Sözleşmeli Personel Sözleşmesinin Yenilenmeme Koşulları
Sözleşmeli personelin hizmet sözleşmesinin dönem sonunda yenilenmemesi idarenin serbest takdirine bırakılmış bir yetki değildir. Personelin görevinde başarılı olmadığı ve kendisinden verim alınamadığı somut ve hukuken geçerli bilgi ve belgelerle kanıtlanmadıkça ya da sözleşmede açıkça öngörülen fesih nedenleri gerçekleşmedikçe sözleşmenin yenilenmemesi kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık oluşturur. İdarenin sözleşmeyi yenilememe tasarrufunu objektif ve hukuken denetlenebilir gerekçelere dayandırması zorunludur.
Belediyelerde Sözleşmeli Personel İstihdamının Hukuki Esasları
5393 sayılı Belediye Kanunu m. 49/3 uyarınca belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, planlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plancısı, tabip, tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile istihdam edilebilir. Bu personelin ihdas edilmiş kadro unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları şarttır ve sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz. 5393 sayılı Kanun m. 49/5 gereğince, bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına tabi personele ilişkin hükümler uygulanır.
5393 sayılı BELEDİYE KANUNU m. 49Kaynağı aç
Vakıf Üniversitelerinde Sözleşme Yenilememe İşleminde Yetki Kuralı
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu Ek m. 5 uyarınca vakıf yükseköğretim kurumlarında öğretim elemanlarının ve diğer personelin sözleşmelerinin yapılması, atanması ve görevden alınması mütevelli heyetinin yetkisindedir. Mütevelli heyeti bu alandaki yetkilerini üniversite yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde devredebilir. Ancak mütevelli heyetince alınmış usulüne uygun bir yetki devri kararı bulunmaksızın müdür vekili gibi idari makamlarca sözleşmenin yenilenmemesi yönünde tesis edilen işlemler idare hukuku bakımından yetki yönünden sakattır.
İptal Kararlarının Sonuçları ve Önceki Statünün Korunması
Sözleşmenin yenilenmemesi işleminin yargı yerlerince iptal edilmesi geçmişe etkili sonuç doğurur. İptal kararı, dava konusu idari işlemin tesisinden önceki hukuki durumu kendiliğinden geri getirir ve ilgilinin önceki statüsünün herhangi bir kayıp olmaksızın aynen korunmasını zorunlu kılar.
İdarenin yargı kararının uygulanmasını etkisiz kılacak biçimde personeli mali yılla sınırlı ve kazanılmış statüsüne uygun sözleşme yerine mevzuata aykırı biçimde birkaç aylık kısa süreli ve taban ücretten sözleşme imzalamaya zorlaması hukuka aykırıdır. Personelin bu hukuka aykırı dayatmaya karşı dava açarak göreve fiilen başlamamış olması, iptal edilen işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarını talep etmesine engel teşkil etmez.
Yargı Kararlarının Uygulanma Süresi ve İdarenin Tazminat Sorumluluğu
İdari yargı mercilerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 28/1 uyarınca bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak hiçbir şekilde otuz günü geçemez. Anayasa m. 125 ve 2577 sayılı Kanun m. 28 uyarınca hukuka aykırılığı tespit edilerek iptal edilen işlem nedeniyle personelin mahrum kaldığı tüm parasal ve özlük haklarının idarece tazmin edilmesi yasal bir yükümlülüktür. Mahkeme kararlarının süresi içinde uygulanmaması durumunda idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılabilir; bu dava 2577 sayılı Kanun m. 28/4 uyarınca ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 28Kaynağı aç
Hukuka aykırı idari işlem sebebiyle mahrum kalınan parasal haklar idare tarafından ödenirken personelin sözleşmesiz kaldığı dönemde başka bir kaynaktan gelir elde edip etmediği araştırılır; personelin bu sürede elde ettiği bir gelir bulunuyorsa bu tutar ödenecek miktardan düşülür.
Sözleşmeli personelin sözleşmesi gerekçesiz olarak yenilenmeyebilir mi?
Hayır, personelin görevinde başarısız olduğu hukuken geçerli somut tespitlerle kanıtlanmadıkça veya sözleşmedeki fesih şartları oluşmadıkça sözleşmenin yenilenmemesi kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırıdır.
İptal kararı sonrasında idarenin göreve başlatma süresi ne kadardır?
İdare, idari yargı kararının kendisine tebliğinden itibaren gecikmeksizin işlem tesis etmek zorunda olup 2577 sayılı Kanun m. 28/1 uyarınca bu süre hiçbir şekilde otuz günü geçemez.
Hukuka aykırı işlem döneminde elde edilen başka gelirler tazminattan düşülür mü?
Evet, sözleşmenin yenilenmemesi nedeniyle mahrum kalınan parasal haklar ödenirken personelin bu süreçte başka bir yerde kazanç sağlayıp sağlamadığı incelenir ve elde edilen gelirler ödenecek tutardan mahsup edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

