Sözlü mülakat iptal davası, kamu kurumu veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşuna alınacak kişinin yazılı sınavda geçerli puan almasından sonra girdiği sözlü sınavda başarısız sayılması üzerine bu işlemin iptali için açılır. Sözlü sınav sonundaki değerlendirme bir idari işlemdir. Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca mülakat sınavına karşı yargı yolu açıktır. Anayasa'da açıkça ayrık tutulmayan idari işlemler gibi bu değerlendirme de yargı denetimine tabidir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, iptal davasında işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden incelenmesini zorunlu kılar. Mülakatın nasıl yapılacağı, içeriği ve özellikleri için bütün alımlara uygulanan tek bir düzenleme yoktur. Her alım, kendi düzenlemesi içinde ele alınır.
Liyakat ve sözlü sınavın yeri
Anayasa'nın 70. maddesine göre her Türk vatandaşının kamu hizmetine girme hakkı vardır. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayrım gözetilemez. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3/C maddesinde liyakat; göreve girmeyi, sınıf içinde ilerleme ve yükselmeyi ve görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında devlet memurlarına güvenlik sağlamak olarak tanımlanır.
İdare, kamu personeli alımında yalnız görevin gerektirdiği nitelikleri, yani liyakat şartını esas almak zorundadır. İdarenin kamu personeli alımında liyakati esas alma bakımından bağlı yetkiyle donatıldığı kabul edildiğinde, yasal koşulların gerçekleşmesi hâlinde kanunun öngördüğü kararın alınması gerekir ve liyakat ilkesinin gereğini yerine getirme bağlamında idarenin takdir yetkisinden söz edilemez.
Mülakat, yazılı sınavın tamamlayıcısıdır. Amacı adayın bilgi ve liyakatini ölçmek, mesleğe uygun yeteneğe, kültüre ve çağdaş yaşam anlayışına sahip olup olmadığını belirlemektir. Adayların yarıştırıldığı bir sınavda veya KPSS puanına göre sözlü sınava çağrılacak kişi sayısı belirlenirken yazılı sınavın objektif sonuçlarının ortadan kaldırılmaması gerekir. Alıma, mümkün olduğunca yazılıda en başarılı olanlar gelmelidir. Bu ölçü belirli bir kontenjan oranına bağlanmamıştır.
Yargısal denetimin unsurları
Sözlü ve mülakat sınavları yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları bakımından idari yargı denetimine açıktır. Denetimin hangi unsurda, nasıl ve ne ölçüde yapılabileceği tartışmalıdır. Her unsurun aynı yoğunlukta inceleneceği sonucu bu tespitten çıkmaz. Yetki, şekil ve usul yönünden etkin denetimin önünde bir engel bulunmadığı söylenebilir. Sebep, konu ve amaç unsurlarını denetlemek ise son derece güç görülebilir. Güçlük, bu unsurların denetim dışında kaldığı yönünde kesin bir yasağa dönüşmez.
Amaç unsurundaki sakatlık, daha çok işlemi yapanın kamu yararı dışındaki niyetiyle ilgilidir ve ispatı güç bir sakatlık olarak değerlendirilir. Sözlü mülakat sınavında tesis edilen idari işlemin konusu başarılı veya başarısız olma sonucudur ve bu sonucun takdir yetkisiyle ilişkili olması konu unsurunun denetimini güçleştirebilir. Sınavda takdir edilen notun idarenin takdir yetkisi sınırları içinde kalması hâlinde idare mahkemelerince yerindelik denetimi yapılamaz.
Başarılı veya başarısız sonucuna yol açan işlemin sebebi, sözel diyalogun kendisidir. Sebepte sakatlık bulunup bulunmadığını anlamak için bu sürecin sonradan gözden geçirilebilmesi gerekir. Şeffaflığı sağlayan usul güvenceleri burada önem kazanır. Usul unsurundaki eksiklik, sebep unsurunun yargısal denetimini güçleştirir. Güçleşme, sebep unsurunun hiç denetlenemeyeceği sonucuna bağlanmamıştır.
Bir ölçme ve değerlendirme aracı olan sözlü sınavın da yazılı ve test sınavları gibi geçerli, güvenilir ve denetlenebilir olması gerekir. Az sayıda soru sorulması şansın etkisini yükseltebilir ve güvenirliği düşürebilir. Verilen cevaplara göre objektif değerlendirme, güvenirlik bakımından önemlidir. Bununla birlikte sözlü sınavda sınavı yapanların sübjektif yargıları belirleyici olabilir. Bu açıklama, her mülakatın sübjektif olduğu veya az sorunun iptal sebebi sayıldığı hükmü değildir.
Sözlü sınavın yapılışında görülebilecek hukuka aykırılık hâllerinden biri, sınav komisyonunun ilgili yönetmelikte belirlenen usule uygun oluşturulmamasıdır. Hangi oluşumun aranacağı uygulanan düzenlemeye göre değişir. Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin bütün unsurlarıyla yargısal denetimini sağlayacak altyapının oluşturulması, hukuka bağlı idarenin görevi olarak açıklanır.
Polis meslek eğitim merkezi giriş mülakatı
Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin 15. maddesinin birinci fıkrasına göre fiziki yeterlilik sınavında başarılı olan adaylar, kendilerine duyurulacak yer ve zamanda mülakat sınav komisyonunca mülakat sınavına alınır. Hüküm, polis meslek eğitim merkezi giriş mülakatına ilişkindir. Emniyet rütbe terfi sözlü sınavına veya sözleşmeli öğretmen sözlü sınavına kendiliğinden uygulanmaz.
20818 sayılı POLİS MESLEK EĞİTİM MERKEZLERİ GİRİŞ YÖNETMELİĞİ m. 15Kaynağı aç
Adayların psikolojik yeterliliği; duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve polislik mesleğine istekli olma kıstaslarına göre değerlendirilir. Değerlendirmeyi psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu üye yapar ve sonucu mülakat komisyonuyla paylaşır. Bu değerlendirme, yüz puanlık beş ölçütün içinde ayrıca gösterilmiş değildir.
Adaylara, Soru Hazırlama Komisyonunca hazırlanıp Soru Denetleme Komisyonunca uygun görülen soruların yazılı olduğu bir kart çektirilir. Bu cümledeki ibare, 8/11/2019 tarihli ve 30942 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle düzenlenmiştir. Konu hakkında düşünmek ve sunum yapmak için süre verilir. Komisyon, konuyla ilgili soru sorabilir. Soru sorma zorunluluk değil, imkân olarak yazılmıştır. Sürenin miktarı bu fıkrada belirli bir sayıya bağlanmamıştır.
Mülakat değerlendirmesi beş ölçütte ve her biri yirmi puan olmak üzere toplam yüz tam puan üzerinden yapılır. Ölçütler konu hakkında bilgi düzeyi, kendisinden istenileni kavrama, özgüven, ifade etme yeteneği ve beden dilini kullanma becerisidir. Adayın başarılı sayılması için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir. Bu baraj yalnız bu mülakat hükmüne özgüdür. Emniyet rütbe terfi metnindeki elli puan şartıyla veya başka bir sınavın puanıyla birleştirilemez.
Mülakat sınavı komisyonu, başarılı aday hakkında polis meslek eğitim merkezi öğrenci adayı olur, başarısız aday hakkında öğrenci adayı olamaz kararı verir. Puanlama ve karar, değerlendirme karar formuna işlenir. İtiraz usulü bu fıkrada gösterilmemiştir.
Sözleşmeli öğretmen sözlü sınavının usulü
Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesinin birinci fıkrası, 27/10/2017 tarihli ve 30223 sayılı Resmî Gazete değişikliğini taşır. Komisyon, bakan veya görevlendireceği birim amirince, bakanlık merkez ve taşra teşkilatında şube müdürü ve daha üst unvanlı kadrolarda görev yapanlar arasından belirlenen bir başkan ile iki asıl üyeden oluşur. İhtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üye de belirlenir. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan havuzdan görevlendirilir. İhtiyaç hâlinde üyelerden biri, öğretmen adayı yetiştiren yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri arasından belirlenebilir. Bu belirleme zorunlu değil, ihtiyaca bağlı bir imkândır.
22705 sayılı SÖZLEŞMELİ ÖĞRETMEN İSTİHDAMINA İLİŞKİN YÖNETMELİK m. 9Kaynağı aç
Komisyon üye tam sayısıyla toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya başkanın çağrısı üzerine yedek üye katılır. Başarı puanı, her üyenin verdiği puanın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır. Bu hüküm puanın nasıl bulunacağını gösterir. Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav komisyonu kurulabilir. Birden fazla komisyon, her sınav için zorunlu değildir.
Komisyon başkan ve üyeleri, boşanmış olsalar bile eşlerinin katıldığı sözlü sınavda görev alamaz. Yasak, ikinci derece dâhil olmak üzere kan ve kayın hısımlarını ve evlatlıkları da kapsar. Daha uzak hısımlık için bu fıkrada bir kural yazılmamıştır.
Bakanlık, sözlü sınav merkezlerindeki komisyonların koordinasyonunu sağlamak üzere merkez teşkilatı yöneticileri arasından görevlendirme yapabilir. Görevlendirme zorunlu tutulmamıştır. Komisyonun sekretarya işlemleri, sınav merkezlerinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüklerince yürütülür.
Sözlü sınav sonuçları, tüm sınavlar tamamlandıktan sonra duyuruda belirtilen süre içinde Bakanlıkça ilan edilir. Süre, maddede gün sayısı olarak değil duyuruya bırakılarak düzenlenmiştir. Sonuçlara, açıklamayı izleyen ve duyuruda belirtilen süre içinde, sınava girilen sınav merkezinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüğüne itiraz edilebilir. İtirazı sözlü sınav komisyonu inceler ve oy çokluğuyla karara bağlar. Sonuç, ilgili il millî eğitim müdürlüğünce itiraz sahibine duyurulur. Bu yol idari itirazdır. İptal davasının açılma süresi ve yargı mercii bu hükümde düzenlenmemiştir.
22705 sayılı SÖZLEŞMELİ ÖĞRETMEN İSTİHDAMINA İLİŞKİN YÖNETMELİK m. 13Kaynağı aç
Rütbe terfiinin dava tarihindeki çerçevesi
Davanın açıldığı tarihteki hâliyle 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin 11. fıkrasına göre personelin rütbe terfiinin kurullarda görüşülebilmesi dört şarta bağlıdır. Bulunulan rütbedeki en az bekleme süresi tamamlanmalıdır. Bu süre içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmalıdır. Yönetmeliğe uygun yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunmalıdır. Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmet içi eğitimde de başarılı olunmalıdır. Aynı maddenin 18. fıkrası; rütbe terfilerini, sınavları, meslek içi yöneticilik eğitim kurslarını, eğitim tarih ve sürelerini ve değerlendirme kurullarının çalışmasını yönetmeliğe bırakır. Bu hükümler, davanın açıldığı tarihteki hâle aittir.
Danıştay 2. Daire, E. 2021/2021, K. 2022/5976Kaynağı aç
Danıştay 2. Daire, E. 2021/1104, K. 2022/6366Kaynağı aç
Davanın açıldığı tarihteki hâliyle Anayasa'nın 124. maddesi, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabileceğini düzenler. Uyuşmazlığa uygulanan yönetmelik, 3201 sayılı Kanun'a dayanılarak Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla kabul edilmiş ve 10/05/2015 tarihli, 29351 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kararlar, yönetmeliğin davanın açıldığı tarihteki hâlini esas alır.
Dava tarihindeki yönetmeliğin 12. maddesine göre polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin merkez veya yüksek değerlendirme kurulunda görüşülebilmesi için bulunulan rütbeye ait bekleme süresi tamamlanmış olmalıdır. Kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı dâhil, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olmalıdır. Bu yönetmeliğe uygun yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılmak da şarttır. Ayrıca Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunmalıdır. Dördüncü sınıf emniyet müdürlüğünden üçüncü sınıf emniyet müdürlüğüne terfi için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya bu hizmetin hâlen sürüyor olması aranır.
Davanın açıldığı tarihteki Yönetmelik'in 26. maddesine göre, yazılı ve sözlü sınav komisyonları Genel Müdürün onayı ile belirlenir. Bu düzenleme uyarınca ihtiyaca göre her rütbe için birden fazla komisyon oluşturulabileceği gibi birden fazla rütbe için tek bir komisyon da görevlendirilebilir; komisyonlar emniyet müdürü rütbesini haiz bir başkan ve dört üye ile yeteri kadar yedek üyeden oluşur ve gerekli görülen hâllerde кадrolu öğretim üyeleri de görevlendirilebilir.
Dava tarihindeki 28. maddenin birinci fıkrasına göre yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava alınır. İkinci fıkra, komisyon üyelerinin sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmasını zorunlu tutar. Üçüncü fıkra, üst rütbeye terfi edecek personelin yüz tam puan üzerinden beş konuda değerlendirilmesini düzenler. Bu konular; bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, temsil ile maiyetindeki personeli sevk ve idare kabiliyeti, özgüven, ikna kabiliyeti ve inandırıcılık, analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, planlama, eşgüdüm ve denetim becerileridir. Sözlü puan, üyelerin verdiği puanların aritmetik ortalamasıyla tespit edilir.
Komisyon ve itiraz hükümlerine bakış
Danıştay 2. Dairesinin 08/12/2022 tarihli, E. 2021/1104, K. 2022/6366 sayılı kararında, soruların önceden hazırlanmış soru ve cevap anahtarlı havuzdan adayın kart çekmesiyle belirlendiği dikkate alınmıştır. Birden fazla komisyonla sınav yürütülmesinde sınav güvenliği ve objektiflik bakımından sakınca görülmemiştir. Farklı rütbelerde sınava tabi personel sayısının fazla olması, sınavın makul sürede sonuçlandırılabilmesi için birden fazla komisyonu gerekli kılabilir. Yönetmeliğin 26. maddesinin ikinci fıkrasında hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu değerlendirme, her sözlü sınavın birden fazla komisyonla yapılmasını emreden genel bir zorunluluk değildir.
Danıştay 2. Dairesi, sözlü sınav komisyonlarının oluşumunu düzenleyen Yönetmelik'in 26. maddesinin üçüncü fıkrasını, kanunun verdiği sınav usul ve esaslarını belirleme yetkisine dayanılarak yapılan düzenleme kapsamında değerlendirmiş ve bu fıkrada hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle iptal istemini reddetmiştir.
Danıştay 2. Dairesinin 24/11/2022 tarihli, E. 2021/2021, K. 2022/5976 sayılı kararında, 10/05/2015 tarihli ve 29351 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmeliğin 28. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemi oybirliğiyle reddedilmiştir. Bu ret, kararın tek sonucu değildir. Aynı kararda bireysel başarısız sayılma işlemi ayrıca iptal edilmiş, bazı düzenleyici istemler hakkında ise karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Daire, sınavda görevlendirilen personelin adaylardan daha üst rütbede olmasını, adayın objektif değerlendirilmesi bakımından memur güvencesine ve değerlendiren personel bakımından kariyer ile liyakat ilkelerine uygun bulmuştur. İdarenin sözlü sınav yetkisi için yönetmelikle düzenleme yapma takdirini, daha üst rütbedekileri görevlendirmekle objektiflik ilkesine uygun kullandığı sonucuna varmıştır. Takdir değerlendirmesi bu rütbe şartıyla sınırlıdır.
Başarısız sayılma işleminin iptali
E. 2021/2021, K. 2022/5976 sayılı davada davacı, üçüncü sınıf emniyet müdürü olarak 2015 yılı bir üst rütbe yazılı sınavında 90 puan almıştır. 28/06/2015 tarihli sözlü sınavda 40 puan verilerek başarısız sayılmıştır. Bu puanlar yalnız bu olayın maddi vakıasıdır ve genel bir başarı eşiği değildir. Daire, başarısız sayılma işleminin dayanağı yönetmelik hükümlerinin hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiş olması karşısında, bu düzenlemelere dayanılarak kurulan işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varmıştır. İşlemin iptaline oybirliğiyle karar verilmiştir. Hüküm yalnız bu başarısız sayma işleminin iptalidir. Adayın başarılı sayılacağı veya yeniden sözlü sınav yapılacağı hükümde yer almaz.
Uyuşmazlıkta, rütbe terfiinde yazılı sınavda başarılı olma şartı aranmasına karşın adayların tamamının başarı kriteri aranmadan sözlü sınava çağrılması ve sözlü sınav düzenlemesinde bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmeyerek yalnızca mülakata ilişkin değerlendirmeler yapılması yönündeki aykırılıklar kararda değerlendirilmiştir. Daire, başarısız sayılma işleminin dayanağı olan bu düzenlemelerin daha önce yargı kararıyla iptal edilmiş olmasını dikkate alarak, hukuka aykırı düzenlemelere dayalı bireysel işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varmış; daha önce kesinleşen düzenleyici hükümler yönünden davada yeniden bir iptal hükmü kurmamıştır.
E. 2021/1104, K. 2022/6366 sayılı davada davacı, 2015 yılında bir üst rütbeye terfi için katıldığı yazılı sınavda 67,50 puan almış, sözlü sınavda 30 puan verilerek başarısız sayılmıştır. Puanlar yalnız bu davanın maddi olayıdır. Daire, başarısız sayılma işleminin dayanağı yönetmelik hükümlerinin hukuka aykırı bulunup iptal edilmesi karşısında, bu düzenlemelere dayanılarak kurulan işlemde hukuka uygunluk bulunmadığına karar vermiştir. Üçüncü fıkraya ilişkin iptalin onanarak kesinleşmesi, bu gerekçede esas alınmıştır. Başarısız sayılma işleminin iptaline oybirliğiyle hükmedilmiştir. İptal, davacıyı başarılı sayma veya bir üst rütbeye terfi ettirme sonucu doğuracak biçimde yazılmamıştır.
İkinci dosyada dilekçedeki 2015 yılı rütbe terfi sözlü sınavı ifadesi, davacının durumu, menfaati ve iddiaları gözetilerek 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında üçüncü sınıf emniyet müdürlerine yönelik yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının iptali istemi olarak ele alınmıştır. Bu yorum, 2015 yılının bütün rütbe terfi sözlü sınavlarını kapsamaz. Daire, bu sınavlara ilişkin iptalin onanarak kesinleştiğini kabul etmiş ve bu davada yeniden karar verilmesine gerek görmemiştir. İptal istemi hakkında oybirliğiyle karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Bu sonuç, sınavların bu dosyada ayrıca iptal edildiği anlamına gelmez.
Konusuz kalan hükümler ve temyiz
E. 2021/2021, K. 2022/5976 sayılı kararda 28. maddenin üçüncü fıkrasının iptali istemi hakkında oybirliğiyle karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Daire, bu fıkraya ilişkin iptalin onanarak kesinleştiğini belirterek yeniden karar vermeye gerek görmemiştir. Sonuç, fıkranın bu davada yeniden iptal edilmesi değildir.
Davanın açıldığı tarihteki 29. madde metninde başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan alınmış olması ve yazılı ile sözlü puanların aritmetik ortalamasının elli ve üstü olması şartı vardır. Bu şartın hukuka uygunluğuna çoğunlukça karar verilmemiştir. Elli puan ibaresini içeren düzenleme, 05/05/2016 tarihli ve 29703 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ve 11/04/2016 günlü, 2016/8770 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe giren değişiklik yönetmeliğinin 2. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Daire, istem konusuz kaldığı için elli puan ibaresinin iptali istemi hakkında oyçokluğuyla karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. Yürürlükten kalkma, ibarenin hukuka aykırı bulunduğu anlamına gelmez. Karşı oy, ibarenin hukuka uygunluğunun denetlenmesi gerekirken konusuz kalındığından bahisle verilen bu sonuca katılmaz. Karşı oy, ibareyi hukuka aykırı bulduğunu da söylemez.
E. 2021/1104, K. 2022/6366 sayılı kararda 29. maddenin birinci fıkrası, aynı 2016 değişikliğiyle yürürlükten kaldırıldığı için konusuz kalmıştır. 38. maddenin ikinci fıkrası ise 28/05/2020 tarihli ve 31138 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 27/05/2020 günlü ve 2581 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe giren değişikliğin 16. maddesiyle tamamen değiştirildiği için bu istem de konusuz kalmıştır. Her iki fıkra yönünden oyçokluğuyla karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Konusuz kalma, eski metnin hukuka uygun bulunduğu anlamına gelmez. Karşı oy, bu fıkraların hukuka uygunluğunun denetlenerek karar verilmesi gerekirken sonraki kaldırma veya değiştirme nedeniyle verilen sonuca katılmaz. Karşı oy bağlayıcı hüküm değildir. Çoğunluk, anılan iki fıkra yönünden karar verilmesine yer olmadığı sonucunu korumuştur.
Aynı kararda 26. maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları ile 31. maddenin iptali istemi yönünden dava oybirliğiyle reddedilmiştir. 31. madde, yazılı sınav sonuçlarına maddi hata bulunduğu iddiasıyla ilandan itibaren en geç yirmi dört saat içinde itirazı düzenler. İtiraz, Polis Akademisi Başkanlığında oluşturulan sınav komisyonuna doğrudan veya bu komisyona gönderilmek üzere kadrodaki birime yazılı yapılır. Komisyon, maddi hata olup olmadığını inceler ve sonucu bir gün içinde duyurur. Bu süreler yazılı sınavdaki maddi hata itirazına ilişkindir. Metin, sözlü sınav için aynı idari itiraz yolunu göstermez. Daire, yalnız yazılı sınav için öngörülen yolu, maddi hatalardan doğabilecek hak kayıplarına karşı dava açmadan önce tanınmış bir başvuru saymıştır. Yazılı ve sözlü sınav sonuçlarına karşı yargı yolu açık olduğu için, sözlü sınav yönünden idari itiraz tanınmamasını hukuka aykırı bulmamıştır. İdari itirazın bulunmaması, sözlü sınav sonucuna karşı dava hakkını kaldırmaz.
E. 2021/2021, K. 2022/5976 sayılı karar, tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere 24/11/2022 tarihinde verilmiştir. E. 2021/1104, K. 2022/6366 sayılı karar da tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde aynı kurula temyiz yolu açık olmak üzere 08/12/2022 tarihinde verilmiştir. Otuz gün, bu kararlara karşı temyiz süresidir. İptal davasının açılma süresi olarak düzenlenmemiştir. İkinci karardaki oybirliği ve oyçokluğu ayrımı, 29. maddenin birinci fıkrası ile 38. maddenin ikinci fıkrasına ilişkin karar verilmesine yer olmadığı kısmının oyçokluğu, diğer sonuçların oybirliği olmasından gelir.
Üç sınav düzeninin ayrılması
Polis meslek eğitim merkezi girişinde başarı, yüz puan üzerinden en az yetmiş puana bağlanır ve komisyon başarılı aday hakkında öğrenci adayı olur kararı verir. Sözleşmeli öğretmen sözlü sınavında bu hükümlerde görülen hesap, üyelerin puanlarının aritmetik ortalamasıdır. Emniyet rütbe terfiinin dava tarihindeki metninde ise sözlüde en az elli puan ve yazılı ile sözlü ortalamasının elli ve üstü olması şartı vardır. Elli puan ibaresi daha sonra yürürlükten kaldırılmış, fakat hukuka uygun veya aykırı olduğu yönünde çoğunluk hükmü kurulmamıştır. Yetmiş puan, ortalama hesabı ve elli puan farklı sınavların ölçüleri olduğu için biri diğerinin yerine konulamaz.
İtiraz yolları da sınavın türüne göre değişir. Sözleşmeli öğretmen sözlü sınav sonucuna, duyuruda belirtilen süre içinde il millî eğitim müdürlüğüne idari itiraz edilebilir. Emniyet rütbe terfi yönetmeliğinin dava tarihindeki 31. maddesi, yirmi dört saatlik ve bir gün içinde sonuçlandırılan itirazı yazılı sınavdaki maddi hataya özgü tutar. Sözlü sonuç için aynı idari yolun öngörülmemesi, yargı yolu açık olduğu gerekçesiyle hukuka aykırı bulunmamıştır. Polis meslek eğitim merkezi girişine ilişkin 15. maddenin ilgili fıkrası, komisyon kararının forma işlenmesini düzenler ve bu fıkrada bir itiraz usulü göstermez. Bu üç düzenleme tek itiraz rejimine indirgenemez.
Sık sorulan sorular
Sözlü mülakat iptal davası hangi işlemi konu alır?
Dava, yazılı sınavda geçerli puan alındıktan sonra sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin iptalini konu alır. İşlem; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden denetlenir. Bütün sözlü sınavlar için tek bir yapılış düzeni yoktur.
Polis meslek eğitim merkezi mülakatında en az kaç puan gerekir?
Bu mülakatta başarılı sayılmak için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan gerekir. Değerlendirme, her biri yirmi puan olan beş ölçüt üzerinden yapılır. Yetmiş puan, emniyet rütbe terfiindeki elli puan şartının yerine geçmez.
Sözleşmeli öğretmen sözlü sınavına nereye itiraz edilir?
Sonuçların açıklanmasından sonra duyuruda belirtilen süre içinde, sınav merkezinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüğüne itiraz edilir. İtirazı sözlü sınav komisyonu oy çokluğuyla karara bağlar ve sonucu ilgili müdürlük duyurur. Bu süre, iptal davasının açılma süresi değildir.
Başarısız sayılma işleminin iptali terfi sağlar mı?
Bu iki kararda iptal, yalnız başarısız sayılma işlemini kaldırır. Hüküm, adayın başarılı sayılmasını, yeniden sözlü sınava çağrılmasını veya bir üst rütbeye terfi ettirilmesini içermez.
Elli puan şartının kalkması hukuka aykırılık anlamına gelir mi?
Hayır. Dava tarihindeki metinde yer alan elli puan ibaresi sonraki değişiklikle yürürlükten kalkınca istem konusuz kalmış ve oyçokluğuyla karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Bu sonuç, ibarenin hukuka uygun veya aykırı bulunduğu tespiti değildir.
Yazılı puan yüksek, sözlü puan düşükse işlem kendiliğinden iptal edilir mi?
Bu dosyalarda iptal, yazılı ve sözlü puanlar arasındaki farka değil, işlemin dayanağı yönetmelik hükümlerinin hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiş olmasına bağlanmıştır. 90 ile 40 ve 67,50 ile 30 puanları yalnız ilgili davaların olaylarıdır.
Sözlü sınav için idari itiraz yoksa dava açılamaz mı?
Emniyet rütbe terfi yönetmeliğinde sözlü sınav için ayrıca idari itiraz tanınmaması, yargı yolunu kapatmaz. Yazılı ve sözlü sınav sonuçlarına karşı yargı yolunun açık olduğu kabul edilmiştir. Yirmi dört saatlik başvuru, yazılı sınavdaki maddi hata itirazına ilişkindir.
Rütbe terfi komisyonu üyesi adaydan üst rütbede olmak zorunda mıdır?
Dava tarihindeki 28. maddenin ikinci fıkrasına göre üye, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır. Bu fıkranın iptali istemi oybirliğiyle reddedilmiştir. Şart, bu rütbe terfi yönetmeliğine ilişkindir ve bütün mülakat komisyonlarına genellenemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

