer ve zamanda mülakat sınav komisyonu tarafından mülakat sınavına tabi tutulurlar. (2) Adayların psikolojik yeterliliği; duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve adayın polislik mesleğine istekli olması kıstaslarına göre psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu üye tarafından değerlendirilir ve bu değerlendirme mülakat komisyonu ile paylaşılır. Adaylara, (Değişik ibare:RG-8/11/2019-30942) Soru Hazırlama Komisyonunca hazırlanıp Soru Denetleme Komisyonunca uygun görülen soruların yazılı olduğu bir kart çektirilir. Konu hakkında düşünmesi ve sunum yapması için süre verilir. Konu ile ilgili komisyonca adaya sorular sorulabilir. Değerlendirmede adayın; a) Konu hakkında bilgi düzeyi, b) Kendisinden istenileni kavrama, c) Özgüveni, ç) İfade etme yeteneği, d) Beden dilini kullanma becerisi, olmak üzere beş ayrı kritere göre ve her bir kriter yirmi puan olmak üzere toplam yüz tam puan üzerinden yapılır. Adayın mülakat sınavından başarılı olabilmesi için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir. (3) Mülakat sınavı komisyonu; başarılı olan adaylar hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olur”, başarısız adaylar hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olamaz” kararı verir. Puanlama ve karar, değerlendirme karar formuna işlenir. Sınav sonuç listesinin belirlenmesi ve ilanı

Adayların psikolojik yeterliliği; duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve polislik mesleğine istekli olma kıstaslarına göre değerlendirilir. Değerlendirmeyi psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu üye yapar ve sonucu mülakat komisyonuyla paylaşır. Bu değerlendirme, yüz puanlık beş ölçütün içinde ayrıca gösterilmiş değildir.

Adaylara, Soru Hazırlama Komisyonunca hazırlanıp Soru Denetleme Komisyonunca uygun görülen soruların yazılı olduğu bir kart çektirilir. Bu cümledeki ibare, 8/11/2019 tarihli ve 30942 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle düzenlenmiştir. Konu hakkında düşünmek ve sunum yapmak için süre verilir. Komisyon, konuyla ilgili soru sorabilir. Soru sorma zorunluluk değil, imkân olarak yazılmıştır. Sürenin miktarı bu fıkrada belirli bir sayıya bağlanmamıştır.

Mülakat değerlendirmesi beş ölçütte ve her biri yirmi puan olmak üzere toplam yüz tam puan üzerinden yapılır. Ölçütler konu hakkında bilgi düzeyi, kendisinden istenileni kavrama, özgüven, ifade etme yeteneği ve beden dilini kullanma becerisidir. Adayın başarılı sayılması için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir. Bu baraj yalnız bu mülakat hükmüne özgüdür. Emniyet rütbe terfi metnindeki elli puan şartıyla veya başka bir sınavın puanıyla birleştirilemez.

Mülakat sınavı komisyonu, başarılı aday hakkında polis meslek eğitim merkezi öğrenci adayı olur, başarısız aday hakkında öğrenci adayı olamaz kararı verir. Puanlama ve karar, değerlendirme karar formuna işlenir. İtiraz usulü bu fıkrada gösterilmemiştir.

Sözleşmeli öğretmen sözlü sınavının usulü

Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesinin birinci fıkrası, 27/10/2017 tarihli ve 30223 sayılı Resmî Gazete değişikliğini taşır. Komisyon, bakan veya görevlendireceği birim amirince, bakanlık merkez ve taşra teşkilatında şube müdürü ve daha üst unvanlı kadrolarda görev yapanlar arasından belirlenen bir başkan ile iki asıl üyeden oluşur. İhtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üye de belirlenir. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan havuzdan görevlendirilir. İhtiyaç hâlinde üyelerden biri, öğretmen adayı yetiştiren yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri arasından belirlenebilir. Bu belirleme zorunlu değil, ihtiyaca bağlı bir imkândır.

22705 sayılı SÖZLEŞMELİ ÖĞRETMEN İSTİHDAMINA İLİŞKİN YÖNETMELİK m. 9Kaynağı aç
MADDE 9 – (1) (Değişik:RG-27/10/2017- 30223) Sözlü sınav komisyonu; Bakan veya görevlendireceği birim amiri tarafından Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında şube müdürü ve üstü unvanlı kadrolarda görev yapan personel arasından belirlenen bir başkan, iki asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir. İhtiyaç duyulması halinde üyelerden biri, Bakanlıkça, öğretmen adayı yetiştiren yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri arasından belirlenebilir. (2) Sözlü sınav komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya Komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üye katılır. Başarı puanı, her üyenin verdiği puanın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır. (3) Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav komisyonu kurulabilir. (4) Sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri, boşanmış olsalar dahi eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının katıldığı sözlü sınavlarda görev alamaz. (5) Bakanlıkça, sözlü sınav merkezlerinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarının koordinasyonlarını sağlamak üzere Bakanlık merkez teşkilatı yöneticileri arasından görevlendirme yapılabilir. (6) Sözlü sınav komisyonunun sekretarya işlemleri, sınav merkezlerinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüklerince yürütülür. Sözlü sınav komisyonunun görevleri

Komisyon üye tam sayısıyla toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya başkanın çağrısı üzerine yedek üye katılır. Başarı puanı, her üyenin verdiği puanın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır. Bu hüküm puanın nasıl bulunacağını gösterir. Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav komisyonu kurulabilir. Birden fazla komisyon, her sınav için zorunlu değildir.

Komisyon başkan ve üyeleri, boşanmış olsalar bile eşlerinin katıldığı sözlü sınavda görev alamaz. Yasak, ikinci derece dâhil olmak üzere kan ve kayın hısımlarını ve evlatlıkları da kapsar. Daha uzak hısımlık için bu fıkrada bir kural yazılmamıştır.

Bakanlık, sözlü sınav merkezlerindeki komisyonların koordinasyonunu sağlamak üzere merkez teşkilatı yöneticileri arasından görevlendirme yapabilir. Görevlendirme zorunlu tutulmamıştır. Komisyonun sekretarya işlemleri, sınav merkezlerinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüklerince yürütülür.

Sözlü sınav sonuçları, tüm sınavlar tamamlandıktan sonra duyuruda belirtilen süre içinde Bakanlıkça ilan edilir. Süre, maddede gün sayısı olarak değil duyuruya bırakılarak düzenlenmiştir. Sonuçlara, açıklamayı izleyen ve duyuruda belirtilen süre içinde, sınava girilen sınav merkezinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüğüne itiraz edilebilir. İtirazı sözlü sınav komisyonu inceler ve oy çokluğuyla karara bağlar. Sonuç, ilgili il millî eğitim müdürlüğünce itiraz sahibine duyurulur. Bu yol idari itirazdır. İptal davasının açılma süresi ve yargı mercii bu hükümde düzenlenmemiştir.

22705 sayılı SÖZLEŞMELİ ÖĞRETMEN İSTİHDAMINA İLİŞKİN YÖNETMELİK m. 13Kaynağı aç
MADDE 13 – (1) Sözlü sınav sonuçları, tüm sınavların tamamlanmasını takiben duyuruda belirtilen süre içinde Bakanlıkça ilan edilir. (2) Sözlü sınav sonuçlarına, sonuçların açıklanmasını takiben duyuruda belirtilen süre içinde sınava girilen sınav merkezinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüğüne itiraz edilebilir. Bu itirazlar sözlü sınav komisyonunca incelenerek oy çokluğu ile karara bağlanır. İtiraz sonuçları, ilgili il millî eğitim müdürlüklerince itiraz sahiplerine duyurulur. Atama başvurusu ve tercihler

Rütbe terfiinin dava tarihindeki çerçevesi

Davanın açıldığı tarihteki hâliyle 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin 11. fıkrasına göre personelin rütbe terfiinin kurullarda görüşülebilmesi dört şarta bağlıdır. Bulunulan rütbedeki en az bekleme süresi tamamlanmalıdır. Bu süre içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmalıdır. Yönetmeliğe uygun yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunmalıdır. Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmet içi eğitimde de başarılı olunmalıdır. Aynı maddenin 18. fıkrası; rütbe terfilerini, sınavları, meslek içi yöneticilik eğitim kurslarını, eğitim tarih ve sürelerini ve değerlendirme kurullarının çalışmasını yönetmeliğe bırakır. Bu hükümler, davanın açıldığı tarihteki hâle aittir.

Danıştay 2. Daire, E. 2021/2021, K. 2022/5976Kaynağı aç
Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/2021 E.  ,  2022/5976 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/2021 Karar No : 2022/5976 DAVACI : … VEKİLİ : Av. … DAVALILAR : 1- … 2- … Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri V. … 3- … Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. … DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından; 1) 3. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta iken bir üst rütbeye terfi için katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin, 2) 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in, a) 28. maddesinin 2 ve 3. fıkralarının, b) 29. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan "sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla" ibaresinin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından; rütbe terfi yazılı sınavında 90 puan aldığı, sözlü sınavda 40 puan verilerek başarısız sayıldığı, Yönetmelik'in 29. maddesinde yer alan dava konusu ibareyle sözlü sınava üstünlük ve öncelik tanındığı, yazılı sınavın işlevsiz hale geldiği, Sözlü sınavın sesli ve görüntülü kaydının yapılmadığı, Soruların ve cevaplarının tutanakla kayıt altına alınmadığı, değerlendirme puanlarının gerekçelerinin açıklanmadığı, Çok kısa süren sözlü sınavla personelin liyakati ve yeterliliğinin değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu, Yönetmelik'te sözlü sınavın açık ve objektif şekilde yapılmasını güvence altına alan hiçbir düzenlemenin bulunmadığı ileri sürülmektedir. DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI : Cumhurbaşkanlığı (kapatılan Başbakanlık) ve İçişleri Bakanlığı tarafından; dava konusu Yönetmelik'in üst norm niteliğindeki 3201 sayılı Kanun'a uygun olarak düzenlendiği, Yönetmelik'te rütbe terfi için yazılı ve sözlü sınavda başarılı olma şartının arandığı, kamu yararı ve hizmetin gereği olarak sözlü sınavda 50 puan barajının getirilmesinin davacının iddiasının aksine adayların lehine olduğu, dava konusu düzenlemeler ile işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddi gerektiği savunulmuştur. Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından; dava konusu Yönetmelik'in üst norm niteliğindeki 3201 sayılı Kanun'a uygun olarak düzenlendiği, Yönetmelik'te rütbe terfi için yazılı ve sözlü sınavda başarılı olma şartının arandığı, kamu yararı ve hizmetin gereği olarak sözlü sınavda 50 puan barajının getirilmesinin davacının iddiasının aksine adayların lehine olduğu, davacının başarısız sayılmasına ilişkin sınav komisyonu kararı ile dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin 2. fıkrası yönünden davanın reddine, davacının bir üst rütbeye terfi için katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline, diğer istemler yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : … DÜŞÜNCESİ : Dava, 3. Sınıf Emniyet Müdürü olarak görev yapan davacı tarafından, 2015 yılı rütbe terfi sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile sınavın dayanağı 10.05.2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 28. maddesinin 2. ve 3.fıkraları ile 29. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ''Başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan almak kaydıyla'' ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendinde, "Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için, Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması, … şarttır." hükmü; aynı maddenin 18. fıkrasında ise, "Rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin esas ve usuller yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır. Anılan Kanuna dayanılarak Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla yürürlüğe konulan ve 10/05/2015 tarihli, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Yazılı sınav" başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında, "Üst rütbeye terfi edecek personelin mesleki bilgi ve genel kültür düzeyini ölçmek üzere yapılacak yazılı sınavlar, Polis Akademisi Başkanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde sınav komisyonlarınca yapılır." kuralına; "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur." kuralına yer verilmiştir. Yönetmeliğin dava konusu 28 maddesinin 2.ve 3.fıkralarına gelince: Yönetmeliğin "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 2. fıkrasında, "Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır.", aynı maddenin 3. fıkrasında, "Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri, konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." kuralına yer verilmiştir. Yönetmeliğin 28. maddesinin 2. fıkrasında, sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyelerinin, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmasının zorunlu tutulması yolundaki düzenleme kariyer ve liyakat ilkeleri ile personel hukukuna uygun olduğundan iptalini gerektirenbir durum bulunmamaktadır. Yönetmeliğin dava konusu 28. maddesinin 3. Fıkrasında, Dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendinde ve Yönetmeliğin 28. maddesinin başlığında "sözlü sınav" ifadesine yer verildiği halde, anılan Yönetmelik maddesinin içeriğinde "mülakat" a ilişkin esas ve usullere yer verilmiştir. Dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan Yasa hükmünde açıkça "sözlü sınav" şeklinde yapılan düzenlemeye uygun olarak Yönetmeliğin 28. maddesinin başlığında da "sözlü sınav" ibaresine yer verildiği halde, madde içeriğinde sadece mülakatta kullanılabilecek değerlendirme kriterlerine yer verildiği, ancak sözlü sınavın amacı olan bilgi ölçmeye yönelik değerlendirme kriterlerine yer verilmediği anlaşıldığından, anılan maddenin 3. fıkrasında eksik düzenleme nedeniyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Yönetmeliğin dava konusu 29. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan "sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla, …" ibaresinin incelenmesi: 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Sınav listelerinin düzenlenmesi" başlıklı 29. maddesinin 1. fıkrasında, "Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınavlarda alınan puanların aritmetik ortalaması ile belirlenir. Başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalamasının elli ve üstü olması şarttır." kuralına yer verilmiştir. 05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile dava konusu Yönetmeliğin 29. maddesinin 1. fıkrası yürürlükten kaldırılmış olduğundan uyuşmazlığın bu kısmı hakkında karar verilmesine yer bulunmamakta ise de, söz konusu Yönetmelik hükmüne dayalı olarak tesis edilen işlemin de iptali istenildiğinden anılan düzenlemenin hukuksal irdelemesinin yapılması gerektiği açıktır. Yönetmeliğin 29. maddesinin 1. fıkrasının ikinci cümlesinde; sözlü sınavda başarılı olabilmek için en az elli puan almış olmak kaydı aranmasının makul bir başarı puanı olduğu düşünülse de, yazılı sınavda herhangi bir başarı puanı öngörülmediği ve yazılı sınava katılan adayların tamamının herhangi bir başarı puanı aranmadan sözlü sınava çağrıldığı dikkate alındığında, bu haliyle nihai başarı listesinin oluşumunda sözlü sınavın büyük oranda belirleyici olacağı ve somut olarak değerlendirilebilecek ve adaylar arasında objektifliği sağlayabilecek nesnel bir değerlendirme ölçütü olan yazılı sınav puanını değerlendirmede etkisiz kılacağı ve yazılı sınavın tamamlayıcısı niteliğinde olması gereken sözlü sınavını, seçimin tek belirleyici unsuru haline getireceği sonucuna varıldığından davaya konu düzenlemede yukarıda yer alan Yasa hükmüne uyarlık görülmemiştir. Bu durumda, hukuka aykırılığı tespit edilen Yönetmelik hükümlerinin uygulama işlemi niteliğinde olan davacının 2015 yılı terfi döneminde emniyet müdürlerine yönelik yapılan rütbe terfi sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlılık bulunmamaktadır. Ayrıca anılan Yönetmeliğin dava konusu bireysel işlemin dayanağı hükümlerinden olan 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Yazılı sınava giren adaylar" ibaresinin Danıştay 5. Dava Dairesinin 20/06/2018 tarih ve E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla iptal edilmiş olup ,bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu İdari Dava Daireleri Kurulunun 25.11.2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Sonuçta söz konusu sınavda puanların belirlenmesinde dayanak Kanun hükmünde öngörüldüğü şekilde ölçme ve değerlendirme esaslarına uygun bir değerlendirme yapıldığından söz edilmesine hukuken imkan bulunmamaktadır. Ancak; bu kararın, davacının sözlü sınavında başarılı olduğu yolunda bir sonuç doğurmayacağı, dava konusu başarısız sayılma işleminin dayanağı olan ve hukuka aykırılığı tespit edilen Yönetmelik hükümleri hakkında yapılacak yeni düzenlemelerle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yeniden yapılacak sözlü sınav sonucunda ortaya çıkacak olan değerlendirme ve puana göre işlem tesis edilmesine yönelik olduğu şüphesizdir. Açıklanan nedenlerle, 1- 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin; A- 28. maddesinin 2. Fıkrasının iptali istemi yönünden davanın REDDİNE, B- 28.maddesinin 3. Fıkrasının İPTALİNE C- 29. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan "sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla, …" ibaresi yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2. Davacının katıldığı sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin İPTALİNE, Karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Danıştay Beşinci Dairesine, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından ise Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, 09/07/2018 günlü, 30743 sayılı (3. Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 218 ve 219. maddeleri uyarınca, kapatılan Başbakanlığın iş ve işlemleriyle ilgili olarak açılmış olan davalarda Cumhurbaşkanlığının taraf sıfatını kazanacağı kurala bağlandığından, mülga Başbakanlık yerine Cumhurbaşkanlığı hasım mevkiine alınarak Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Davacı, 3. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta iken 2015 yılında bir üst rütbeye terfi için katıldığı rütbe terfi yazılı sınavında 90 puan almıştır. 28/06/2015 tarihinde rütbe terfi sözlü sınavına katılmış ve tarafına 40 puan verilerek başarısız sayılmıştır. Bunun üzerine davacı, bir üst rütbeye terfi için katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin, 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin 2 ve 3. fıkralarının ve 29. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan "sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla" ibaresinin iptali istemiyle bakılan davayı açmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : İLGİLİ MEVZUAT: 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 124. maddesinde, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 11. fıkrasında, "Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için; a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması, b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması, c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması, d) Polis Akademisi Başkanlığınca için düzenlenecek yöneticilik ile ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunması, şarttır."; 18. fıkrasında, "Rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır. Anılan Kanun'a dayanılarak Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla kabul edilen ve 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in -davanın açıldığı tarihteki haliyle- "Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için; a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması, b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması, c) Bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması, ç) Polis Akdemisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması, d) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğünden Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması, şarttır. (2) 6/8/1992 tarihli ve 92/3393 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinin yedinci fıkrası kapsamına girenler için birinci fıkranın (d) bendinde yer alan şart aranmaz."; "Sınav komisyonlarının teşkili" başlıklı 26. maddesinde, "(1) Yazılı ve sözlü sınav komisyonları Genel Müdürün onayı ile belirlenir. (2) İhtiyaca göre her rütbe için birden fazla komisyon oluşturulabileceği gibi birden fazla rütbe için de tek bir komisyon görevlendirilebilir. (3) Komisyonlar emniyet müdürü rütbesini haiz bir başkan ve dört üye ile yeteri kadar yedek üyeden oluşur. Gerekli görülen hallerde Polis Akademisi Başkanlığında görevli kadrolu öğretim üyeleri de komisyon üyesi olarak görevlendirilebilir. (4) Yazılı sınavlarda merkez ve taşra teşkilatından yeterli sayıda gözetmen ile sınavların yürütülmesine yardımcı olmak üzere personel görevlendirmesi yapılır."; "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur. (2) Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır. (3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri, Konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir."; "Sınav listelerinin düzenlenmesi" başlıklı 29. maddesinde; "(1) Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınavlarda alınan puanların aritmetik ortalaması ile belirlenir. Başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalamasının elli ve üstü olması şarttır. (2) Sınav sonuçları Polis Akademisi Başkanlığının resmi internet sayfasında duyurulur." düzenlemeleri yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : I – DAVA KONUSU DÜZENLEMELERİN İNCELENMESİ: 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in; 28. maddesinin 2. fıkrasının incelenmesi : 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 2. fıkrasında, "Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır." kuralına yer verilmiştir. Anılan düzenlemede sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyelerinin sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorunda olduğu kuralına yer verildiği, söz konusu düzenleme uyarınca sözlü sınava çağrılan adayların yeterliliğinin tespiti amacıyla yapılan sınavda görevlendirilen personelin sınava girenlere göre daha üst rütbede olmasının, sınava girecek personelin objektif değerlendirilmesi bakımından memur güvencesine hizmet ettiği gibi değerlendirmeyi yapacak personel açısından da kariyer ve liyakat ilkelerine uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Öte yandan, idarenin 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendi uyarınca kendisine verilmiş olan sözlü sınav yapma görev ve yetkisini yerine getirebilmesi amacıyla anılan Kanun'a uygun olarak yönetmelikle düzenleme yapma konusunda takdir yetkisi bulunmakta olup, bu kapsamda söz konusu Yönetmelik hükmü ile sınava girenlere göre daha üst rütbedeki kişilerin sınavda görevlendirilmesi öngörülmek suretiyle takdir yetkisinin objektiflik ilkesine uygun olarak kullanıldığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, Yönetmelik'in 28. maddesinin 2. fıkrasında hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır. 28. maddesinin 3. fıkrasının incelenmesi: 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında, "(3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri, konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." kuralına yer verilmiş olup, Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla anılan düzenlemenin "…dava konusu Yönetmelik'in dayanağı olan Yasa hükmünde açıkça "sözlü sınav" şeklinde yapılan düzenlemeye uygun olarak Yönetmelik'in 28. maddesinin başlığında da "sözlü sınav" ibaresine yer verildiği halde madde içeriğinde sadece mülakata yönelik değerlendirmelere yer verilmiş olup, sözlü sınavının amacı olan bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmediğinden anılan maddenin 3. fıkrasında eksik düzenleme nedeniyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle iptal edildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği görüldüğünden, anılan düzenleme yönünden bu davada yeniden bir karar verilmesine gerek görülmemiştir. 29. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan "sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla" ibaresinin incelenmesi : 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sınav listelerinin düzenlenmesi" başlıklı 29. maddesinin 1. fıkrasında; "Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınavlarda alınan puanların aritmetik ortalaması ile belirlenir. Başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalamasının elli ve üstü olması şarttır.” kuralı yer almakta olup, anılan düzenlemenin, 05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11/04/2016 günlü, 2016/8770 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığı görüldüğünden, bu isteme yönelik olarak davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, davacının iptalini talep ettiği düzenleme yürürlükte olmadığından, düzenlemenin iptaline ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır. II – DAVACININ RÜTBE TERFİ SÖZLÜ SINAVINDA BAŞARISIZ SAYILMASINA İLİŞKİN İŞLEMİN İNCELENMESİ : Dava konusu sözlü sınav işleminin dayanağı olan 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in ilgili maddelerinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Yazılı sınava giren adaylar," ibaresinin "…3201 sayılı Kanun'da emniyet personelinin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için liyakat ve kariyer ilkelerinin gereği olarak "yazılı sınavda başarılı olma" şartının aranması karşısında, anılan yasal düzenlemeye aykırı olarak yazılı sınava katılan adayların tamamının herhangi bir başarı kriteri aranmadan sözlü sınava çağrılmasına ilişkin uyuşmazlık konusu düzenlemede yukarıda alıntısı yapılan Kanun hükmüne uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle; Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasının ise "…dava konusu Yönetmelik'in dayanağı olan Kanun hükmünde açıkça "sözlü sınav" şeklinde yapılan düzenlemeye uygun olarak Yönetmelik'in 28. maddesinin başlığında da "sözlü sınav" ibaresine yer verildiği halde madde içeriğinde sadece mülakata yönelik değerlendirmelere yer verilmiş olup, sözlü sınavının amacı olan bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmediğinden anılan maddenin 3. fıkrasında eksik düzenleme nedeniyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle iptaline karar verildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği görülmektedir. Bu durumda, davacının rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan Yönetmelik hükümlerinin Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararı ile hukuka aykırılığı tespit edilerek iptal edilmiş olması karşısında, söz konusu hukuka aykırı düzenlemelere dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE oybirliğiyle, 2. Anılan Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasının iptali istemine ilişkin olarak oybirliğiyle, 29. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan "sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla" ibaresinin iptali istemine ilişkin olarak oyçokluğuyla KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 3. Davacının bir üst rütbeye terfi için katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin İPTALİNE oybirliğiyle, 4. Dava kısmen karar verilmesine yer olmadığı, kısmen iptal, kısmen dava ret ile sonuçlandığından aşağıda dökümü yer alan ve davacı tarafından yapılan …-TL yargılama giderinin yarısı olan …-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan …-TL'nin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 5. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, …-TL vekalet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 24/11/2022 tarihinde karar verildi. (X) KARŞI OY : İdari yargı denetiminin amacının "hukuka uygunluk" olduğu ve bu denetimin de dava konusu işlemin kurulduğu tarih itibarıyla gerçekleştirilmesi gerektiği İdare hukukunun ve idari yargının bilinen en temel ilkeleridir. Bu nedenle, 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 29. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan "sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla" ibaresinin hukuka uygunluğunun denetlenerek bir karar verilmesi gerekmekte iken, dava konusu edilen düzenlemenin daha sonra yürürlüğe giren Yönetmelik maddesiyle kaldırılması nedeniyle anılan düzenleme bakımından davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına yönelik olarak verilen kararın bu kısmına katılmıyorum.
Danıştay 2. Daire, E. 2021/1104, K. 2022/6366Kaynağı aç
Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/1104 E.  ,  2022/6366 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/1104 Karar No : 2022/6366 DAVACI : … DAVALILAR : 1- … 2- …Bakanlığı VEKİLİ : l. Hukuk Müşaviri Yrd. V. … 3- …Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. … DAVANIN KONUSU : 3. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacı tarafından; 1)Rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin, 2) 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının tamamının, 3) 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in a- 26. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının, b- 29. maddesinin 1. fıkrasının, c- 31. maddesinin, d- 38. maddesinin 2. fıkrasının iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI :Davacı tarafından; rütbe terfi yazılı sınavında 67,50 puan aldığı, sözlü sınavda 30 puan verilerek başarısız sayıldığı, Yönetmelik'in 26. maddesinin 2 ve 3. fıkralarında yer alan düzenlemelerin nesnel değerlendirme yapmayı ortadan kaldırdığı, sözlü sınav için iki ayrı komisyon oluşturulduğu, komisyonlara göre farklı uygulamaların olduğu, eşitlik ilkesinin ihlal edildiği, Yönetmelik'in 29. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenlemenin Kanun'a aykırı olduğu, sözlü sınava öncelik ve üstünlük tanındığı, objektif nitelikteki yazılı sınavın işlevsiz ve anlamsız hale geldiği, Sözlü sınavların sesli ve görüntülü kaydının yapılmadığı, soruların ve cevaplarının tutanakla kayıt altına alınmadığı, Sınav komisyonu üyelerinin değerlendirme puanlarının gerekçeli olarak açıklanmadığı, Sözlü sınavla personelin geçmişinin, liyakati ve yeterliliğinin değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu, Yazılı sınava itiraz hakkı tanınırken sözlü sınava tanınmadığı ileri sürülmektedir. DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI : Cumhurbaşkanlığı (kapatılan Başbakanlık) ve İçişleri Bakanlığı tarafından; Kanun ve yönetmelik hükümleri uyarınca sınavların belirli bir zaman aralığında gerçekleştirilmesi gerektiği, binlerce personelin tek bir komisyon tarafından sözlü sınava tabi tutulmasının ve işlemlerin zamanında tamamlanmasının mümkün olmayacağı, bu nedenle personel sayısı da dikkate alınarak ihtiyaç halinde idareye birden fazla komisyon oluşturma yetkisi verildiği, Yasaya göre idarenin yazılı ve sözlü yapmak zorunda olduğu, sözlü sınavın tek başına belirleyici olmadığı, adayların lehine bir düzenleme getirdiği ve yazılı sınavın tamamlayıcısı olduğu, Yönetmelikte sözlü sınav için objektif kriterler belirlendiği, dolayısıyla dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın gerektiği savunulmaktadır. Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından; sözlü sınavında barajın aday lehine düşük tutulduğu, 50 puan alma şartı konulmasının kamu yararı ve hizmet gereği olduğu, daha fazla katılımı sağlamak, objektiflik ve hakkaniyet açısından makul olduğu, sözlü sınava girenlere önceden bastırılan sorular arasından soru kartı çektirilmek suretiyle sınavların icra edildiği, dolayısıyla dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Yönetmelik'in dava konusu 26. maddesinin 2. fıkrası, aynı maddenin 3. fıkrası ve 31. madde yönünden davanın reddine, davacının bir üst rütbeye terfi için katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline, diğer istemler yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : … DÜŞÜNCESİ : Dava; 3. Sınıf Emniyet Müdürü olarak görev yapan davacı tarafından, 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında 3. Sınıf Emniyet Müdürlerine yönelik yapılan rütbe terfi sözlü sınavları ile sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ve bu işlemlerin dayanağı olan 10.5.2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 26. maddesinin 2 ve 3. fıkralarının, 29. maddesinin 1. fıkrasının, 31. maddesinin ve 38. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır. Anayasa'nın 124. maddesinde; Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilecekleri kurala bağlanmıştır. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin; 4. fıkrasında; "Rütbelere terfi ettirilecek personelin kurullarda görüşülmesi kıdem sırasına göre, rütbelere terfiler ise bu maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakate göre yapılır." hükmü, 11. fıkrasının (c) bendinde; Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için, "Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması, … şarttır." hükmü, 18. fıkrasında da, "Rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almıştır. Anılan Kanun maddesine dayanılarak hazırlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik 10.5.2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sözkonusu Yönetmelikte değişiklik yapan 05.05.2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile dava konusu Yönetmeliğin 29. maddesinin 1. fıkrası da yürürlükten kaldırılmış olduğundan anılan düzenlemeye ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır. Dava konusu Yönetmeliğin Sınav Komisyonlarının Teşkili başlıklı 26. maddesinde; İhtiyaca göre her rütbe için birden fazla komisyon oluşturulabileceği gibi birden fazla rütbe için de tek bir komisyon görevlendirilebileceği; komisyonların emniyet müdürü rütbesini haiz bir başkan ve dört üye ile yeteri kadar yedek üyeden oluşacağı, gerekli görülen hallerde Polis Akademisi Başkanlığında görevli kadrolu öğretim üyelerinin de komisyon üyesi olarak görevlendirilebileceği kurala bağlanmıştır. Yönetmelik kapsamında yapılan sınavlarda, ilgili adaya yöneltilecek soruların, daha önceden soru ve cevap anahtarı hazırlanan soru havuzundan adayca soru kartı çekilmek suretiyle tespit edilecek olması ve ihtiyaca göre her bir rütbe için sınava tabi tutulan personel sayısının fazla olması nedeniyle sınavın, makul sürede sonuçlandırılabilmesi için sınavın birden çok komisyon marifetiyle yürütülmesinin bir zorunluluk olarak ortaya çıkmış olması karşısında birden fazla komisyon marifetiyle sınavların yapılmasında hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık görülmemiştir. 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında 3. Sınıf Emniyet Müdürlerine yönelik yapılan rütbe terfi sözlü sınavları ile sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ve bu işlemlerin iptali istemlerinin incelenmesi için olay tarihindeki dava konusu düzenlemelerin incelenmesi gerekmektedir. Anılan Yönetmeliğin "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, "Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur." kuralına yer verilmiş, aynı maddenin değişiklikten önceki haliyle 3. fıkrasında, "Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri, konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." şeklinde düzenleme yapılmıştır. Söz konusu Yönetmeliğin 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Yazılı sınava giren adaylar" ibaresinin, Danıştay 5. Dairesince verilen 20.06.2018 tarih ve E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararla hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle, aynı maddenin 3. fıkrasının a, b, c, ç ve d bentleri de Danıştay 5. Dairesince verilen 14.02.2019 tarih, E:2016/21942, K:2019/1165 sayılı kararla eksik düzenleme nedeniyle hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Davaya konu Yönetmeliğin "Sınav listelerinin düzenlenmesi" başlıklı mülga 29. maddesinin 1. fıkrasında, başarı puanının, yazılı ve sözlü sınavlarda alınan puanların aritmetik ortalaması ile belirleneceği, başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalamasının elli ve üstü olması koşula bağlanmıştır. Bu maddede, yazılı sınavın tamamlayıcısı olan ve görevin gerektirdiği niteliklere en uygun personelin bir üst rütbeye terfi için mesleki bilgisini ve genel kültür düzeyini ölçmeyi amaçlayan sözlü sınavda başarılı sayılmak için en az elli puan almış olmak şartının getirilmesinin 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendinde yer alan yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması koşuluna uygun olduğu anlaşıldığından bu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu durumda her ne kadar 29. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan "… sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla, …" şeklindeki düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamakta ise de, anılan Yönetmeliğin 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Yazılı sınava giren adaylar" ibaresi ile 28. maddesinin sözlü sınavın içeriğine ilişkin 3. fıkrasının hukuka aykırılığının Danıştay 5. Dairesinin anılan kararlarıyla tespit edilmiş olması karşısında söz konusu sınavda puanların belirlenmesinde, anılan Yasa maddesinde öngörüldüğü şekilde ölçme ve değerlendirme esaslarına uygun bir değerlendirme yapıldığından söz edilemeyeceğinden yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarında ve davacının sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir. Ayrıca, hukuka aykırılığı tespit edilen Yönetmelik hükümleri hakkında yapılacak yeni düzenlemelerle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yeniden yapılacak sözlü sınav sonucunda ortaya çıkacak olan değerlendirme ve puana göre işlem tesis edileceğinden, davacının sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin hukuka aykırılığının hüküm altına alınmasının sözlü sınavında başarılı olduğu ve bir üst rütbeye terfi ettirilmesi sonucunu doğurmayacaktır. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin dava konusu "Sınav sonuçlarına itiraz" başlıklı 31. Maddesinde ise; "(1) Yazılı sınav sonuçlarına, maddi hata bulunduğu iddiasıyla neticelerin ilanından itibaren en geç yirmidört saat içinde Polis Akademisi Başkanlığında oluşturulan sınav komisyonlarına doğrudan veya bu komisyona gönderilmek üzere kadrosundaki birimine yazılı itirazda bulunulabilir. (2) Sınav komisyonu, maddi hata olup olmadığını inceler ve sonucunu bir gün içinde duyurur. " hükmüne yer almıştır. Davacı, sözkonusu maddede; ilgililere sadece yazılı sınav sonuçlarına karşı itirazda bulunma hakkının tanındığını, sözlü sınav sonuçları için bu imkanın bulunmadığını ileri sürmekte ise de, idarenin takdir yetkisi dahilinde sadece yazılı sınav sonuçlarına yönelik getirilen itiraz yolu; yazılı sınavda oluşabilecek maddi hatalar yönünden oluşabilecek hak kayıplarının önlenmesi için dava açma hakkı öncesinde tanınan bir başvuru hakkı olmaktadır. Kaldı ki, yazılı ve sözlü sınav sonuçlarına karşı yargı yoluna gidilebileceği gerçeği karşısında, sözlü sınav yönünden ilgililere itiraz hakkı tanınmamasına ilişkin düzenlemede hukuki aykırılık görülmemiştir. 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Rütbe terfi sınavı sonuçlarının geçerliliği" başlıklı 38. maddesinin 2. Fıkrasına gelince, "Sonradan ortaya çıkan hukuki durumlar nedeniyle geçmişe dönük olarak rütbe terfii hakkı kazanan personelin, terfi edilecek rütbe için önceki yıllarda yazılı ve sözlü sınavlarda aldığı puanlar ve yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimi geçerli kabul edilir." kuralına yer verilmiştir. Anılan düzenlemenin, sonradan ortaya çıkan hukuki durumlar bakımından yargı kararlarının uygulanması ve kararlara konu ilgililerin mağduriyetlerinin önlenmesine yönelik olarak getirildiği anlaşıldığından, sözkonusu düzenlemenin hizmet gereklerine uygun olduğu, hukuki aykırılığı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Davanın 10.05.2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 29. maddesinin 1. fıkrası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında 3. Sınıf Emniyet Müdürlerine yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının ve davacının sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline, diğer düzenlemeler yönünden ise, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Danıştay Beşinci Dairesine, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından ise Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Davacı, 2015 yılında bir üst rütbeye terfi için katıldığı rütbe terfi yazılı sınavında 67,50 puan almıştır. Rütbe terfi sözlü sınavında ise 30 puan verilerek başarısız sayılmıştır. Bunun üzerine davacı tarafından, 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında 3. sınıf emniyet müdürlerine yönelik olarak yapılan rütbe terfi sözlü sınavları ile sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ve bu işlemlerin dayanağı olan 1 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 26. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının, 29. maddesinin 1. fıkrasının, 31. maddesinin; 38. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : İLGİLİ MEVZUAT: 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 124. maddesinde, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 11. fıkrasında, "Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için; a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması, b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması, c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması, d) Polis Akademisi Başkanlığınca için düzenlenecek yöneticilik ile ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunması, şarttır."; 18. fıkrasında, "Rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır. Anılan Kanun'a dayanılarak Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla kabul edilen ve 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in -davanın açıldığı tarihteki haliyle- "Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için; a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması, b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması, c) Bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması, ç) Polis Akdemisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması, d) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğünden Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması, şarttır. (2) 6/8/1992 tarihli ve 92/3393 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinin yedinci fıkrası kapsamına girenler için birinci fıkranın (d) bendinde yer alan şart aranmaz."; "Sınav komisyonlarının teşkili" başlıklı 26. maddesinde, "(1) Yazılı ve sözlü sınav komisyonları Genel Müdürün onayı ile belirlenir. (2) İhtiyaca göre her rütbe için birden fazla komisyon oluşturulabileceği gibi birden fazla rütbe için de tek bir komisyon görevlendirilebilir. (3) Komisyonlar emniyet müdürü rütbesini haiz bir başkan ve dört üye ile yeteri kadar yedek üyeden oluşur. Gerekli görülen hallerde Polis Akademisi Başkanlığında görevli kadrolu öğretim üyeleri de komisyon üyesi olarak görevlendirilebilir. (4) Yazılı sınavlarda merkez ve taşra teşkilatından yeterli sayıda gözetmen ile sınavların yürütülmesine yardımcı olmak üzere personel görevlendirmesi yapılır."; "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur. (2) Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır. (3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri, Konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir."; "Sınav listelerinin düzenlenmesi" başlıklı 29. maddesinde; "(1) Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınavlarda alınan puanların aritmetik ortalaması ile belirlenir. Başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalamasının elli ve üstü olması şarttır. (2) Sınav sonuçları Polis Akademisi Başkanlığının resmi internet sayfasında duyurulur." düzenlemeleri yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : I – DAVA KONUSU DÜZENLEMELERİN İNCELENMESİ: 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in; 26. maddesinin 2 ve 3. fıkralarının incelenmesi : 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sınav komisyonlarının teşkili" başlıklı 26. maddesinde, "(1) Yazılı ve sözlü sınav komisyonları Genel Müdürün onayı ile belirlenir. (2) İhtiyaca göre her rütbe için birden fazla komisyon oluşturulabileceği gibi birden fazla rütbe için de tek bir komisyon görevlendirilebilir. (3) Komisyonlar emniyet müdürü rütbesini haiz bir başkan ve dört üye ile yeteri kadar yedek üyeden oluşur. Gerekli görülen hallerde Polis Akademisi Başkanlığında görevli kadrolu öğretim üyeleri de komisyon üyesi olarak görevlendirilebilir. (4) Yazılı sınavlarda merkez ve taşra teşkilatından yeterli sayıda gözetmen ile sınavların yürütülmesine yardımcı olmak üzere personel görevlendirmesi yapılır. " kuralına yer verilmiştir. Yönetmelik kapsamında yapılan sınavlarda adaylara yöneltilecek soruların, daha önceden soru ve cevap anahtarı hazırlanan soru havuzundan ilgili adayın soru kartı çekmesi suretiyle belirlendiği dikkate alındığında, birden fazla komisyon marifetiyle sınavların yürütülmesinde sınav güvenliği ve objektifliği bakımından sakıncalı bir durum bulunmadığı gibi, farklı rütbelerde sınava tabi tutulan personel sayısının fazla olmasının, sınavın makul sürede sonuçlandırılabilmesi için birden fazla komisyon marifetiyle yürütülmesini gerekli kıldığı anlaşıldığından, Yönetmelik'in 26. maddesinin 2. fıkrasında hukuka aykırılık görülmemiştir. Diğer taraftan, sınav komisyonlarının, en üst polis amiri rütbesi olan emniyet müdürü başkanlığında, emniyet teşkilatının iç işleyişini ve mevzuatı bilen emniyet teşkilatı mensuplarından oluşturulduğu ve personelin yeterliliğinin tespiti amacıyla yapılacak sınavlarda yeteri kadar öğretim üyesinin sınav komisyonlarında görevlendirilmesine imkan sağlandığı dikkate alındığında, sınav komisyon üyelerinin oluşumunda sınav güvenliği ve objektifliği bakımından sakıncalı herhangi bir durumun bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Kaldı ki, Yönetmelik kapsamında yapılan sınavlarda adaylara yöneltilecek soruların, daha önceden soru ve cevap anahtarı hazırlanan soru havuzundan ilgili adayın soru kartı çekmesi suretiyle belirlenmesinin de bu amaca hizmet ettiği anlaşılmıştır. Bu durumda, 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin 11 ve 18. fıkralarının verdiği yetkiye dayanılarak sözlü sınav komisyonlarının oluşumuna ilişkin düzenleme getiren Yönetmelik'in 26. maddesinin 3. fıkrasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. 29. maddesinin 1. fıkrasının incelenmesi : 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sınav listelerinin düzenlenmesi" başlıklı 29. maddesinin 1. fıkrasında; "Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınavlarda alınan puanların aritmetik ortalaması ile belirlenir. Başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalamasının elli ve üstü olması şarttır.” kuralı yer almakta olup, anılan düzenlemenin, 05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11/04/2016 günlü, 2016/8770 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığı görüldüğünden, bu isteme yönelik olarak davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, davacının iptalini talep ettiği düzenleme yürürlükte olmadığından, düzenlemenin iptaline ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır. 31. maddesinin incelenmesi : 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sınav sonuçlarına itiraz" başlıklı 31. maddesinde, "(1) Yazılı sınav sonuçlarına, maddi hata bulunduğu iddiasıyla neticelerin ilanından itibaren en geç yirmidört saat içinde Polis Akademisi Başkanlığında oluşturulan sınav komisyonlarına doğrudan veya bu komisyona gönderilmek üzere kadrosundaki birimine yazılı itirazda bulunulabilir. (2) Sınav komisyonu, maddi hata olup olmadığını inceler ve sonucunu bir gün içinde duyurur. " kuralına yer verilmiştir. İdarenin takdir yetkisini kullanarak sadece yazılı sınav sonuçlarına yönelik olarak getirdiği itiraz yolunun, yazılı sınavdaki maddi hatalar nedeniyle meydana gelebilecek hak kayıplarının önüne geçilebilmesi bakımından ilgililere dava açma hakkı öncesinde tanınmış bir başvuru yolu olarak öngörülmüş olması, ayrıca yazılı ve sözlü sınav sonuçlarına karşı yargı yolunun da açık olması karşısında, sözlü sınav yönünden ilgililere itiraz hakkı tanınmaması yönünden Yönetmelik'in 31. maddesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. 38. maddesinin 2. fıkrasının incelenmesi : 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Rütbe terfi sınavı sonuçlarının geçerliliği" başlıklı 38. maddesinin 2. fıkrasında, "Sonradan ortaya çıkan hukuki durumlar nedeniyle geçmişe dönük olarak rütbe terfi hakkı kazanan personelin, terfi edilecek rütbe için önceki yıllarda yazılı ve sözlü sınavlarda aldığı puanlar ve yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimi geçerli kabul edilir.” kuralı yer almakta olup, Yönetmelik'in 38. maddesinin, 28/05/2020 günlü, 31138 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/05/2020 günlü, 2581 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 16. maddesiyle tamamen değiştirildiği görüldüğünden, bu isteme yönelik olarak davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, davacının iptalini talep ettiği düzenleme yürürlükte olmadığından, düzenlemenin iptaline ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır. II – DAVACININ RÜTBE TERFİ SÖZLÜ SINAVINDA BAŞARISIZ SAYILMASINA İLİŞKİN İŞLEMİN İNCELENMESİ : Dava konusu sözlü sınav işleminin dayanağı olan 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in ilgili maddelerinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Yazılı sınava giren adaylar," ibaresinin "…3201 sayılı Kanun'da emniyet personelinin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için liyakat ve kariyer ilkelerinin gereği olarak "yazılı sınavda başarılı olma" şartının aranması karşısında, anılan yasal düzenlemeye aykırı olarak yazılı sınava katılan adayların tamamının herhangi bir başarı kriteri aranmadan sözlü sınava çağrılmasına ilişkin uyuşmazlık konusu düzenlemede yukarıda alıntısı yapılan Kanun hükmüne uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle; Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasının ise "…dava konusu Yönetmelik'in dayanağı olan Kanun hükmünde açıkça "sözlü sınav" şeklinde yapılan düzenlemeye uygun olarak Yönetmelik'in 28. maddesinin başlığında da "sözlü sınav" ibaresine yer verildiği halde madde içeriğinde sadece mülakata yönelik değerlendirmelere yer verilmiş olup, sözlü sınavının amacı olan bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmediğinden anılan maddenin 3. fıkrasında eksik düzenleme nedeniyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle iptaline karar verildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği görülmektedir. Bu durumda, davacının rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan Yönetmelik hükümlerinin Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararı ile hukuka aykırılığı tespit edilerek iptal edilmiş olması karşısında, söz konusu hukuka aykırı düzenlemelere dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. III – 25-29 HAZİRAN 2015 TARİHLERİ ARASINDA 3. SINIF EMNİYET MÜDÜRLERİNE YÖNELİK YAPILAN RÜTBE TERFİ SÖZLÜ SINAVLARININ İPTALİ İSTEMİNİN İNCELENMESİ : Her ne kadar davacı tarafından, dava dilekçesinde "2015 yılı rütbe terfi sözlü sınavının" şeklinde bir ifadeye yer verilmek suretiyle iptal isteminde bulunulmuş ise de davacının durumu ve menfaati gözetilerek dava dilekçesinde belirttiği iddialar da dikkate alındığında, anılan ifadenin "25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında 3. sınıf emniyet müdürlerine yönelik yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının" iptali istemi olarak ele alınması ve incelemenin bu çerçevede yapılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Danıştay Beşinci Dairesinin 23/11/2020 günlü, E:2016/23694, K:2020/5343 sayılı kararıyla 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında 3. sınıf emniyet müdürlerine yönelik yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının iptal edildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 15/06/2022 günlü, E:2021/1509, K:2022/2176 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği görüldüğünden, 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında 3. sınıf emniyet müdürlerine yönelik yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının iptali istemine ilişkin olarak bu davada yeniden bir karar verilmesine gerek görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 26. maddesinin 2 ve 3. fıkraları ve 31. maddesinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE oybirliğiyle, 2. Anılan Yönetmelik'in 29. maddesinin 1. fıkrası ile 38. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemine ilişkin olarak oyçokluğuyla KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 3. Davacının bir üst rütbeye terfi için katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin İPTALİNE oybirliğiyle, 4. 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında 3. sınıf emniyet müdürlerine yönelik yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının iptali istemine ilişkin olarak KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oybirliğiyle, 5. Dava kısmen karar verilmesine yer olmadığı, kısmen iptal, kısmen dava ret ile sonuçlandığından aşağıda dökümü yer alan ve davacı tarafından yapılan …-TL yargılama giderinin yarısı olan …-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan …-TL'nin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, posta giderinden artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya ve davalı idarelerden İçişleri Bakanlığına iadesine, 6. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, 7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 08/12/2022 tarihinde oybirliğiyle/oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : İdari yargı denetiminin amacının "hukuka uygunluk" olduğu ve bu denetimin de dava konusu işlemin kurulduğu tarih itibarıyla gerçekleştirilmesi gerektiği İdare hukukunun ve idari yargının bilinen en temel ilkeleridir. Bu nedenle, 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 29. maddesinin 1. fıkrası ile 38. maddesinin 2. fıkrasının hukuka uygunluğunun denetlenerek bir karar verilmesi gerekmekte iken, dava konusu edilen düzenlemelerin daha sonra yürürlüğe giren Yönetmelik maddeleriyle kaldırılması veya değiştirilmesi nedeniyle anılan düzenlemeler bakımından davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına yönelik olarak verilen kararın bu kısımlarına katılmıyorum.

Davanın açıldığı tarihteki hâliyle Anayasa'nın 124. maddesi, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabileceğini düzenler. Uyuşmazlığa uygulanan yönetmelik, 3201 sayılı Kanun'a dayanılarak Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla kabul edilmiş ve 10/05/2015 tarihli, 29351 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kararlar, yönetmeliğin davanın açıldığı tarihteki hâlini esas alır.

Dava tarihindeki yönetmeliğin 12. maddesine göre polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin merkez veya yüksek değerlendirme kurulunda görüşülebilmesi için bulunulan rütbeye ait bekleme süresi tamamlanmış olmalıdır. Kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı dâhil, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olmalıdır. Bu yönetmeliğe uygun yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılmak da şarttır. Ayrıca Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunmalıdır. Dördüncü sınıf emniyet müdürlüğünden üçüncü sınıf emniyet müdürlüğüne terfi için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya bu hizmetin hâlen sürüyor olması aranır.

Davanın açıldığı tarihteki Yönetmelik'in 26. maddesine göre, yazılı ve sözlü sınav komisyonları Genel Müdürün onayı ile belirlenir. Bu düzenleme uyarınca ihtiyaca göre her rütbe için birden fazla komisyon oluşturulabileceği gibi birden fazla rütbe için tek bir komisyon da görevlendirilebilir; komisyonlar emniyet müdürü rütbesini haiz bir başkan ve dört üye ile yeteri kadar yedek üyeden oluşur ve gerekli görülen hâllerde кадrolu öğretim üyeleri de görevlendirilebilir.

Dava tarihindeki 28. maddenin birinci fıkrasına göre yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava alınır. İkinci fıkra, komisyon üyelerinin sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmasını zorunlu tutar. Üçüncü fıkra, üst rütbeye terfi edecek personelin yüz tam puan üzerinden beş konuda değerlendirilmesini düzenler. Bu konular; bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, temsil ile maiyetindeki personeli sevk ve idare kabiliyeti, özgüven, ikna kabiliyeti ve inandırıcılık, analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, planlama, eşgüdüm ve denetim becerileridir. Sözlü puan, üyelerin verdiği puanların aritmetik ortalamasıyla tespit edilir.

Komisyon ve itiraz hükümlerine bakış

Danıştay 2. Dairesinin 08/12/2022 tarihli, E. 2021/1104, K. 2022/6366 sayılı kararında, soruların önceden hazırlanmış soru ve cevap anahtarlı havuzdan adayın kart çekmesiyle belirlendiği dikkate alınmıştır. Birden fazla komisyonla sınav yürütülmesinde sınav güvenliği ve objektiflik bakımından sakınca görülmemiştir. Farklı rütbelerde sınava tabi personel sayısının fazla olması, sınavın makul sürede sonuçlandırılabilmesi için birden fazla komisyonu gerekli kılabilir. Yönetmeliğin 26. maddesinin ikinci fıkrasında hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu değerlendirme, her sözlü sınavın birden fazla komisyonla yapılmasını emreden genel bir zorunluluk değildir.

Danıştay 2. Dairesi, sözlü sınav komisyonlarının oluşumunu düzenleyen Yönetmelik'in 26. maddesinin üçüncü fıkrasını, kanunun verdiği sınav usul ve esaslarını belirleme yetkisine dayanılarak yapılan düzenleme kapsamında değerlendirmiş ve bu fıkrada hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle iptal istemini reddetmiştir.

Danıştay 2. Dairesinin 24/11/2022 tarihli, E. 2021/2021, K. 2022/5976 sayılı kararında, 10/05/2015 tarihli ve 29351 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmeliğin 28. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemi oybirliğiyle reddedilmiştir. Bu ret, kararın tek sonucu değildir. Aynı kararda bireysel başarısız sayılma işlemi ayrıca iptal edilmiş, bazı düzenleyici istemler hakkında ise karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Daire, sınavda görevlendirilen personelin adaylardan daha üst rütbede olmasını, adayın objektif değerlendirilmesi bakımından memur güvencesine ve değerlendiren personel bakımından kariyer ile liyakat ilkelerine uygun bulmuştur. İdarenin sözlü sınav yetkisi için yönetmelikle düzenleme yapma takdirini, daha üst rütbedekileri görevlendirmekle objektiflik ilkesine uygun kullandığı sonucuna varmıştır. Takdir değerlendirmesi bu rütbe şartıyla sınırlıdır.

Başarısız sayılma işleminin iptali

E. 2021/2021, K. 2022/5976 sayılı davada davacı, üçüncü sınıf emniyet müdürü olarak 2015 yılı bir üst rütbe yazılı sınavında 90 puan almıştır. 28/06/2015 tarihli sözlü sınavda 40 puan verilerek başarısız sayılmıştır. Bu puanlar yalnız bu olayın maddi vakıasıdır ve genel bir başarı eşiği değildir. Daire, başarısız sayılma işleminin dayanağı yönetmelik hükümlerinin hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiş olması karşısında, bu düzenlemelere dayanılarak kurulan işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varmıştır. İşlemin iptaline oybirliğiyle karar verilmiştir. Hüküm yalnız bu başarısız sayma işleminin iptalidir. Adayın başarılı sayılacağı veya yeniden sözlü sınav yapılacağı hükümde yer almaz.

Uyuşmazlıkta, rütbe terfiinde yazılı sınavda başarılı olma şartı aranmasına karşın adayların tamamının başarı kriteri aranmadan sözlü sınava çağrılması ve sözlü sınav düzenlemesinde bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmeyerek yalnızca mülakata ilişkin değerlendirmeler yapılması yönündeki aykırılıklar kararda değerlendirilmiştir. Daire, başarısız sayılma işleminin dayanağı olan bu düzenlemelerin daha önce yargı kararıyla iptal edilmiş olmasını dikkate alarak, hukuka aykırı düzenlemelere dayalı bireysel işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varmış; daha önce kesinleşen düzenleyici hükümler yönünden davada yeniden bir iptal hükmü kurmamıştır.

E. 2021/1104, K. 2022/6366 sayılı davada davacı, 2015 yılında bir üst rütbeye terfi için katıldığı yazılı sınavda 67,50 puan almış, sözlü sınavda 30 puan verilerek başarısız sayılmıştır. Puanlar yalnız bu davanın maddi olayıdır. Daire, başarısız sayılma işleminin dayanağı yönetmelik hükümlerinin hukuka aykırı bulunup iptal edilmesi karşısında, bu düzenlemelere dayanılarak kurulan işlemde hukuka uygunluk bulunmadığına karar vermiştir. Üçüncü fıkraya ilişkin iptalin onanarak kesinleşmesi, bu gerekçede esas alınmıştır. Başarısız sayılma işleminin iptaline oybirliğiyle hükmedilmiştir. İptal, davacıyı başarılı sayma veya bir üst rütbeye terfi ettirme sonucu doğuracak biçimde yazılmamıştır.

İkinci dosyada dilekçedeki 2015 yılı rütbe terfi sözlü sınavı ifadesi, davacının durumu, menfaati ve iddiaları gözetilerek 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında üçüncü sınıf emniyet müdürlerine yönelik yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının iptali istemi olarak ele alınmıştır. Bu yorum, 2015 yılının bütün rütbe terfi sözlü sınavlarını kapsamaz. Daire, bu sınavlara ilişkin iptalin onanarak kesinleştiğini kabul etmiş ve bu davada yeniden karar verilmesine gerek görmemiştir. İptal istemi hakkında oybirliğiyle karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Bu sonuç, sınavların bu dosyada ayrıca iptal edildiği anlamına gelmez.

Konusuz kalan hükümler ve temyiz

E. 2021/2021, K. 2022/5976 sayılı kararda 28. maddenin üçüncü fıkrasının iptali istemi hakkında oybirliğiyle karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Daire, bu fıkraya ilişkin iptalin onanarak kesinleştiğini belirterek yeniden karar vermeye gerek görmemiştir. Sonuç, fıkranın bu davada yeniden iptal edilmesi değildir.

Davanın açıldığı tarihteki 29. madde metninde başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan alınmış olması ve yazılı ile sözlü puanların aritmetik ortalamasının elli ve üstü olması şartı vardır. Bu şartın hukuka uygunluğuna çoğunlukça karar verilmemiştir. Elli puan ibaresini içeren düzenleme, 05/05/2016 tarihli ve 29703 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ve 11/04/2016 günlü, 2016/8770 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe giren değişiklik yönetmeliğinin 2. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Daire, istem konusuz kaldığı için elli puan ibaresinin iptali istemi hakkında oyçokluğuyla karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. Yürürlükten kalkma, ibarenin hukuka aykırı bulunduğu anlamına gelmez. Karşı oy, ibarenin hukuka uygunluğunun denetlenmesi gerekirken konusuz kalındığından bahisle verilen bu sonuca katılmaz. Karşı oy, ibareyi hukuka aykırı bulduğunu da söylemez.

E. 2021/1104, K. 2022/6366 sayılı kararda 29. maddenin birinci fıkrası, aynı 2016 değişikliğiyle yürürlükten kaldırıldığı için konusuz kalmıştır. 38. maddenin ikinci fıkrası ise 28/05/2020 tarihli ve 31138 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 27/05/2020 günlü ve 2581 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe giren değişikliğin 16. maddesiyle tamamen değiştirildiği için bu istem de konusuz kalmıştır. Her iki fıkra yönünden oyçokluğuyla karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Konusuz kalma, eski metnin hukuka uygun bulunduğu anlamına gelmez. Karşı oy, bu fıkraların hukuka uygunluğunun denetlenerek karar verilmesi gerekirken sonraki kaldırma veya değiştirme nedeniyle verilen sonuca katılmaz. Karşı oy bağlayıcı hüküm değildir. Çoğunluk, anılan iki fıkra yönünden karar verilmesine yer olmadığı sonucunu korumuştur.

Aynı kararda 26. maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları ile 31. maddenin iptali istemi yönünden dava oybirliğiyle reddedilmiştir. 31. madde, yazılı sınav sonuçlarına maddi hata bulunduğu iddiasıyla ilandan itibaren en geç yirmi dört saat içinde itirazı düzenler. İtiraz, Polis Akademisi Başkanlığında oluşturulan sınav komisyonuna doğrudan veya bu komisyona gönderilmek üzere kadrodaki birime yazılı yapılır. Komisyon, maddi hata olup olmadığını inceler ve sonucu bir gün içinde duyurur. Bu süreler yazılı sınavdaki maddi hata itirazına ilişkindir. Metin, sözlü sınav için aynı idari itiraz yolunu göstermez. Daire, yalnız yazılı sınav için öngörülen yolu, maddi hatalardan doğabilecek hak kayıplarına karşı dava açmadan önce tanınmış bir başvuru saymıştır. Yazılı ve sözlü sınav sonuçlarına karşı yargı yolu açık olduğu için, sözlü sınav yönünden idari itiraz tanınmamasını hukuka aykırı bulmamıştır. İdari itirazın bulunmaması, sözlü sınav sonucuna karşı dava hakkını kaldırmaz.

E. 2021/2021, K. 2022/5976 sayılı karar, tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere 24/11/2022 tarihinde verilmiştir. E. 2021/1104, K. 2022/6366 sayılı karar da tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde aynı kurula temyiz yolu açık olmak üzere 08/12/2022 tarihinde verilmiştir. Otuz gün, bu kararlara karşı temyiz süresidir. İptal davasının açılma süresi olarak düzenlenmemiştir. İkinci karardaki oybirliği ve oyçokluğu ayrımı, 29. maddenin birinci fıkrası ile 38. maddenin ikinci fıkrasına ilişkin karar verilmesine yer olmadığı kısmının oyçokluğu, diğer sonuçların oybirliği olmasından gelir.

Üç sınav düzeninin ayrılması

Polis meslek eğitim merkezi girişinde başarı, yüz puan üzerinden en az yetmiş puana bağlanır ve komisyon başarılı aday hakkında öğrenci adayı olur kararı verir. Sözleşmeli öğretmen sözlü sınavında bu hükümlerde görülen hesap, üyelerin puanlarının aritmetik ortalamasıdır. Emniyet rütbe terfiinin dava tarihindeki metninde ise sözlüde en az elli puan ve yazılı ile sözlü ortalamasının elli ve üstü olması şartı vardır. Elli puan ibaresi daha sonra yürürlükten kaldırılmış, fakat hukuka uygun veya aykırı olduğu yönünde çoğunluk hükmü kurulmamıştır. Yetmiş puan, ortalama hesabı ve elli puan farklı sınavların ölçüleri olduğu için biri diğerinin yerine konulamaz.

İtiraz yolları da sınavın türüne göre değişir. Sözleşmeli öğretmen sözlü sınav sonucuna, duyuruda belirtilen süre içinde il millî eğitim müdürlüğüne idari itiraz edilebilir. Emniyet rütbe terfi yönetmeliğinin dava tarihindeki 31. maddesi, yirmi dört saatlik ve bir gün içinde sonuçlandırılan itirazı yazılı sınavdaki maddi hataya özgü tutar. Sözlü sonuç için aynı idari yolun öngörülmemesi, yargı yolu açık olduğu gerekçesiyle hukuka aykırı bulunmamıştır. Polis meslek eğitim merkezi girişine ilişkin 15. maddenin ilgili fıkrası, komisyon kararının forma işlenmesini düzenler ve bu fıkrada bir itiraz usulü göstermez. Bu üç düzenleme tek itiraz rejimine indirgenemez.

Sık sorulan sorular

Sözlü mülakat iptal davası hangi işlemi konu alır?

Dava, yazılı sınavda geçerli puan alındıktan sonra sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin iptalini konu alır. İşlem; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden denetlenir. Bütün sözlü sınavlar için tek bir yapılış düzeni yoktur.

Polis meslek eğitim merkezi mülakatında en az kaç puan gerekir?

Bu mülakatta başarılı sayılmak için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan gerekir. Değerlendirme, her biri yirmi puan olan beş ölçüt üzerinden yapılır. Yetmiş puan, emniyet rütbe terfiindeki elli puan şartının yerine geçmez.

Sözleşmeli öğretmen sözlü sınavına nereye itiraz edilir?

Sonuçların açıklanmasından sonra duyuruda belirtilen süre içinde, sınav merkezinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüğüne itiraz edilir. İtirazı sözlü sınav komisyonu oy çokluğuyla karara bağlar ve sonucu ilgili müdürlük duyurur. Bu süre, iptal davasının açılma süresi değildir.

Başarısız sayılma işleminin iptali terfi sağlar mı?

Bu iki kararda iptal, yalnız başarısız sayılma işlemini kaldırır. Hüküm, adayın başarılı sayılmasını, yeniden sözlü sınava çağrılmasını veya bir üst rütbeye terfi ettirilmesini içermez.

Elli puan şartının kalkması hukuka aykırılık anlamına gelir mi?

Hayır. Dava tarihindeki metinde yer alan elli puan ibaresi sonraki değişiklikle yürürlükten kalkınca istem konusuz kalmış ve oyçokluğuyla karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Bu sonuç, ibarenin hukuka uygun veya aykırı bulunduğu tespiti değildir.

Yazılı puan yüksek, sözlü puan düşükse işlem kendiliğinden iptal edilir mi?

Bu dosyalarda iptal, yazılı ve sözlü puanlar arasındaki farka değil, işlemin dayanağı yönetmelik hükümlerinin hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiş olmasına bağlanmıştır. 90 ile 40 ve 67,50 ile 30 puanları yalnız ilgili davaların olaylarıdır.

Sözlü sınav için idari itiraz yoksa dava açılamaz mı?

Emniyet rütbe terfi yönetmeliğinde sözlü sınav için ayrıca idari itiraz tanınmaması, yargı yolunu kapatmaz. Yazılı ve sözlü sınav sonuçlarına karşı yargı yolunun açık olduğu kabul edilmiştir. Yirmi dört saatlik başvuru, yazılı sınavdaki maddi hata itirazına ilişkindir.

Rütbe terfi komisyonu üyesi adaydan üst rütbede olmak zorunda mıdır?

Dava tarihindeki 28. maddenin ikinci fıkrasına göre üye, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır. Bu fıkranın iptali istemi oybirliğiyle reddedilmiştir. Şart, bu rütbe terfi yönetmeliğine ilişkindir ve bütün mülakat komisyonlarına genellenemez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu